Д/Д

АРГА ХЭМЖЭЭ

ХЭРЭГЖҮҮЛСЭН ҮЙЛ  АЖИЛЛАГАА, ҮР ДҮН

ҮНЭЛГЭЭ

ЗДТГ

ИТХ

ХОЁР. ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХӨГЖЛИЙН БОДЛОГЫН ЗОРИЛГО, ЗОРИЛТУУД

2.1. ЭДИЙН ЗАСАГ, ТӨСӨВ САНХҮҮ

2.1.1. Сумынэдийн засгийг эрчимжүүлж, иргэдийн амьжиргаатай уялдуулан сумын эдийн засгийг тэлэх бодлогыг хэрэгжүүлнэ.

32

2.1.1.1. Хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж,  зөв чиглэлээр дэмжиж,үр ашгийг бий болгох.

Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр сумын төвд 2 ширхэг гүүрэн гарц 6.0 сая, иргэний хандиваар 4 болон 6-р багуудад 2 ширхэг өвсний фонд 20.0 сая төгрөг, бог малын зөөврийн хашаа 5.6 сая төгрөг, ЭМТөвд Японы засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар 26 төрлийн 719.9 сая төгрөгний эмчилгээ оношлогооны багаж тоног төхөөрөмж,

Эрүүл мэндийн төвийн 80 жилийн ойгоор иргэдийн өгсөн хандивын хөрөнгө нийтийн эзэмшлийн дансанд 17.8 сая, тоног төхөөрөмжийн дансанд 11.8 сая, тавилга эд хогшлын дансанд 7.1 сая  нийт 36.7 сая   төгрөгний үндсэн хөрөнгө оруулалт, Жаргалант ЕБСургуульд  ДЗОУБ-ын төсөл хөтөлбөрөөр 180 сая, аймгийн ЗД-ын нөөц сангаас 96 сая нийт 276 сая төгрөгөөр 60 хүүхдийн хүчин чадалтай дотуур байр баригдаж, бусад төсөл хөтөлбөр хандиваар 14.4 сая, 1-р сургуульд 3 ширхэг төсөл хөтөлбөр, хандиваар 23.9 сая, 2-р сургуульд 6 ширхэг төсөл хөтөлбөр, хандиваар 78.9 сая, соёлын төвд БСУГазраас сандал 4.9 сая төгрөгний хөрөнгө оруулалтууд хийгдлээ. Хувийн хэвшилүүд Алтан нутаг үйлчилгээний төв 950.0 сая, Уянга таван эрдэнэ хоршоо 7.0 сая төгрөгний бүтээн байгуулалт хийлээ

40

33

2.1.1.2. Мал, малын гаралтай бүтээгдэхүүний эрүүл ахуйн зохистой орчинг бүрдүүлж, зах зээлд гаргах боломжийг судлан хэрэгжүүлж эхлэх.

Гарал үүслийн гэрчилгээг олгож хянаж баталгаажуулан адуу 508, үхэр 260, хонь 579, ямаа 67, адууны мах 1335кг, үхрийн мах 18076кг, хонины мах 10130кг, ямааны мах 10225кг, аарц 100кг, сүү, цагаан идээ 2502, адууны арьс 188, ямааны арьс 593, хонины нэхий 738, үхрийн шир 120, ноос 52128кг-ийг зах зээлд борлуулсан байна.

40

34

2.1.1.3. “Сумын хэтийн зорилт, ногоон хөгжлийн бодлого”-ыг боловсруулж хэрэгжүүлэх.

Хугацаа болоогүй хасагдсан

-

35

2.1.1.4. Сумын эдийн засгийн хөгжлийн хурдцыг ахиулах зорилгоор “Аймгийн эдийн засгийг эрчимтэй хөгжүүлэх, ажилгүйдлийг бууруулах хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлэх.

Хугацаа болоогүй

2.1.2. Сумыг бие даан хөгжих эдийн засаг, төсөв санхүү, байгаль орчин, хүний нөөцийн орчныг дээшлүүлж, орон нутгийн хөгжлийн сангийн эх үүсвэрийг нэмэгдүүлнэ

36

2.1.2.1. Сумын бие даан хөгжих эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэлийгтодорхойлж бодлогоор дэмжин ажиллах.

2017 онд  жижиг дунд үйлдвэр, үйлчилгээг хөгжүүлэх”  тэргүүлэх чиглэлийг  Хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэр, хүнсний үйлдвэр, нийтийн хоол, үйлчилгээ  зорилтын хүрээнд боловсруулж сумын Засаг даргаар батлуулж  “Сум хөгжүүлэх сан”-гийн зээлийн эргэн төлөлтөөс  12 төсөлд 86,0 сая төгрөгийн зээлийг олгож  18 ажлын байр бий болсон. 

28

37

2.1.2.2. Байгалийн нөөцийг зохистойгоор ашиглаж, эдийн засгийн эргэлтэд оруулах замаар сумын хөгжлийг дэмжих.

Энэ оны байдлаар жил бүр сумын төсөвт тодорхой хэмжээний орлого оруулдаг эх үүсвэр болох хуш модны самартай холбоотойгоор 2017 оны 08 дугаар сарын 30-ны өдөр БОАЖЯамны сайдын ойгоос хуш модны самар бэлтгэж ашиглахыг бүсчлэн тогтоох тухай А/243 дугаар тушаал гарч тус сум нь тушаалын 1 дүгээр хавсралтанд тусгагдан үйлдвэрлэлийн зориулалтаар түүж бэлтгэх эрх олгогдож 2017 оны 3 дугаар улиралд самар их хэмжээгээр  ургасан боловч бороо хур ихтэй чийгшилтэй байсны улмаар хөгцөрч хатсан бөгөөд тархацын хувьд хангалтгүй байсан тул иргэд ойн нөөц ашиглаагүй байна хуш модны самар бэлтгэлтэй холбоотойгоор БОАЖЯамнаас эрх олгогдсон “Оргих наран булаг”ХХК нь  хамтран ажиллах хүсэлтийг ирүүлсэн боловч ургац муудаж хатсан учир зохих хариуг хүргүүлэв. Мөн онд сумын Засаг даргын 2017 оны 2 дугаар сарын 20-ны өдрийн 01/142 дугаар албан бичгээр Уянга сумын иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралд ойн нөөц ашиглах хэмжээ хувиарлалтын хүсэлтийг хүргүүлэн 2017 оны  03 дугаар сарын 14-ний өдрийн хуралдаанаар батлуулж нэр бүхий 7 ойн нөхөрлөлд 10 дугаар сараас эхлэн хуваарьт талбайд нь хэрэглээний болон түлээний мод бэлтгүүлэх ажлыг шуурхайн зохион байгуулан байгаль хамгаалагчдыг томилон ажиллуулж 269 ширхэг мод бэлтгэх эрхийн бичиг олгож нийт 4.034.440 үсгээр /дөрвөн сая гучин дөрвөн мянга дөч/төгрөгийн орлогыг сумын төсөвт төвлөрүүлээд байна.

28

38

2.1.2.3. Төсвийн тухай хуулийн хүрээнд сумын Орон нутгийн хөгжлийн сангийн эх үүсвэрийг жил тутам нэмэгдүүлэх.

Өмнөх онд сумын орон нутгийн хөгжлийн санд 46,9 сая төгрөг төлөвлөгдөн тодотголоор  20,5 сая  боло зарцуулагдсан. Энэ онд 126,0 сая төгрөг төлөвлөгдсөн нь өмнөх оноос 6 дахин нэмэгдсэн байна.

40

39

2.1.2.4. Сумын Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгийг тодорхой, үр дүнтэй төсөл арга хэмжээнд зарцуулах  чиглэлийг  хэрэгжүүлэх.

. Орон нутгийн хөгжлийн сангаар 5-н төсөл, арга хэмжээ төлөвлөж бүгд шууд худалдан авалт хийгдэж 12-р сарын 18-ны байдлаар 20.5 сая төгрөгний санхүүжилт авснаас гүйцэтгэл 17.5 сая төгрөг үлдэгдэл 2.9 сая төгрөгний үлдэгдэлтэй байна.

28

2.1.3. Өмчийн менежментийг сайжруулах,  төрийн болон орон нутгийн өмч эзэмшигчдийн хариуцлагыг дээшлүүлнэ.

40

2.1.3.1. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн ашиглалт, хамгаалалтыг сайжруулж, тэдгээрийн бүртгэл мэдээлэл, үнэлгээ, тайланг ил тод нээлттэй болгож, өмч эзэмшигчдийн хариуцлагыг дээшлүүлэх.

Сумын өмчийн асуудал хариуцсан мэргэжилтэн болон байгууллагуудын өмч хамгаалах комиссууд хамтран төрийн болон орон нутгийн өмчийн ашиглалт, хамгаалалтыг сайжруулах, тэдгээрийн бүртгэл мэдээлэл, үнэлгээ, тайланг ил тод нээлттэй болгож, өмч эзэмшигчдийн хариуцлагыг дээшлүүлж ажиллаж байна. Хуулийн хугацаанд эд хөрөнгийн тооллогыг явуулж дутагдсан, бүртгэлгүй, ашиглагдаагүй хөрөнгийн бүртгэл явуулж холбогдох арга хэмжээг авч байна. Тооллогыг явуулахдаа хөрөнгийн хувийн хэрэг, бүртгэлийн коджуулан, зургийг авч Төрийн өмчийн хорооний мэдээллийн санд онлайнаар хөрөнгө тус бүрээр мэдээллийг оруулан баталгаажуулж аймгийн өмчийн газраар хянуулан, тайлагнаж ажилладаг. Жилийн дүнгээр 10 төсөвт байгууллага хагас, бүтэн жилээр нийт 20 удаа бйагууллагын даргын тушаалаар тооллогын комисс гаргаж нүд үзэн, нэг бүрчлэн тооллого хийж 8285.6 сая төгрөгний барилга, байгууламж, 335.7 сая төгрөгний авто тээврийн хэрэгсэл, 851.2 сая төгрөгний машин тоног, төхөөрөмж, 477.2 сая төгрөгний тавилга, эд хогшил, 1389918.8 сая төгрөгийн бусад хөрөнгө, 142.0 сая төгрөгийн дуусаагүй барилга, 3.1 сая төгрөгний программ хангамж, нийт 11484.8 сая төгрөгний үндсэн хөрөнгө тооллогод хамрагдсан байна. Бүртгэлд тусгаагүй ЗДТГазрын навчит мод 35  нэг бүрийн үнэ 1.0 мянган төгрөг нийт 35.0 мянган төгрөг, 1-р сургуулийн бургас, хайлаас 36  нэг бүрийн үнэ 1.0 мянган төгрөг нийт 36.0 мянган төгрөг, СӨББ-ийн сүүдрэвч 2  нэг бүрийн үнэ 19.4 мянган төгрөг нийт 38.8 мянган төгрөгийн үндсэн хөрөнгийг бүртгэлд авсан бөгөөд дутагдуулсан хөрөнгө байхгүй болно.

40

41

2.1.3.2. Орон нутгийн өмчийг бүртгэлээс хасах үйл ажиллагааг олон нийтэд нээлттэй болгож, өмчийн үнэлгээг зах зээлийн үнэлгээнд хүргэх.

Сумын соёлын төвөөс Жаргалант сургуульд 15.0 сая төгрөгний фургон, Жаргалант эмнэлэгээс ЗДТГазарт 21.5 сая төгрөгний УАЗ-512 автомашинийг балансаас баланс шилжүүлж тухайн өмч хариуцах эзэн хүлээлгэн өгсөн.

40

42

2.1.3.3. Төсвийн хөрөнгөөр хийгдэх барилга байгууламж, бараа, ажил үйлчилгээний төсөвт жишиг үнэ нормативт хэмжээг баримтлах, хийгдсэн ажлын чанарт хяналт тавьж, чанаргүй гүйцэтгэсний улмаас үүссэн хохирлыг нөхөн барагдуулах.

Төсвийн хөрөнгөөр хийгдэж байгаа бараа, ажил, үйлчилгээнд ажлын хэсэг байгуулж гүйцэтгэлд хяналт тавьж, хөндлөнгийн хянагчаар хянуулж гүйцэтгэлийг бүрэн гүйцэтгэлтэй тайлагнадаг. Орон нутгийн хөгжлийн сангаар санхүүжүүлсэн 2  замын гүүрэн гарцийг иргэн Э.Амартүвшингийн санхүү, техникийн шаардлага хангасан бөгөөд гэрээ байгуулж 10-р сарын 23-наас 11-р сарын 06-ний өдрийн хооронд хийж гүйцэтгүүлж 3-р багийн Засаг дарга Т.Хүрэлбаатараар ахлуулсан ажлын хэсэг байгуулж ажлын явцад хяналт тавин 11-р сарын 15-ны өдөр 100 хувь гүйцэтгэлтэй хүлээн авч ашиглалтанд оруулсан бөгөөд ямар доголдол гараагүй болно. Төсвийн байгууллагууд хүүхдийн хоол, үдийн цайны хүнсний материалын нийлүүлэлтэнд жилд 2 удаа нээлттэй тендер дотооддоо зарлаж үнэлгээний хороог гэрчилгээтэй мэргэжлийн албан хаагчаар бүрдүүлж шударга нээлттэй явуулсан. Жилийн үдийн цай хөтөлбөрт 84.0 сая төгрөг, байрны хүүхдийн хоолонд 106.3 сая төгрөг, цэцэрлэгийн хүүхдийн хоолонд 71.8 сая төгрөгийн тендер шалгаруулалт явуулж орон нутгийн ААНэгжүүд шалгарч бэлтгэн нийлүүлэлт хийж байна. Үүнд: Жаргалант багт Түмэн-тулга хүнсний дэлгүүр, Оргил дэлгүүр, сумын төвд Мандах дэлгүүр, Арвижих дэлгүүр, Бат-Оргил дэлгүүр тус тус нийлүүлдэг.

40

43

2.1.3.4. Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт, гадаад, дотоодын төслийн санхүүжилтбий болсон  хөрөнгүүдийн менежментийг сайжруулж, үр ашгийг нэмэгдүүлэх.

Сумын хэмжээнд Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт болон гадаад, дотоодын төслийн санхүүжилтээр 2143.6 сая төгрөгний хөрөнгө оруулалт хийгдэж тухайн салбартаа үр дүнтэй, хүртээмжтэй  ашиглаж  байна.

40

2.1.4. Төсвийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авалтад орон дотоодын аж ахуйн нэгж, үйлдвэр эрхлэгчдийг тэргүүнд дэмжих бодлогыг баримтлан, худалдан авах үйл ажиллагааг онлайн хэлбэрт шилжүүлж, иргэд, төрийн бус байгууллагын хяналт дор ил тод явуулах тогтолцоог бүрдүүлнэ.

44

2.1.4.1. Төсвийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авалтад дотоодындавуу эрхийг тооцож ажиллах.

Тендер шалгаруулалт явуулж орон нутгийн 10-н ААНэгж, 15 иргэн оролцсоноос 5-н ААНэгж, 4 иргэн шалгарч бэлтгэн нийлүүлэлт хийж байгаа сумын аж ахуйн нэгүүд байна. Дотоодын давуу эрхийг тооцсон  худалдан авалт байхгүй.

28

45

2.1.4.2. Төсөвт байгууллага болон суманд зохион байгуулагдах худалдан авах ажиллагааны 30% хүртэлх хувийг цахим хэлбэрээр зохион байгуулах.

Хэрэгжээгүй.

-

46

2.1.4.3. Тендер зохион байгуулагч болон тендерт оролцогч компаниудыг  чадавхижуулах сургалтанд хамруулах, боломжит бүхий л ажлуудыг нээлттэй тендер шалгаруулалтын аргаар зохион байгуулж, худалдан авах ажиллагаанд өрсөлдөөнийг бий болгох

Сумын хэмжээнд худалдан авах үйл ажиллагааны сургалтанд сууж А3 гэрчилгээ авсан 3 төрийн албан хаагч байдаг бөгөөд үнэлгээний хороонд орж тендер зохион байгуулдаг. Тогтвортой амьжиргаа төслийн санхүүжилтээр төрийн өмчийн хорооны дэргэдэх бодлого зохицуулалтын газраас зохин байгуулсан сургалтанд 2 төрийн албан хаагч 1 иргэнийг хамруулан 2 төрийн албан хаагч шалтанд тэнцсэн. Тухайн албан хаагчид тендер зохион байгуулагч болон тендерт оролцогчдод арга зүйн зөвөлгөө, хууль журмыг танилцуулж ажилладаг.

Нийт тендерт оролцсон 10-н ААН, 15-н иргэн, малчдад зөвөлгөө өгсөн байна.

40

47

2.1.4.4. Бүх шатны худалдан авах ажиллагаанд дотоод хяналт, шалгалтыг тогтмол явуулж, хэрэгжиж буй ажлын гэрээний биелэлтэд хамтарсан ажлын хэсэг  хүлээж авдаг тогтолцоог бий болгож, гэрээний хариуцлагыг нэмэгдүүлэх.

Төсвийн хөрөнгөөр хийгдэж байгаа бараа, ажил, үйлчилгээнд ажлын хэсэг байгуулж гүйцэтгэлд хяналт тавьж, хөндлөнгийн хянагчаар хянуулж гүйцэтгэлийг бүрэн гүйцэтгэлтэй тайлагнадаг. Орон нутгийн хөгжлийн сангаар 5-н төсөл, арга хэмжээ төлөвлөж бүгд шууд худалдан авалт хийгдэж 12-р сарын 18-ны байдлаар 20.5 сая төгрөгний санхүүжилт авснаас гүйцэтгэл 17.5 сая төгрөг үлдэгдэл 2.9 сая төгрөгний үлдэгдэлтэй байна. Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хийсэн бүтээн байгуулалт 2 замын гүүрэн гарцийг ашиглалтанд оруулсан. Мөн төсвийн байгууллагууд хүүхдийн хоол, үдийн цайны хүнсний материалын нийлүүлэлтэнд жилд 2 удаа нээлттэй тендер дотооддоо зарлаж үнэлгээний хороог А3 гэрчилгээтэй 3 албан хаагчаар бүрдүүлж шударга нээлттэй явуулсан. Жилийн дүнгээр үдийн цай хөтөлбөрт 84.0 сая төгрөг, байрны хүүхдийн хоолонд 106.3 сая төгрөг, цэцэрлэгийн хүүхдийн хоолонд 71.8 сая, нийт 262.1 сая төгрөгийн тендер шалгаруулалт явуулж орон нутгийн 10-н ААНэгж, 15 иргэн оролцсоноос 5-н ААНэгж, 4 иргэн шалгарч бэлтгэн нийлүүлэлт хийж байна. Үүнд: Жаргалант багт Түмэн-тулга хүнсний дэлгүүр, Оргил дэлгүүр, сумын төвд Мандах дэлгүүр, Арвижих дэлгүүр, Бат-Оргил дэлгүүр, мах нийлүүлэхээр 4 малчин тус тус нийлүүлдэг. Төсөвт байгууллагууд хүүхдийн хүүл, үдийн цайны тендер шалгаруулалт явуулахдаа хөндлөнгийн хяналт буюу эцэг эхийн зөвлөл, байгууллагуудын дотоод хяналтын баг, нутгийн захиргаанаас мэргэжилтнүүдтэй хамтран ажиллаж ил тод, нээлттэй зарчмыг баримтлан ажиллаа.

Энэ онд худалдан авах үйл ажиллагаатай холбоотйо зөхчил дутагдал гараагүй.

40

2.1.5. Төсвийн төлөвлөлт, хариуцлагыг сайжруулж, сумын эдийн засгийн чадавхийг нэмэгдүүлнэ.

48

2.1.5.1. Төсвийн хэмнэлтийн горимыг хэрэгжүүлэх албан даалгаврын хэрэгжилтийг улирал тутам тооцох замаар төсвийн алдагдлыг багасгах.

Төсвийн хэмнэлтийг горимыг хэрэгжүүлэх Аймгийн Засаг даргын 02 тоот албан даалгаврийг сумын төсөвт байгууллагууд хэрэгжүүлж ажиллаж байна. Батлагдсан төсвийн хүрээнд урсгал зардлууд хэмнэлт гарган өр, авлага үүсгээгүй бөгөөд улирал тутам сумын санхүүгийн албанд албан даалгаврийн биелэлтийг тайлагнаж хяналт тавин ажилладаг.

40

49

2.1.5.2. Төсвийн ил тод байдлыг хангах замаар Шилэн дансанд мэдээллийг тухай бүр байршуулж буй эсэхэд тогтмол хугацаанд хяналт шалгалт явуулж, үр дүнг нийтэд мэдээлж байх.

Төсвийн ил тод байдлыг хангах замаар Шилэн дансанд мэдээллийг тухай бүр, сар бүр, улирал бүр, хагас жил, бүтэн жил гэсэн хугацаатай 27 үзүүлэлтээр 151 ширхэг мэдээллийг байгууллага тус бүр шивж нийт 3795.1 сая төгрөгийн орлого зарлагын орууллаа. Мөн сумын хэмжээний төсвийн 28 үзүүлэлтээр 144 мэдээллийг орон нутгийн орлогын 105.2 сая, ОНХСангийн 20.5 сая оруулсан бөгөөд шат шатандаа хяналт тавьж ажилладаг. 

40

50

2.1.5.3. Сумын татварын орлогыг сар бүр төлөвлөгөөний дагуу тогтмол жигд биелүүлэх хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлж, орлого нэмэгдүүлнэ.

Сумын татварын орлогыг сар бүр төлөвлөгөөний дагуу тогтмол жигд биелүүлэх хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлж, орлого нэмэгдүүлэх талаар ажлын хэсэг байгуулж хариуцсан гишүүд татварын орлогын гүйцэтгэлд хяналт тавин ажиллаа. Үүний үр дүнд орон нутгийн орлого биелэж, 2017 оны 12-р сарын 18-ны байдлаар төлөвлөгөө 105.2 сая төгрөг, гүйцэтгэл 109.9 сая төгрөг байна. Үүнд:

1. Үйл ажиллагааны орлого- төлөвлөгөө 33216.4               гүйцэтгэл 25583.1
2. Хөрөнгө борлуулсны орлого- төлөвлөгөө 500.0      гүйцэтгэл 344.0
3. Бууны албаны татвар-      төлөвлөгөө 8610.0 гүйцэтгэл 4038.0
4. Улсын тэмдэгтийн хуурамж- төлөвлөгөө 2900.0 гүйцэтгэл 3169.7
5. Хог хаягдлийн хураамж- төлөвлөгөө 39202.3 гүйцэтгэл 61654.1
6. Ойн нөөцийн төлбөр-        төлөвлөгөө 7770.0 гүйцэтгэл 4558.8
7. Хүү, торгуулийн орлого- төлөвлөгөө 13000.0 гүйцэтгэл 10542.1 тус тус гүйцэтгэлтэй байна.

40

2.1.6. Татварын бүх төрлийн үйлчилгээг иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагад жигд хүртээмжтэй хүргэж,татварын баазыг нэмэгдүүлнэ.

51

2.1.6.1. Татварын үйлчилгээг иргэд, аж ахуйн нэгжид зөвлөн туслах, мэдээлэл сургалтын үйл ажиллагааг тогтмол зохион байгуулах

Багийн хурал болон иргэд олоноор цугласан газруудад сургалтыг 8 удаа явуулсан.Мөн өдөр тутам утсаар болон биечлэн 1045 орчим иргэн зөвлөгөө авсан байна. Сургалтыг ХАОАТ, ААНОАТ, галт зэвсгийн хуулиар явуулсан байна. ЗДТГ-ын шуурхай хурал дээр тогтмол оролцож холбогдох мэргэжилтэнүүдийг мэдээлэлээр хангаж ажиллаа.

40

52

2.1.6.2. Татварын байгууллага болон арилжааны банкуудын хамтын ажиллагаагаар татварын төлбөр тооцооны цахим системийг бүрэн  нэвтрүүлэх.

   Сумын хэмжээний хог хаягдлын хураамжын төлбөр тооцоог Төрийн банктай хамтран ажиллаж орон нутгийн төсөвт. 19339,8 мянган төгрөг  оруулсан байна.  байна. Мөн ХААН банкинд тэг үлдэгдэлтэй дансыг нээн иргэдэд үйлчилж  317,6 мягнган төгрөг тус тус оруулсан байна.  

40

53

2.1.6.3. Орон нутгийн татварын баазыг нэмэгдүүлэх замаар төсвийн орлогыг одоо байгаа түвшингээс бууруулахгүй байх.

Орон нутгийн татварын баазыг нэмэгдүүлэх замаар төсвийн орлогыг одоо байгаа түвшингээс бууруулахгүй байх зорилгыг хэрэгжүүлэхдээ төлөвлөгөөг бодитой төлөвлөж давуу тал боломжийг судлан ажиллаж байна. Төсөвт орох орлогыг нэмэгдүүлэх зорилгоор аялал жуулчлал үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа иргэдээс татвар хурааж, орон нутагт уул уурхайн олборлолт явуулж байгаа иргэн аж ахуй нэгжүүдээр холбогдох мэргэжилтэнгүүд болон аймгаас ирсэн алба хаагчидтай хамтран явсан. Мөн бүртгэлгүй галт зэвсгийг Цагдаагийн хэсэгтэй хамтран бүртгэлжүүлэх ажлыг хийж, харъяалалгүй ААНэгжийг бүртгэх ажлыг хийлээ. 12 дугаар сарын 15 ны байдлаар орон нутгийн орлогот 109889,8  мянган төгрөг оруулсан өмнөх оны жилийн эцсээс 20896,4 мянган төгрөгөөр илүү буюу  23,4 хувиар илүү орлого төвлөрүүлсэн байна.

40

54

2.1.6.4. Сумын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй “Алтай гоулд”,Геогоулд”,Гүнбүрд”,Баярсгоулд”зэрэг аж ахуйн нэгжүүд, салбар компаниудыг орон нутгийн татварын албанд бүртгэлтэй болгож, татварын орлогыг нэмэгдүүлэх.

Суманд үйл ажиллагаа явуулж Таацын сүү ХХК, Голд магнэт ХХК орон нутгийн харьяалалтай болгож бүртгэж авсан.

28

2.1.7. Олон нийтийн санхүүгийн боловсролыг нэмэгдүүлэх замаар иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлнэ.

55

2.1.7.1. Иргэдэд үнэт цаасны зах зээлийн талаар мэдлэг, мэдээлэл олгох, үнэт цаасны арилжаанд брокер, диллерээр оролцох сонирхолтой иргэдийн тоог нэмэгдүүлэх.

Хэрэгжих боломжгүй. Сургалт явуулахад анхаарах шаардлагатай

АБТ д оруулж хариуцуулах

-

56

2.1.7.2. Нийгмийн бүх салбарт даатгалын системийг нэвтрүүлж, санхүүгийн түрээсийн талаар иргэдийн мэдлэг, мэдээллийг дээшлүүлэх ажлыг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэх.

Сумын хэмжээнд 10 гаруй даатгалын байгууллага суурин төлөөлөгчөөр дамжуулан даатгалын үйлчилгээ үзүүлж байна. Даатгалын 6 төрлөөр давхацсан дүнгээр 1600 орчим хүн амь нас, эд хөрөнгө, жолооч, автомашин, малаа даатгуулсан байна.Даатгалд хамрагдсан иргэдийг даатгалын төлөөлөгч нартай хамтран ажиллаж даатгалыг ангилж, мэдээллийг авч ажиллана.

28

57

2.1.7.3. Өрхийн болон хувь хүний санхүүгээ удирдах аргачлалыг бүх нийтэд түгээн хэрэгжүүлэх.

       Дэлхий  зөнолонулсынбайгууллага, Монголынхэрэглэгчийнудирдлагынакадемийнбагштай хамтран  “Захзээлднэвтрэх” сургалтыг зохион байгуулж  33 зорилтотөрхийн 33 иргэнийг  хамруул сан.Иргэдмашидэвхитэйоролцож өрхийн санхүүгийнтооцоохийх , шуудбашуудбусзардлынялгаа , ашигорлого, зарлагаа  бүрэнтооцох чадавхитай болсон

28

2.1.8. Сумын гадаад  харилцааг өргөтгөх  арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх.

58

2.1.8.1. Гадаад хамтын ажиллагааны үр өгөөжийг дээшлүүлэх зорилгоор “Аймгийн гадаад харилцааны нэгдсэн бодлого” хөтөлбөрийн суманд холбогдох зохих заалтуудыг хэрэгжүүлэх.

Аймгийн гадаад харилцааны нэгдсэн бодлого” хөтөлбөр нь  энэ оны  10 сарын  16 ны өдөр батлагдаж манай суманд 10 дугаар сарын 24 ны өдөр ирсэн.  Хэрэгжих боломжгүй.

-

59

2.1.8.2. Иргэд, байгууллагуудаа гадаад орнуудын иргэд, хот, муж, төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хамтын ажиллагаа тогтооход нь дэмжлэг үзүүлэн арга зүйн удирдлагаар хангаж, мэдээлэл өгч байх,

Хэрэгжээгүй

0

60

2.1.8.3. Гадаадын жуулчид, хөрөнгө оруулалтыг татах төрөл бүрийн  уулзалт. эвент арга  хэмжээнүүдэд идэвхитэй оролцож мэдээлэл түгээх.

сумын Засаг дарга, БОХУБ ч нар нь  Орхоны хөндийн байгалийн цогцолборт газрын захиргаа, БОАЖЯамны төлөөлөгч болон төслийн мэргэжилтнүүдийн хамт Ширээт нуурын эрэг дээр аялал жуулчлалын өнөөгийн байдал цаашид авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээ Гадаадын улсуудын туршлага тулгамдаж буй асуудал зэрэг асуудлуудаар хэлэлцүүлэг зохион байгуулж тухайн төслийн хөрөнгө оруулалтыг татах зорилгоор сумын байгалийн үзэсгэлэнт газар болох Найман нуурын үүсэл онцлог шинж болон өмнөх жилүүдийн аялал жуулчлалын туршлагын талаар мэдээ, мэдээлэл өгч хамтран ажиллаж 100.000 /нэг зуун сая төгрөг/-ийн санхүүжилтийн эхлэлийг тавьж шийдвэрлүүлсэн.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

2.2. үйлдвэрлэл,  худалдаа үйлчилгээ.

2.2.1. Нэмүү өртөг шингээсэн  орон нутгийн түүхий эдэд түшиглэсэн   бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг  бодлогоор дэмжинэ.

61

2.2.1.1. Сумын хөгжлийн тэргүүлэх чиглэлд тусгагдсан үйлдвэрлэлийг боломжтой бүх арга хэлбэрээр  дэмжих.

2017 онд  жижиг дунд үйлдвэр, үйлчилгээг хөгжүүлэх”  тэргүүлэх чиглэлийг  Хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэр, хүнсний үйлдвэр, нийтийн хоол, үйлчилгээ  зорилтын хүрээнд боловсруулж сумын Засаг даргаар батлуулж  “Сум хөгжүүлэх сан”-гийн зээлийн эргэн төлөлтөөс  12 төсөлд 86,0 сая төгрөгийн зээлийг олгож  18 ажлын байр бий болсон. 

62

2.2.1.2. Суманд мах бэлтгэх, боловсруулах үйлдвэрийн цех, 300 тонноос дээш багтаамжтай ердийн болон инженерийн хосолсон хийцтэй зоорь ашиглалтанд оруулах.

Одоогоор байхгүй.

63

2.2.1.3. Үүнийг түшиглэн малын дайвар бүтээгдэхүүн боловсруулах жижиг цех байгуулж, стандартын шаардлага хангасан мах, махан бүтээгдэхүүнийг зах зээлд нийлүүлэх,хөргүүртэй тээврийн үйлчилгээ бий болгохыг дэмжих.

“Сум хөгжүүлэх сан”-гийн санхүүжилтээр  1 төсөлд 8,0 сая төгрөгийн зээлийг банш, буузны цехийн зориулалтаар  олгож 3 ажлын байр бий болж өдөрт 40-50 кг бууз, банш хийж зах зээлд худалдаж  байна.

28

64

2.2.1.4. Сумын сүүний үйлдвэрийн үйл ажиллагааг жигдрүүлэн,үдийн цай хөтөлбөрийн бүтээгдэхүүний нэр төрлийг нэмэгдүүлэх.            

ӨВ сүү хоршооны Уянга сүүний үйлдвэр нь малчдаас 40 тн сүү авч 4,2 тн бяслага, зөөхий 190 ш, хорхой ааруул 210 кг, хэвтэй ааруул 40 кг тус тус үйлдвэрлэсэн. Сумаас бохирын нүхийг стандартын дагуу хийж өмнөх бохирыг дарж устгасан.

28

65

2.2.1.5. Суманд зөгийн үржүүлэг бий болгох. / Аймгийн хөтөлбөрт Уянгад гэж /

Иргэд, аж ахуй нэгжээс  санал орж ирээгүй.

-

66

2.2.1.6. Арьс, шир, ноосны анхан шатны боловсруулах цэг , цех байгуулахыг дэмжиж ажиллана.

Сумын төвд арьс, шир түүхий эд хүлээн авах 2, Жаргалант багт 2 цэг тус тус үйл ажиллагаа явуулж байгаа. Энэ чиглэлээр иргэд, аж ахуй нэгжээс санал  ирээгүй.

28

67

2.2.1.7. Гутал,оёдлын чиглэлээр тогтмол үйл ажиллаггаа явуулж буй  иргэд, нэгжийг дэмжих.

Сум хөгжүүлэх сангийн зээлийн эргэн төлөлтөөс гутал үйлдвэрлэлийн чиглэлээр 3 төсөлд 13,0 сая, оёдолын чиглэлээр 1 төсөлд 3,0 сая төгрөгийн зээлийг олгож 5 ажлын бий болж орчин үеийн бүх төрлийн арьсан гутал болон монгол гутал, хөөрөгний даалин, бүх төрлийн монгол болон европ хувцас  үйлдвэрлэж байна.

     Швейцарын хөгжлийн агентлагт төсөл бичиж оёдолын чиглэлээр 1 иргэнд 1,0 төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилт олгосон  одоогийн байдлаар 1500,0 мянган төгрөгийн борлуулалт хийгээд байна.

Хувиараахөдөлмөрэрхлэгчийгдэмжиххөтөлбөрт1иргэнхамрагдаж3,0саятөгрөгийнсанхүүжилтолгогдсон.

Дэлхий зөн олон улсын байгууллагаас зорилтот өрхүүдийн 3 бүлийн 15 гишүүнд хүлэмж 2 иргэнд  гутлын колотик олгосон

40

68

2.2.1.8. Нутгийн брэнд бүтээгдэхүүнийг баталгаажуулах ажлыг зохион байгуулж, зах зээлд таниулахад дэмжлэг үзүүлэх арга хэмжээг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлж,жижиг дунд худалдаа эрхлэгчдийн үзэсгэлэн худалдааг жил бүр зохион байгуулах.

Өв сүү хоршооны “Уянга сүүний үйлдвэр”-ийн 2 төрлийн бяслага нь Улаанбаатар хотын 4 сүлжээ дэлгүүр, аймгийн “Өв санаа”, “Арцад” гэсэн газруудаар худалдаалж байна.  “Цагаан сар -2017”, “ӨВ түншлэл -2017” үзэсгэлэн худалдаанд 7 иргэн  гутал, сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээр оролцож 1500000 төгрөгийн борлуулалт хийсэн байна.

40

69

2.2.1.9. Худалдаа үйлчилгээ эрхлэгч, иргэд, аж ахуйн нэгжтэй хамтран  худалдааны захыг тохижуулах.

ХЭРЭГЖИХ БОЛОМЖГҮЙ.

-

70

2.2.1.10. Цахилгааны хүчдэлийн уналтыг  бууруулах арга хэмжээг мэргэжлийн байгууллагатай хамтран авч хэрэгжүүлэх,  трансформатрын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх.

2.5 д орно.

1. АТП-10 Онги 8-р багийн Онги хорооллын 8-16-ын тоотын харалдаа 250 ква трансформатор 5 тулгуур агаарын шугам – 04 квт-ын 400 м сиф кабель татаж АТП 2, АТП 3 хүчдэлийн уналттай 200 айлыг АТП 10 дэд станцаас холбож ашиглалтанд оруулсан. Нийт үнэ нь 21 сая төгрөг
2. АТП 9 Жаргаланын 20-12 гудманд 160 ква-ийн трансформатор 8 тулгуур, 04 квт-ын 2 тулгуур, 500 м сиф кабель АТП 4-ийн хүчдлийн уналттай 110 айлыг АТП 9 шинэ дэд станцад холбож ашиглалтанд оруулав. Нийт үнэ 22 сая төгрөг
3. 35х10-ын КВ-ын дэд станцад урсгал засвар 1 сая төгрөгөөр хийгдсэн.
4. 35х6-ийн трансформаторыг 35х10 кв-ын трансформатор болгон сольсон. Нийт 65 сая төгрөг
5. 06:04 ква-ын трансформаторыг 10:04 болгон сольсон.
6. АТП 1-д 100 ква-ын трансформаторыг сольсон.  4,8 сая төгрөг
7. АТП 2-д 250 ква-ийн трансформаторыг сольсон 6.5 сая төгрөг
8. АТП 3-д 400 ква-ийн трансформаторыг сольсон. 9,9 сая төгрөг
9. АТП4 –д 160 ква-ийн трансформаторыг сольсон 5.6 сая төгрөг
10. АТП 5-д 100 ква-ийн трансформаторыг сольсон 4,8 сая төгрөг

Нийт 139,6 сая төгргийн завсар үйлчилгээ хөрөнгө оруулалт хийдсэн байна.

40

71

2.2.1.11. Түлээ ,мод. нүүрсний захыг бодлогоор дэмжин өргөжүүлнэ

Сумын төвийн хэмжээнд нийт 960 өрх байдгаас 300орчим өрх бүрэн шаталттай түлш баг хэрэглэдэг зуух /төслийн зуух/-ыг хэрэглэж эхлээд байна. Түлээ нүүрс борлуулдаг  5 өрх  байна. Эдгээр нь сумын төвийн түлшний хэрэгцээний 50%-ийг хангаж байна.   Мөн  2017 онд Баруун-Улаан Зүүн-Улаан” Булган хайрхан “Тахилгат хайрхан, “Ар-Өлт, “Буурал хайрхан” гэх газруудад ойн нөхөрлөл болон байгаль хамгаалагчдын хяналтанд иргэд олгогдсон эрхийн бичгийн дагуу ойгоос түлшний зориулалтаар ойгоос хаягдал мөчир хожуул бэлтгэх ажлыг гүйцэтгэсэн.  Мөн “Ар-Өлт “ойн нөхөрлөл нь 100м³ хэрэглээний мод бэлтгэж иргэдийн хэрэгцээг хангаж ажилласан.

40

2.2.2.Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд жижиг дунд үйлдвэрлэл, худалдаа, үйлчилгээ, бизнесийн орчинг сайжруулна.

72

2.2.2.1. Аймгийн Мэргэжил сургалт, үйлдвэрлэлийн төвийг түшиглэсэн “Хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл, технологийн парк”-тай хамтран ажиллана.

Аймгийн мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвтэй хамтран сумын ажил,  мэргэжилгүй залуусыг мэргэжилтэн бэлтгэх 1 жилийн сургалтанд үнэ төлбөргүй хамруулан оёдол, тогоочийн ангийн сургалтыг сумандаа  хичээллүүлж   2ангид 58 иргэн  суралцаж төгсөв.

28

73

2.2.2.2. Худалдаа үйлчилгээний байгуулага болон бусад төрлийн бизнесийн үйл ажиллагааг дэмжих.

“Сум хөгжүүлэх сан”-гийн зээлийн эргэн төлөлтөөс  26 төсөлд 175,2 сая төгрөгийн зээлийг дараах чиглэлээр олгосон.

• Мод, модон эдлэлээр 7 төсөлд 49,0 сая
• Монгол гутал, гутал үйлдвэрлэл 3 төсөлд 13,0 сая
• Модон эдлэл, уран зураг 1 төсөлд 7,0 сая
• Фото зураг 1 төсөлд 5,0 сая
• Зайрмаг 1 төсөлд 5,2 сая
• Эмийн сангийн засвар 1 төсөлд 5,0 сая
• Ааруул үйлдвэрлэл 1 төсөлд 3,0 сая
• Дугуй засвар 2 төсөлд 7,0 сая
• Хүлэмж, малын тэжээл тариалах 2 төсөлд 22,0 сая
• Талх нарийн боов 1 төсөлд 5,0 сая
• Оёдол, эсгүүр 1 төсөлд 3,0 сая
• Зочид буудал 1 төсөлд 15,0 сая
• Төмөр эдлэл 1 төсөлд 15,0 сая
• Цайны газар 1 төсөлд 12,0 сая
• Бууз, банш, татсан мах 1 төсөлд 8,0 сая
• Оосор бүч, ширмэл ширдэг 1 төсөлд 1,0 сая

Үүний үр дүнд 41 ажлын байр шинээр нэмэгдсэн байна

       Мөн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас  оёдолоор 2 , малчин 2, ахмад настан 2,мужаан 1, монгол гутлын чиглэлээр 1  хүнд   нийт 20,6 сая төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн.

40

74

2.2.2.3. Сумын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн, түүхий эд, барилгын материалын агуулахын болон бөөний худалдааны  үйл ажиллагааг дэмжин  цэг салбарыг төвлөрүүлж өргөжүүлэхэд нь бодлогоор дэмжинэ.

Сумын төвд шинээр нээгдсэн мах, сүү, цагаан идээ болон түүхий эдийн төв 3 байгуулагдсан ба мэргэжлийн хяналтын газарт бүртгүүлсэн.

40

75

2.2.2.4. Үйлдвэрлэл, худалдаа, үйлчилгээний мэргэжлийн холбоод, төрийн бус байгууллагуудын үйл ажиллагааг дэмжиж, тэднээр хувийн хэвшлийн мөрдөх зэрэглэл, жишиг тариф, ёс зүйн дүрэм, үйлчилгээний стандартыг хангуулах,хүнсний аюулгүй байдалд тавих хяналтыг сайжруулна.Бизнес хөгжлийн төвийн үйл ажиллагааг бодлогоор дэмжин ажиллана.

Стандартчилал, хэмжилзүйн газрын хэмжих хэрэгсэл болон бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний баталгаажуулалт, сургалт мэдээллийн чиглэлээр хийх ажлын удирдамжаар ажиллаж хүнсний худалдаа, үйлчилгээ, хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газрын килограмм-ны баталгаажуулалтыг 2017 онд 2 удаа шалгаж баталгаажуулсан. Мөн стандартын шаардлага хангахгүй 2 цайны газар, 1 хүнсний мухлагийн тохиролын гэрчилгээг хурааж стандартчилал, хэмжилзүйн газарт хүргүүлсэн. Үйлчилгээний стандартыг хангуулах,хүнсний аюулгүй байдалд хяналт тавих зорилгоор Уянга сумын бүх сургууль, цэцэрлэг, өдөр өнжүүлэхийн гал тогоо, 2 мал эмнэлэг болон 5 хүнсний дэлгүүрт стандартын шалгалт явуулж улсын байцаагчийн зөвлөмж, албан шаардлага зэргийг хүргүүлэн биелэлтэнд хяналт тавиж ажилласан.

    Бизнес хөгжлийн төвийн үйл ажиллагааг бодлогоор дэмжих зорилгоор .хөдөлмөр эрхлэлтийн чиглэлээр төсөл хөтөлбөрт хамрагдсан иргэдийг оёдолчин 3, гуталчин 3 ажиллаж байна . 2017 онд 2 иргэийг шинээр оруулсан. Мөн сумын ЗДТГ-аас безнес хөгжлийн төвийн үйл ажиллагааг тасралтгүй явуулахад шаардлагатай 7,7 сая төгрөгийг аймгийн Засаг даргад 2 удаа, ИТХ д 1 удаа, аймгийн Иргэдийн хурлын сумын төлөөлөгч нарт 1 удаа санал тавин шийдвэрлэглэх шатандаа хүлээгдэж байна.,

40

76

2.2.2.5. Ашиглагдахгүй байгаа барилга объектуудын судалгааг гаргаж төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд эдийн засгийн эргэлтэнд оруулах.

Сумын хэмжээнд орон нутгийн өмчид байгаа ашиглагдаагүй барилга, байгууламжийн судалгаа гаргаж ААН, иргэнд зориулалтын дагуу ашиглуулж төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд эдийн засгийн эргэлтэнд орууллаа  Энэ хугацаанд ЗДТГ-ын үнээний фермийг сарын 130,0 мянган төгрөгөөр тооцон 5 сарын хугацаатай гэрээ байгуулан 11 сарын түрээсийн орлогот 130,0 мянган төгрөг оруулсан.  МӨН ЗДТГ-ын харьяа худгуудыг иргэдэд гэрээгээр ашиглүүлж зарим нэг төрийн үйлчилгээг гүйцэтгүүлж байна.  Жаргалант багийн сургууль нэг өрөөг Төрийн банкинд түрээслүүлж өөрийн орлогын биелэлтээ хангаж байна

40

77

2.2.2.6. Суманд ач холбогдол бүхий  бизнес төслүүдийг боловсруулж, хөрөнгө оруулагч, бизнесийн түншлэл-уулзалт арга хэмжээг онлайн болон бусад хэлбэрээр хамтран зохион байгуулах.

"Францын хүнсний тусламжийнсангийнхөрөнгийг ашиглах тухай" Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд Найрамдах Франц Улсын Засгийнгазар хоорондынхэлэлцээрийн хүрээнд хөдөөаж ахуйн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй өрхүүд, жижиг дунд үйлдвэр эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоортөсөл сонгон шалгаруулах зөвлөл хэлэлцэн  тус бүр 25,0 сая төгрөгийн хүссэн санхүүжиллтэй “Малчин айлын аялал жуулчлал”,  “Чацаргана” гэсэн төслүүдийг холбогдох газар хүргүүлсэн боловч албан ёсны хариу ирээгүй. Швейцарийнхөгжлийнагентлагат “Амьдрах ухааны төсөл”, “Оёдол” гэсэн төслүүдийг хүргүүлэхэд “Оёдол” гэсэн төсөл шалгарч 1 иргэнд 1,0 сая төгрөгийн зээлийг олгосон.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

2.3. УУЛ УУРХАЙ

2.3.1. Хуулийн дагуу ажилладаг хариуцлагатай уул уурхайг дэмжиж,нөхөн сэргээлтийг стандарт шаардлагын түвшинд хийлгэх

78

2.3.1.1. Хариуцлагатай уул уурхайг хуулийн дагуу  дэмжиж ажиллуулна.

Уул уурхайн аж ахуйн нэгжүүдийн нийгмийн хариуцлагыг дээшлүүлж байгууллагын ашгийн тодорхой хувийг хөрөнгө оруулалтын төлөвлөгөөнд тусган тухайн сум,багт шаардлагтай хөрөнгө оруулалтай төсөл арга хэмжээг санхүүжүүлдэг болгох.

Тус сумын нутаг дэвсгэрт ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн дагуу үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага аж ахуйн нэгжийн ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн нийтлэг үүргийн биелэлт буюу бичиг баримт бүрдүүлэлт Аум-Алт ХХК, 90% Буд-Ундрам ХХК 100% Баярс-Гоулд ХХК 100% “Өгөөмөр өргөө” ХХК 90% байгаа бөгөөд Аум-Алт ХХК нь нөхөн сэргээлтэнд туслан гүйцэтгэх аж ахуйн нэгжүүдтэйгээ гэрээгээ бүрэн байгуулж ажиллаж эхэлсэн байна.  Мөн тус сумын Бөөрөлжүүт 6 дугаар багийн нутаг дэвсгэр болох Бөөрөлжүүтийн Бүргэдэй, Шарсуваг гэх газруудад 2017 онд Өвөрхангай аймгийн эрдэс баялагийн зөвлөлөөс нөхөн сэргээлт хийх 5 ширхэг гэрээ байгуулсан бөгөөд уг гэрээний дагуу “Голд-Магнет”ХХК, “Бидний-Түшээ”ХХК, “Соёл-Арвижих”ХХК, “Сити-Гарден”ХХК, иргэн М.Эрдэнэбаяр нар үйл ажиллагаа явуулсан. Онги 8 дугаар багийн нутаг Бөөрөлжүүтийн голын гарамнаас Онги хорооллын 21 дэх гудамны баруун дээд өнцөг хүртэл 1,7 км сайжруулсан зам тавих ажилд Уянга сумын нутагт уул уурхайн чиглэлээр  үйл ажиллагаа явуулдаг 34 аж ахуй нэгжүүдээс  машин техник дайчлан 2017 оны 09 дүгэр сарын 18, 19, 20, хооронд буюу 3 хоногийн хугацаанд зохион байгуулж ажилласан. Жаргалант 1 дүгээр багийн Таацийн голын гүүрний далан, сумын төвийн болон Жаргалант багийн үерийн шуудуу,  Бидний түшээ ХХК хийж гүйцэтгэсэн. Мөн Бидний түшээ ХХК өвөлжилтийн бэлтгэлд зориулж  Шуранга 4 дүгээр багт өвсний фонд байгуулсан. Бидний түшээ ХХК, Иргэн Т.Дашням нар хамтран  Бөөрөлжүүт 6 дугаар багийн өвсний фондыг барьж байгуулсан.Мөн Тарималын голын гүүрийг засаж сайжруулсан.Гоульд магнет, Бидний түшээ ХХК нь Сумын төвд 1.1 км,   Жаргалант багт 180 м үерийн шуудуу татах ажлыг хийсэн.

40

79

2.3.1.2. Уул уурхайн ашиглалтын улмаас эвдэрсэн талбайн нөхөн сэргээлтийг 90%

хүргэж уул уурхайн компаниудын хариуцлагын шалгуур үзүүлэлт,стандарт,зэрэглэлийг тогтоох замаар хариуцлагтай уул уурхайг хөгжүүлж хууль бусаар ашигт малтмал олдворлохыг зогсооно.

Уул уурхайн олборлолтын улмаас эвдрэлд орсон талбайд Бөөрөлжүүт, Өлтийн хөндий ,  гэх газруудад “Аум-Алт”ХХК 64га, “Буд-Ундрам”ХХК 4га, “Баярс-Гоулд”ХХК 7,5га,” Өгөөмөр-Өргөө” 1га” Голд магнет “ХХК 2га, “Бидний түшээ” ХХК 8га талбайд техникийн нөхөн сэргээлт хийж нийт 86.5 гад хийж гүйцэтгэсэн. Ашиглалтын талбайн 36% хүрсэн байна

40

80

2.3.1.3. Ил тод, хариуцлагатай уул уурхайн хөгжилд дөрвөн талт түншлэлийн зарчмаар ажиллаж, аж ахуйн нэгжүүдийн нийгмийн хариуцлагыг нэмэгдүүлэх арга хэмжээг ОУБ-тай хамтран хэрэгжүүлэх.

Аймаг сум хамтарч хийгээгүй

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

2.4. Хөдөө аж ахуйн салбар

2.4.1. Байгаль цаг уурын нөхцөлд зохицсон бэлчээрийн болон эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх, бэлчээр ашиглалтыг сайжруулна.

81

2.4.1.1. Сумын нийт мал сүргийн бүтцийн зохистой харьцаанд анхаарч, үхэр сүргийн тоо толгойг нэмэгдүүлэх,  суурин газруудыг дагуулж өндөр ашиг шимт мах, сүүний  үхрийн  эрчимжсэн аж ахуйг хөгжүүлэх.

Сумын  мал сүргийн бүтцийг тандан судлахад нийт мал сүргийн 7,7 хувийг адуу, 15,8 хувийг үхэр,  40,6 хувийг хонь 35,8 хувийг ямаа эзэлж байна. Энэ онд сарлага үхэр  нь зугаан түмд хүргэсэн амжилтын баярыг малчид, ард иргэд, ААН, албан байгууллага, баг хамт олноороо бахархалтайгаар тэмдэглэн өнгөрүүллээ. Зургаан түмэн үхрийн баярт Уянга сумаас төрсөн Хөдөлмөрийн баатар, Улс, аймгийн аварга малчид, саальчид, мянгат малчид болон үе үеийн залгамж халаа болсон залуу малчид, зочид төлөөлөгчид, 8 багийн ард иргэд оролцон сумын Шуранга 4-р багын нутаг болох Шурангын Улаан цохионы дэргэд зохион байгуулав.2017 оны жилийн эцсээр өндөр ашиг шимт малын тоо 1213  толгойд хүрсэн байна.

40

82

2.4.1.2. Хувийн хэвшлийн хадлан бэлтгэх тоног төхөөрөмжийг өргөжүүлж, , сумын өвс, тэжээлийнаюулгүй нөөцийн зохих хувийг  бүрдүүлэх.

Хадлангийн сумын өвстэжээлийн аюулгүйн нөөцөд  өвс 8,2 тн, бяцалсан будаа 8 тн, хэвэг 20 шуудай, хувийн хэвшилийн хөрөнгө оруулалтаар Шуранга 4-р баг, Бөөрөлжүүт 6-р багт  тус тус 64м² талбай бүхийөвсний фонд барьж Шуранга багт 6,4 тн, Бөөрөлжүүт багт 6,5 тн өвс тус тус нөөцлөөд байна. Малчдын гар дээр 90 тн өвс, 3 тн гар тэжээл бэлтгээд байна.

40

83

2.4.1.3. Бэлчээрийндаац, төлөвбайдлынүнэлгээндтулгуурланбэлчээрийн газар зохион байгуулалт удирдлагын тогтолцоог сайжруулан отрынбүснутаг, нөөцбэлчээрийгнэмэгдүүлж, оновчтойашиглах, усанхангамжийгсайжруулах, хашиж хамгаалах, нөхөнсэргээхэд малчид, иргэдийнсанаачилгыгдэмжиж, бэлчээрашиглалтыгсайжруулах.

Ногоон алт” төсөлтэй хамтран  85 малчин, мал бүхий иргэдэд бэлчээрийг зөв зохистой ашиглах, бэлчээрийн даац хэтэрхээс урьдчилан сэргийлэх, отрын бүс нутагтай болох талаар 2 удаа сургалт хийж гарын авлагаар хангасан.

    “Шивээ-Овоо 3-р багийн “Цэцэн”, Шуранга 4-р багийн “Цагаан гол”, “Буянт гол”, Бадрал 5-р багийн “Уянгын өвөр”, Өлт 7-р багийн “Ширээгийн бэл” зэрэг газруудын  булаг, шандыг хашиж хамгаалсан.

Бадрал 5-р багийн нутаг дэвсгэр болох Эрэгцэг, Пойл, Барагдайн тал, Мааньт зэрэг  10000 га талбайд улсын төсвөөс 37.800.000 төгрөгийн санхүүжилтээр бэлчээрийн хортон мэрэгч үлийн цагаан оготнотой микробиологийн аргаар тэмцэх бактержуулсан будаа цацах  ажлыг зохион байгуулж ажлын гүйцэтгэл 88.6 хувийн үр дүнтэй ажилласан.

28

84

2.4.1.4. Сумын төв, Жаргалантын түүхий эдийн төв , цэгт болон Таац, Шуранга багт хужрийн цэг ажиллуулахын дэмжих.

Хувийн хэвшлийн 2 нөхөрлөл явуулын цэг ажиллуулан Жаргалант багт хужир шүүгээр үйлчилж байна.

28

85

2.4.1.5. Сумын төвийн   Малын  тэжээлийн  фондын өвс тэжээлийн нөөцийг нэмэгдүүлнэ.                             /Мааньтад малын тэжээл тариалалт хамт орсон /

Сумын өвстэжээлийн фондод өвс 15тн, бяцалсан будаа 8 тн, хэвэг 20 шуудай, хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтаар Шуранга 4-р баг, Бөөрөлжүүт 6-р багт  тус тус 64м² талбай бүхий өвсний фонд барьж Шуранга багт 6,4 тн, Бөөрөлжүүт багт 6,5 тн өвс тус тус нөөцлөөд байна.

40

2.4.2. Мал амьтны өвчний тандалт, хяналт, үйлчилгээний чанарыг сайжруулж, олон улсын зах зээл өрсөлдөх чадвартай мал аж ахуйн салбарыг хөгжүүлнэ.

86

2.4.2.1. “Аймгийн мал эмнэлгийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлж, мал эмнэлгийн тогтолцоог малчдын эрэлт шаардлагад нийцүүлэн, сумын  нийт нутгийг мал амьтны гоц халдварт өвчингүй тайван байдлаа хадгалах.

“Аймгийн мал эмнэлгийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах хөтөлбөр”-ийн төлөвлөгөө гарган хэрэгжүүлж байна. Малд тарилга хийгээд явахаар малчдын  хашаа, хороо муугаас малд тарилга хийхэд хүндрэл гарахаас гадна малчид тарилга хийлгэхээс төвөгшөөх тохиолдол их байдаг. Иймд малчдын эрэлт шаардлагад нийцүүлэн “Улаан цохио” МЭҮНэгжийн их эмч С.Дэмбэрэл зөөврийн хашааны төсөл мерсикор олон улсын байгууллагад өгч төсөл нь шалгаран 5,571,428 төгрөгний зөөврийн хашаатай болж мал эмнэлгийн ажил үйлчилгээ явуулахад болон мал эмнэлгийн ажил үйлчилгээ авахад малдад хялбар болсон. Мал амьтны гоц халдварт өвчингүй гараагүй.

40

87

2.4.2.2. Малчид, мал бүхий иргэдээс ирүүлэх мал, амьтан халдварт өвчнөөр өвчилсөн сэжигтэй тохиолдлын үед дуудлагыг шуурхай мэдээлэх, мэдээллийг хүлээн авах , дуудлага үйлчилгээний бэлэн байдлыг хангуулах.

Малчид, мал бүхий иргэдээс ирүүлсэн мал, амьтаны халдварт өвчнөөр өвчилсөн сэжигтэй тохиолдлын  дуудлага 2,  МЭҮНэгж дээр одоогийн байдлаар 45 удаа ирснээс 6 нь халдварт өвчний дуудлага байсан ба “Улаан цохио” МЭҮНэгж дуудлагын машин 1-тэй, “Цант гялаан” МЭҮНэгж дуудлагын машин 2-тойгоор дуудлага үйлчилгээний бэлэн байдлыг хангаж ажиллаж байна.

40

88

2.4.2.3. Жилбүрмаламьтныхалдвартөвчнөөсурьдчилансэргийлэхтөлөвлөгөөт арга хэмжээг технологийн хугацаанд чанартай зохион байгуулж, голомтот нутгийн мал сүргийг бүрэн хамруулах.

Жил бүр мал, амьтны халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх төлөвлөгөөт  вакциныг эпизотологийн судалгаан дээр үндэслэн захиалан авдаг ба дхх-58,0 бог, цусан халдварт-5,0 бод, шөвөг яр-1,8 богийн төл, ддх-энтербактериоз-8,0 бог, сахуу-1,6 бодын төл, боом-14,0 бод, галзуу-4,0 бод, бог, бруцеллёз-101,621 бод, богийн төл малд тарьж дархлаажуулсан.

40

89

2.4.2.4. Тэжээвэр нохойг бүртгэлжүүлж,тарилга,туулганд,татварт хамруулж,Золбин нохой устгах ажлыг зохион байгуулах.

ДАВХАРДАЖ ОРСОН ХАСУУЛАХ САНАЛТАЙ

2.4.3. Хоршоо, нөхөрлөл, малчны бүлэг зэрэг хөдөлмөрөө хорших санал санаачлагыг дэмжинэ.

90

2.4.3.1. Нөхөрлөл, хоршооны үйл ажиллагааг дэмжих талаарх аймгийн  хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх.

Хоршоог хөгжүүлэх дэд хөтөлбөрийн төлөвлөөг боловсруулан  ажиллаж сум хөгжүүлэх сангийн зээлийн эргэн төлөлтөөс “Дөрвөн жаргалант хайрхан” хоршоонд 15,0 сая төгрөгийн зээлийг олгосноор  Жаргалант багийн төвд зочид буудал барихаар болоод байна. ӨВ сүү хоршоо нь гишүүдээ идэвхижүүлэх үүднээс “Өрхийн тариалан бизнес хөгжил” ТББ-тай хамтран ажиллаж байна. Ар- Өлт ойн нөхөрлөлд иргэд, байгууллагын хэрэгцээний түлш болон хэрэглээний мод бэлтгэх талбайн зөвшөөрлийг олгож үйл ажиллагааг дэмжин байгууллага, иргэдэд үйлчилж ирэв. Мал  эмнэлгийн 2 нөхөрлөлийн үйл ажиллагааны үр дүнг харгалзан санхүүжилтийг олгож удирдлага, арга зүй, зохицуулалтаар хангаж ирэв.

40

91

2.4.3.2. Суманд хөдөө аж ахуйн чиглэлийн томоохон аж ахуй байгуулах санаачлагыг дэмжих.

Энэ чиглэлээр иргэд, аж ахуй нэгжээс санал орж ирээгүй.

92

2.4.3.3. Хоршоодыг зээлийн бодлогоор дэмжиж, мэргэжил арга зүйн зөвөлгөө өгөх, сургалтанд хамруулж, бүтээгдэхүүний борлуулах-зуучлах үйлчилгээ үзүүлж ашигтай ажиллах нөхцөлийг бий болгох.

Хоршоог хөгжүүлэх дэд хөтөлбөрийн төлөвлөөг 3 зорилтын хүрээнд боловсруулан  ажиллаж  сум хөгжүүлэх сангийн зээлийн эргэн төлөлтөөс Жаргалант багийн төвд зочид буудлын зориулалтаар “Дөрвөн жаргалант хайрхан” хоршоонд 15,0 сая төгрөгийн зээлийг олгосон. ӨВ сүү хоршоо нь гишүүдээ идэвхижүүлэх үүднээс “Өрхийн тариалан бизнес хөгжил” ТББ-тай хамтран ажиллаж  малчдаас 40 тн сүү авч 4,2 тн бяслага, зөөхий 190, хорхой ааруул 210, хэвтэй ааруул 40 кг тус тус үйлдвэрлэсэн. “Цагаан сар -2017”, “ӨВ түншлэл -2017” үзэсгэлэн худалдаанд Өв сүү, Баян –Өлт зэрэг хоршоод сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээр оролцож 800,000 төгөгийн борлуулалт хийсэн.

40

2.4.4. Хөдөө аж ахуйн салбарын хөдөлмөр эрхлэлтийн нөхцөл, боловсон хүчний чадавхийг сайжруулна.

93

2.4.4.1. Хөдөө аж ахуйн салбарт ажиллаж байгаа мэргэжилтэй боловсон хүчний чадавхийг сайжруулах сургалтанд хамруулах.

Малын эрүүл мэнд, хүнсний аюулгүй байдал хариуцсан мэргэжилтэн Мэргэжлийн хяналтын газраас зохион байгуулсан “Сэтгэл, сахилга, хөгжил” сэдэвт семинарт, аймагт бог малын мялзан өвчинг хээрийн нөхцөлд оношлох нь сэдэвт сургалт,  Хөвсгөл аймагт хангайн бүсийн сургалт, урлага, спортын арга хэмжээ болон мялзан өвчний хээрийн үзүүлэх сургалт, MercyCorps олон улсын байгууллагын санаачлагаар шинээр гарч буй халдварт өвчин, дахин сэргэж буй халдварт өвчин, хил дамжин халдварладаг халдварт өвчин, хүнсний аюулгүй байдал зэрэг сэдэвт сургалт, Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас зохион байгуулсан  шинэ байцаагч нарын цахим сургалт,  МЭҮТасгийн 3 мэргэжилтэн нь MercyCorps олон улсын байгууллагын санаачлагаар LEGS- ийг хэрэглэх нь сэдэвт сургалт, Мал зүйч Улаанбаатар хотод бог малын ангилан шинжээч зэрэг сургалт, семинарт  тус тус хамрагдсан.

40

94

2.4.4.2. Цөөн малтай болон залуу малчдыг малжуулах төсөл хөтөлбөрт хамруулах, урамшуулах, чанартай малтай малчдыг дэмжих .

Малчдынхөдөлмөрэрхлэлтийгдэмжиххөтөлбөрт2  өрхтөсөлдхамрагдаж 10,0 саятөгрөгийнсанхүүжилтээр  220 гаруйтолгойбогмалтустусолгосон.

40

95

2.4.4.3. Хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийг хөнгөвчлөхөд чиглэсэн бага оврын техник технологи нэвтрүүлэх.

“Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан”-гаас хөнгөлттэй нөхцөлөөр өмнөх онд 1 иргэн, 1 хоршоо бага оврын трактор авсан. Энэ онд тоног төхөөрөмжийн зээлийн эргэн төлөлтийг 1,300,000 төгрөг буцаан төвлөрүүлсэн.

28

96

2.4.4.4. Малчдыг бэлтгэх, давтансургах, малажахуйнхөгжлийнтуршлагыгсудлах, нэвтрүүлэх.

Их Монгол мянгат малчдын холбооноос зохион байгуулагдсан мянгат малчдын чуулга уулзалтад  Бадрал 5-р багийн мянгат малчин Д. Батчулуун, Таац 2-р багийн мянгат малчин Д. Мягмардорж нар оролцож мянгат малчны алдар одонгоор энгэрээ мялаалаа. Мөн улсад зохион байгуулагдах аварга малчдын зөвлөгөөнд оролцуулахаар  Жаргалант 1-р багийн аймгийн аварга малчин Б. Эрдэнэбилэг, Д. Нямдаваа нарын анкет материал, номд оруулах зураг,  мал маллагааны арга туршлагыг хуваалцсан тэмдэглэл зэргийг холбогдох газар нь хүргүүлж номонд оруулсан.

40

97

2.4.4.5. Малын хашаа, саравчийг шинэ төрлийн материалаар хийх бололцоог бүрдүүлж, хүртээмжийг сайжруулах.

Малчид сүүлийн үед хашаа саравчаа блок ашиглан барьж  байна. Байгаль орчны газраас одоогийн байдлаар хашаа, саравчны гоожинг 14 иргэнд олгоод байна.

28

2.4.5. Усалгаатайтариалан, хөрсхамгаалах, техниктехнологийндэвшлийгнэвтрүүлж, төмс,хүнснийногоо, малын тэжээлийн ургамалын тариалалтыг нэмэгдүүлэх.

98

2.4.5.1. Суманд хүнснийногоонытариалалтыг нэмэгдүүлж ,жижиг оврын усалгааны систем,төрөлжсөнбага жижиг зоорь/энгийн болон автомажсан, механикжсан/, өвлийнхүлэмжийнажахуйгхөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх.

Хүнсний ногоо 2.27га-гаас  17.63тн  ургац хураан авч  өмнөх оноос 0,37 га-гаар их, 2,13 тн-р их ургац хураан  авсан. Сум хөгжүүлэх сангийн зээлийн эргэн төлөлтөөс  1 төсөлд 7,0 сая төгрөгний санхүүжилт олгож Жаргалант багийн төвийн агропракийг ашиглалтанд оруулж  3 ажлын байр нэмэгдэж өргөст хэмх, улаан лооль, чинжүү зэрэг нарийн ногоо тарьж 500 кг ургац хураан авсан. Дэлхийн зөн олон улсын байгууллагын санхүүжилтээр 3 бүлд ашиглуулахаар 3 хүлэмж баригдаж үйл ажиллагаа явуулсан. Өмнөх оноос зуны хүлэмж 4-р нэмэгдсэн байна.

40

99

2.4.5.2. Атаршсан талбайг / Мааньт /  малын тэжээл тариалах, бэлтгэх чиглэлээр  эргэлтэд оруулахыг дэмжиж, ургацыг эрсдлээс хамгаалах бодлогыг хэрэгжүүлэх.

Мааньтад тариалаагүй. Сум хөгжүүлэх сангийн зээлийн эргэн төлөлтөөс 1 иргэнд 15,0 сая төгрөгийн зээлийг олгосоноор сумын төвийн Баруун түрүүнд “Жаргалант” малчны бүлгийн 1 га хашаалсан ашиглаагүй талбайд энэ жил овъёос тарьж 6 тн ургац хураан авлаа.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

2.5. БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТ, ДЭД БҮТЭЦ, ТЭЭВЭР

2.5.1. Орон нутгийн чанартай авто зам болон зарим зам , гүүрийн байгууламжийгбарьж засаж сайжруулан, сум орон нутаг, аялал жуулчлалыг хөгжилд дэмжлэг үзүүлнэ.

100

2.5.1.1. Сумындоторхи хатуухучилттайавтозам болон,гүүр гарцыгзасварлах,явганы хүний замбарьж гэрэлтүүлэг тавих.

    Хатуу хучилттай авто замыг засуулах ажил хийгдээгүй байгаа. Сумын  доторх хатуу хучилттай авто зам болон явганы хүний  зам, гүүр гарцыг засварлахад санхүүжилт эргүүлэн татагдсан учраас ажил хийгдээгүй. Сумын доторхи үерийн шуудууг өргөтгөн 2гүүрэн гарцыг ОНХС-ийн хөрөнгө\6 сая\ төгрөгөөр барьж байгууллаа. Сумын  нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгжийн оролцоо, дэмжлэгтэйгээр Бөөрөлжүүтийн голоос сумын Онги хороолол хүртэл  1,7 км сайжруулсан зам шинээр барьж байгуулан ашиглалтанд оруулаад байна.

40

101

2.5.1.2. Сумын  Жаргалант баг,Таацын голынорчимдмодонгүүрийгшинээрбарих.

    Таацын голын гүүрний далангийн 700гаруй метр газар шорооны ажлыг “Бидний Түшээ” ХХК, иргэн Т.Дашням нар чанарын өндөр түвшинд хийж гүйцэтгээд байна.

16

102

2.5.1.3. Гүнтэн гарманд” аж ахуйн нэгжүүдийн хүч хөрөнгөөр гүүр барина.

Хугацаа болоогүй.

103

2.5.1.4. Сумын төвийгулсынчанартайхатуухучилттай автозамтайхолбохажлынзурагтөсвийгболовсруулан, барьжэхлэх.

Хугацаа болоогүй.

104

2.5.1.5. Битүүт, Хятруун,Баарай,Өлт,Асгат,Нарийн хушт чиглэлийн аялал жуулчлалын замын зарим бартаа саад ихтэй хэсгийг  аялал жуулчлалын үйлчилгээ эрхлэх иргэд аж ахуйн нэгжийн  хүчээр 2 жилд 1 удаа засаж сайжруулна./ гүүрийг зам засах гэж орсон / 105 д нэгдсэн

2017 ондБитүүтХятруунычиглэлдзамзасчсайжруулахажилхийгдээгүйхаринӨлт 7 дугаарбагийннутагдэвсгэрболохАсгатындавааныбаруунаа  сзүүнчиглэлийногцомзамүерийнусандидэгдэнэвдэрсийгтусбагийниргэнМ.Эрдэнэбаяруулуурхайнзориулалтынтехникашигланзасчсайжруулсан. МөнӨлт 7 дугаарбагийннутагБаарайндаваагтуссумыннутагтүйлажиллагааявуулдаг                                       “Голдмагнет”ХХК 2 чиглэлд /давааныөвөрболонартал/ засчсайжруулсан

40

105

2.5.1.6. Хөшөөн хавцгайн замыг  иргэд, аж ахуйн нэгжийн оролцоотойгоор засаж дуусгана.

2017 онд Жаргалант 1 дүгээр багийн Хөшөөн хавцгайн 3 км зам, болон Бадрал 5 дугаар багийн нутаг  хадан хошууны 800м шороон замыг “Эх нутгийн буян” ХХК-тай хамтарч засаж сайжруулсан. “Бидний түшээ” ХХК захирал аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгч Л.Баярсайхан Сумын ИТХ-ын төлөөлөгч Т.Дашням нар хөшөөн хавцгайн зам, уулзарын үер бууж  эвдэрсэн замуудыг засаж машин зорчиход саадгүй болгосон.

40

106

2.5.1.7. Сумыннийтийн тээврийн шинэчлэлтийг хийхийг дэмжиж, зорчигчтээврийнмаршрутыгнэмэгдүүлэн,үйлчилгээгсайжруулах.

Сумын нийтийн тээврийг дэмжиж, зорчигч тээврийн маршрутыг нэмэгдүүлж Уянга-Улаанбаатар-Уянга  чиглэлд 1 истана, 3 жижиг тэрэг зорчигч тээврийн үйлчилгээ явуулж байна. Мөн Тендер зарлагдаж ”Ихэр 8- н нуур” ХХК шалгарч бага оврын автобусаар аймаг хооронд зорчигч тээвэрлэдэг болсон. Аймгийн төв сумын хооронд 6 микроавтобус, 1 дунд оврын автобус хүн тээврийн үйлчилгээ үзүүлж ирэв.

40

107

2.5.1.8. Онги голын гүүрнээс, сумын төв хүртлэх зам, хороололын зарим их эвдэрч ухагдсан  шороон замыг хайрга шороо асгаж тэгшлэн засах.

Бөөрөлжүүтийн гарамнаас Онги голын гүүр хүртэл Гүүрнээс Онги хорооллын 22-р гудамж хүртэл 1,8 км замыг уул уурхай эрхэлдэг ААН, иргэдтэй хамтран хайрга шороо асгаж тэгшлэн зассан.

40

2.5.2. Бүтээн байгуулалтыг өрнүүлэх, тохижилтыг сайжруулах замаар орон нутагтаа тав тухтай ажиллаж, амьдрах орчин нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

108

2.5.2.1. Сумын төвийн “Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө”-г боловсруулах ажлыг зохион байгуулан, хэрэгжүүлэх.

Сумын төвийн “Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө”-г  орон нутгийн  хөгжлийн сангийн санхүүжилтээр 70,0 сая төгрөгөөр хийлгэхээр 2018 оны төсөвт тусгав.

16

109

2.5.2.2. Суманд инжинерийн шугам сүлжээ бүхий нийтийнболонаминыоронсууцнысууришлын бүс буй болгох.

Хугацаа болоогүй

-

110

2.5.2.3. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу бүтээн байгуулалтыг үе шаттайгаар  хэрэгжүүлэх.

Хөрөнгийн асуудал шийдвэрлэгдээгүй.

111

2.5.2.4. Сумынцэвэр бохирын автомашинуудыг ажиллуулах замаар цэвэр бохирын сүлжээг         ашиглалтанд оруулна.

   Сумын  цэвэр, бохирын автомашинуудыг ажиллуулж байгууллагуудын үйлчилгээнд явуулж эхлэв. Энэ хугацаанд сумын болон Жаргалант багийн Цэцэрлэг, Алтан нутаг үйлчилгээний төв зэрэг байгууллагын   бохирыг соруулах үйл ажиллагаа явуулсан. .

28

112

2.5.2.5. Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу бүтээн байгуулалтыг үе шаттайгаар  хэрэгжүүлж

ДАВТАГДАЖ ОРСОН

113

2.5.2.6. Улс. аймаг, бүс, сумандаа олон жил айраг түрүүнд хурдалсан хурдан хүлгүүдйин хөшөөг МСУХ, уяачид, иргэд ,аж ахуйн нэгж байгуулагын оролцоотойгоор  байгуулах.

Хугацаа болоогүй.

114

2.5.2.7. Сумын  Соёлжилт тохижилтын аяныг хавар 4-р сарын 20 ноос 6 дугаар сарын 10 , намар 9 дүгээр сарын 10 –наас 10 дугаар сарын  15-нд  нэгдсэн болон тухайн жил бүр төлөвлөгөөний дагуу  олон нийтийн оролцоотойгоор хэрэгжүүлэх.

Г.Тамирийн хандиваар Монгол улсын анхны ерөнхий сайд сайн ноён хан Т.Намнансүрэнгийн хүй дарсан чулууг 4х4 харьцаатай хайсаар хашаалсан. Сумын  доторх хатуу хучилттай авто зам болон явганы хүний  зам, гүүр гарцыг засварлахад санхүүжилт эргүүлэн татагдсан учраас ажил хийгдээгүй. Сумын доторхи үерийн шуудууг өргөтгөн 2гүүрэн гарцыг ОНХС-ийн хөрөнгө\6 сая\ төгрөгөөршинээр барьж байгуулсан. Сумын  нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгжийн оролцоо, дэмжлэгтэйгээр Бөөрөлжүүтийн голоос сумын Онги хороолол хүртэл  1,7 км сайжруулсан зам шинээр барьж байгуулан ашиглалтанд оруулаад байна.Сумын ЭМТөвийн 80 жилийн ойн ажлын хүрээнд эмнэлгийн барилгын гадаад орчинг гэрэлтүүлэг, явган хүний зам, цэцэрлэгжүүлэх ажлыг хийж тохижуулав. 

40

115

2.5.2.8. Орон сууцны урт хугацаатай хүү багатай зээлийг банк санхүүгийн байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлж, зээлд хамрагдах нөхцөлийг хөнгөвчилж, малчдыг ипотекийн зээлд хамруулах ажлыг хэрэгжүүлэх.

Хугацаа болоогүй.

116

2.5.2.9. Сумын төвд хяналтынкамерынсистемийгнэвтрүүлнэ.

Сумын төвд хяналтынкамерынсистемийгнэвтрүүлхээр зураг төсөл боловсруулах ажлыг “Арбэл алтай” ХХК-тай гэрээ байгуулан ажиллаж байна. 

28

117

2.5.2.10. Чөлөөт интернет орчинг бий болгоно. 

 Энэ жилийн байдлаар  13 .байгууллага  21  айл өрх гэр интернет орчинд үйл ажиллагаа явуулж байна. Мөн Жаргалант багийн төв ньюнителийн  4j сүлжээнд холбогдон төсөвт байгууллага айл өрхүүд интернет орчинд үйл ажиллагаа явуулах боломж бүрдсэн

28

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

БҮЛГИЙН ҮНЭЛГЭЭ

д/д

АРГА ХЭМЖЭЭ

ХЭРЭГЖҮҮЛСЭН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА, ҮР ДҮН

ҮНЭЛГЭЭ

ЗДТГ

ИТХ

ГУРАВ. НИЙГМИЙН ХӨГЖЛИЙН БОДЛОГЫН ЗОРИЛГО, ЗОРИЛТ

3.1. ЭРҮҮЛ МЭНД

3.1.1. Нийгмийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг эрүүл мэндийн байгууллагуудын тэргүүлэх чиглэл болгон хөгжүүлж, иргэдийг жил бүр урьдчилан сэргийлэх үзлэг, шинжилгээнд хамруулж, эрүүл мэндийн боловсрол олгох үйл ажиллагааг эрчимжүүлнэ.

118

3.1.1.1. Нийгмийн  эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулахад олон улсын байгууллага, иргэний нийгмийн байгууллага, иргэд, гэр бүл, хамт олны үр дүнтэй бүтээлч харилцаа, түншлэлийг дэмжиж ажиллах.

ЭМС-ын 2017 оны 3 сарын 06-ны өдрийн а/81 тоот тогтоолоор эрүүл мэндийн талаар төрөөс баримтлах бодлогыг хэрэгжүүлж зарим үндэсний хөтөлбөр, стратеги, бодлогыг хүчингүй болгосон, одоогийн байдлаар үндэсний хөтөлбөр-10, стратеги-5, бодлого-2, дэд хөтөлбөр-3 ийг хэрэгжүүлж  мэргэжлийн чиглэлээр эмч мэргэжилтнүүд болон төрийн ба төрийн бус байгууллага, аж ахуй нэгж, сайн дурын идэвхтнүүд, өсвөр үе-үетэнгийн сургагч багш нартай  хамтран төлөвлөгөөний дагуу үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэн уялдаа холбоотойгоор ажиллаж байна. Хөтөлбөр, стратегийг биелэлт 80-85%-тай хэрэгжиж байна.     Орон нутагт зонхилон тохиолдож байгаа өвчлөлөөс сэргийлэх, эрүүл мэндээ хамгаалах мэдлэг олгох МУЗГ-ын 224-р тогтоолын дагуу  ЭММСС-г ЭМБ-аар үйлчлүүлж байгаа иргэдэд Эмч, мэргэжилтнүүдийн зохион байгуулсан сургалтын тоо амбулатор, стацинароор  82 удаа, Ахмад настан- 10 удаа, ХБИ-6 удаа, жирэмсэн ээжүүд 6 удаа,  малчид-3, Төрийн ба ТББ, ААН-3 зорилтот бүлгийн иргэд-31 удаа батлагдсан удирдамж, хөтөлбөрийн дагуу давхардсан тоогоор давхардсан тоогоор 9000 иргэнд сургалт зохион байгуулж 39 төрлийн гарын авлагыг түгээсэн.

40

119

3.1.1.2. Архи, тамхины хэрэглээг бууруулж, элэгний хатуурал, хорт хавдраас сэргийлэх “Элэг бүтэн Монгол” үндэсний хөтөлбөрийг орон нутагт  хэрэгжүүлэх.

Суманд аддитиологийн баг 3 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж байна. Архинд хамааралтай 28 хүний судалгааг гаргасан нийт 20 удаагийн сургалтаар 580 хүнд архи тамхины хор уршгийн талаар сургалт явуулж, архинаас 11 хүн шинээр гарсан.

  Монгол Улсын Засгийн газрын 2017 оны 04 дүгээр  сарын 12-ны өдрийн 112 дүгээр тогтоолоор "Элэг бүтэн Монгол" үндэсний хөтөлбөр батлагдсан. “Элэг бүтэн Монгол”  хөтөлбөрийн хүрээнд элэгний В,С вирусын шинжилгээнд 40-65 насны иргэдийг 100% хамруулах зорилгоор сумын хэмжээнд ажлын хэсэг хуралдаж зорилтот бүлгийн иргэдийн судалгааг гаргаж, үзлэг, шинжилгээнд иргэдийг бүрэн хамруулах нөлөөллийн сургалтыг төрийн ба төрийн бус байгууллага, иргэдэд сургалтыг 2000 гаруй иргэдэд явуулсан. Сургалтаар Элэгний үүрэг, элэгний В,С хепапитийн шинжилгээнд хамрагдахын ач холбогдол, эрүүл мэндийн даатгалаа бөглүүлэхийн ач холбогдлын талаар сургалт, сурталчилгаа явуулсан. Элэгний В,С вирус илрүүлэх  үзлэг шинжилгээнд 2074   хүн хамрагдахаас  1478  хүн хамрагдаж, үүнээс элэгний С вирустэй-212,  В вирустэй  -115   хүн байна.  С вирус илэрсэн иргэдийг  ийлдсийг  БОЭТ-ийн лаборатрит ачаалал  тоолуулах шинжилгээнд  явуулаад байна. Элэгний В,С илрүүлэх шинжилгээнд хамрагдаад В,С вирусгүй илэрсэн 125 хүнийг В хепатитийн вакцинд  хамруулсан. 

120

3.1.1.3. Иргэдийг жил бүр урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамруулж, онош тодруулах шаардлагатай иргэдийг нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг шинжилгээнд хамруулах

Жил бүр  урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд зорилтот бүлгийн иргэдийг  хамруулж хэвшсэн. 2017 оны 10 сарын  байдлаар зорилтот бүлгийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг АГ, ЧШ-92.1% , хөхний өмөнгийн эрт илрүүлгийн үзлэг-84,7%, умайн хүзүүний эсийн шинжилгээ-61%, “Элэг бүтэн Монгол “ хөтөлбөрийн хэрэгжүүлж 40-65 насны иргэдийг элэгний В,С вирус илрүүлэх шинжилгээ 72%-тай байна. Мөн  ЭМЯ-наас зарласан “Хэнийг ч орхигдуулагүй тусламж” аяны хүрээнд 3,4,10 дугаар саруудад явуулын амбулаториор  хөдөө багууд болон  сургууль, цэцэрлэгээр явж  үзлэг шинжилгээ хийж хүн бүрт хүрч үйлчилсэн. Аяны хүрээнд   1560 иргэнд тусламж үйлчилгээ үзүүлсэн.   Мөн нарийн мэргэжлийн эмч нарын үзлэгт 2 удаа хамруулсан. “Ахмадаа дээдлэх жилийн хүрээнд Уянга  сумын  настнуудын дунд урьдчилан сэргийлэх үзлэг, сургалт зохион байгууллаа. Гериатр, дотор, мэдрэл, хөнгөвчлөх, зүрх судасны чиглэлээр урьдчилан сэргийлэх үзлэгийг зохион байгуулсан.                                                          Урьдчилан сэргийлэх үзлэгт зорилтот бүлгийн  нийт 328 настан давхардсан тоогоор  хамрагдсан байна. Урьдчилан сэргийлэх үзлэгээр элэгний хавдар-1  бөөрний хоргүй хавдар-1 элэгний уйланхай-12, бөөрний уйланхай-2, цөсний чулуу -3, бөөрний чулуу-1, цөсний ургацаг-1,  тус тус шинээр илрүүлж, хавдар болон мэс заслын эмчид үзүүлж, зөвлөгөө авах талаар зөвлөсөн.                                                                                                   Мөн 05 сард Улсын 1-р төв эмнэлгийн  Урологи, Эмэгтйэчүүд, Ходоод элэг цөс,  Зүрх судас,  Мэдрэл, ЭХО, Сувилахуйн чиглэлээр  3-р шатлалын эмнэлгийн тусламж үйчилгээг нийт давхардсан тоогоор 419 хүнд үзлэг, шинжилгээ хийж тусламж үйлчилгээ үзүүлсэн.

Урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдалт:

40

3.1.2. Иргэдийн эрүүл мэндийн боловсролыг дээшлүүлж, халдварт болон халдварын бус өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа хувийн хэвшил, төрийн бус байгууллагыг дэмжиж ажиллана.

121

3.1.2.1. Эрүүл мэндийн сайн дурын бүлгүүд, ажилтнуудыг сургах чадавхижуулах, идэвхижүүлэх замаар эрүүл зан үйлийг төлөвшүүлэхэд бүх нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх.

Эрүүл мэндийн төвд нийт 23 сайн дурын идэвхтэнд чадавхжуулах сургалтыг 5 удаа явуулж, тэдэнтэй хамтран эх хүүхдийн чиглэлээр түлхүү хамтран ажиллаж, хүүхдийн өсөлт хөгжилд үнэлгээ өгөх, дархлаажуулалтанд дуудах, бага насны хүүхдийн хооллолт, бага насны хүүхдийн суурь өвчнөөс урьдчилан сэргийлье, осол гэмтлээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр сургалтыг хамтран явуулж 800 гаруй эцэг, эхчүүдэд хүрч ажилласан

   04 сарын 16 нд Сувилагчийн нэг өдрийн үйл ажиллагааг зохион байгуулсан. Энэ өдөр сайн дурын ээжүүдэд сургалт явуулж эх, хүүхдийн асаргаа сувилгаа хийх, хүүхдийн жин өндрийг үзэх аргад сургаж дадлагажуулсан.

40

122

3.1.2.2. Халдварын бус өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагаа явуулж буй иргэн, хувийн хэвшлийн болон иргэний нийгмийн байгууллагуудад бүх талын дэмжлэг үзүүлэх чиглэлээр хамтран ажиллах.

.  Суманд “Тэргэнцэтэй иргэдийн холбоо” ТББ, сумын ахмадын холбоотой хамтран хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, ахмад настангуудад сар бүр нийгмийн эрүүл мэндийн сургалт суртчилгаа явуулжүзлэг хииж хэвшсэн. Энэ арга хэмээнд давхардсан тоогоор 1500 гаруй хүн хамрагдсан  байна.

Аймгийн Чинмэнд хувийн хэвшлийн эмнэлэгтэй хамтран 250 хүнийг багцын үзлэгт хамруулсан.

28

123

3.1.2.3. Халдварт өвчин, ялангуяа бэлгийн замаар дамжих халдварт /ХДХВ/ДОХ/БЗДХ/өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх цогц арга хэмжээг авах замаар өвчлөлийг бууруулах.

2017 онд  Цэргийн насны залуучууд, Жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд Бэлгийн замын өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр нийт 10 удаагийн сургалтыг давхардсан тоогоор 451  хүнд хийсэн.

Цэргийн насны залуучуудаас шинээр илэрсэн 7 тэмбүүгээс  6 тэмбүүтэй залууг  хавьтлын хамт зөвөлгөө өгч эмчилгээнд хамруулсан.

2017 онд шинээр  хяналтанд орсон 216   жирэмсэнг ДОХ,  тэмбүү, бэлгийн замын халдварын  шинжилгээнд 100% хамруулсан.

2017 онд жирэмсэн тэмбүүтэй 6 эхийг эрт хугацаанд нь шинжилгээнд хамруулан эмчилснээр төрөлхийн тэмбүү гараагүй, хавьтлыг бүртгэн эмчлэн хянаж байна.

40

3.1.3. Эрүүл мэндийн төв болон Жаргалантын эмнэлгийг зохих түвшиний зарим шаардлагатай оношилгоо, эмчилгээний тоног төхөөрөмжөөр хангаж, эмч ажилтаны ур чадвар, ажил үйлчилгээний хариуцлагыг дээшлүүлж, эмчилгээ үйлчилгээ авах шат дамжлагыгцөөрүүлж, ачааллыг бууруулна.

124

3.1.3.1. Эрүүл мэндийн байгууллагуудын удирдлага, зохион байгуулалт, тусламж, үйлчилгээний уялдаа холбоо, хүртээмж, тасралтгүй байдлыг хангаж, эмч ажилтаны  ажил үйлчилгээний хариуцлагыг дээшлүүлж, удирдлагын баг, удирдах ажилтныг сургаж хөгжүүлэх.

. Эмч, мэргэжилтнүүдийн ажлын хариуцлагыг сайжруулах хүрээнд байгууллагад Чанарын баг, Ёс зүйн баг, Дотоод хяналтын баг, Эмийн баг, Халдвараас сэргийлэх хяналтын багууд ажиллаж 7,7  хоногоор ээлжлэн тусламж үйлчилгээ, харилцаа хандлага, угаалга цэвэрлэгээ зэрэг чиглэлээр өдөр тутам хяналт тавин ажиллаж байна. 2017 оны 3-р улиралд элэгний В,С вирусын урьдчилан сэргийлэх үзлэг, шинжилгээнд хамрагдалтыг нэмэгдүүлэх үүрэг амлалтыг эмч мэргэжилтнүүдэд өгч 4-р улиралд   72 хувьд хүргэсэн.

40

125

3.1.3.2. Эрүүл мэндийн салбарын ачаалал, эдийн засгийн тооцооллыг хийж сумын эрүүл мэндийн төв, багийн ортой эмнэлгүүд зэрэг эмнэлгүүдийн хэв шинжийг оновчтойгоор зохион байгуулах ажлыг төрийн захиргааны төв байгууллагатай хамтран шийдвэрлэх.

2018 онд даатгалын тогтолцоонд шилжих бэлтгэл ажлын хүрээнд 1 өвчтөнд ноогдох эмийн зардал бусад үйлчилгээг тогтоосон төсвийн хүрээнд бодитой зарцуулснаар эдийн засгийн үр ашигтай ажиллаж байна.

40

126

3.1.3.3. Эрүүл мэндийн байгууллагуудыг нэн шаардлагатай эмнэлгийн тоног төхөөрөмжөөр үе шаттайгаар хангах.

2017 оны 1 дүгээр улиралд Японы Засгийн газрын буцалтгүй  тусламжийн хүрээнд  нийт 16 нэр төрлийн 717.958.875 төгрөгний тоног төхөөрөмж нийлүүлэгдсэн. Тоног төхөөрөмжийн сургалтанд2 мэргэжилтнийг бэлтгэж сургасан.

-Зөөврийн Рентген аппарат

-ЭХО

-ЭКГ-Зүрхний цахилгаан бичлэг

-Амин үзүүлэлт хянах Монитор

-Диферлятор  /

-Нярайн инкубатор

-Төрөх ор

-Татлагын ор

-Массажны ор

-Дасгалын аппарат

-Шарлагын аппарат

-Гарын хүч шалгах аппарат  зэрэг аппарат, тоног төхөөрөмжөөр хангагдаад байна. 

40

127

3.1.3.4. Эмнэлгийн мэргэжилтний мэргэжил, боловсролыг тасралтгүй дээшлүүлэх сургалтанд хамруулах.

2017 оны 04 дүгээр сард  Ахлах сувилагч, Архив бичиг хэргийн ажилтан Б.Батцэцэг Архивын ерөнхий газарт Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн мэргэжил олгох 1 сарын сургалтанд хамрагдсан

Үйлчлэгч П.Оюунгэрэл  Энэрэл Анагаах ухааны сургуулиас  явуулж байгаа туслах сувилагчийн  сургалтанд хамрагдаж байна.

Эмч, мэргэжилтнүүд 1-3 хоногийн богино хэмжээний нийт 12 удаагийн сургалтанд нийт давхардсан тоогоор 35 эмч, мэргэжилтэн хамрагдаад байна.

Жаргалант Эрүүл мэндийн төвийн сувилагч Б.Хандсүрэн  Улаанбаатар хотод дархлаажуулалтын 3 сарын курст суралцаж байна

Сургалтын арга хэмжээнд нийт 2500,0 мянган төгрөг зарцуулсан байна.

80 жилийн ойн арга хэмжээний хүрээнд  сувилахуйн тусламж үйлчилгээний хөгжил, эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ, удирдлага зохион байгуулалт, хүүхдийн тусламж үйлчилгээ, эх бархиын тусламж үйлчилгээ, нийгмийн эрүүл мэндийн тусламж үлйчилгээ, түргэн тусламжийн, яаралтай тусламж, багийн эмчийн, асаргаа сувилгааны тусламж үйлчилгээ, санхүүгийн үйлчилгээ, хүний түүхэн хөгжил зэрэг 11 төрлийн сэдвээр ЭМШУИС-ийн багш нар, аймгийн эрүүл мэндийн газартай хамтран ЭШ-ний хурлыг зохион байгуулж ном болгон хэвлүүлж илтгэгч нарт 1 кридет олгосон.

40

128

3.1.3.5. Эрүүл мэндийн байгууллагуудыг эмнэлгийн хог хаягдлыг устгах тоног төхөөрөмжөөр хангах.

Хог түр хадгалах байрыг 2016 онд барьж ашиглалтанд оруулсан.

Монголын мянганы хөгжлийн сангийн эрүүл мэндийн төслөөс 2013 онд хог хаягдал ариутгах автоклав, зүү бутлагч, зориулалтын хогийн сав, уут,  хамгаалах хувцас ирсэн.Одоогоор эмнэлгийн хогийг шатааж устгаж байна

Жаргалант багийн хүний эх эмчийн салбар нь хог хаягдлыг ангилан  зууханд шатааж байна.

40

3.1.4. Сумын  эрүүл мэндийн төвийн лабораторын тоног төхөөрөмж хүчин чадлыг нэмэгдүүлнэ.

129

3.1.4.1. Лабораторын хүчин чадал, багж тоног төхөөрөмжийг нэмэгдүүлж, тэдгээрт тавих хяналтыг хэрэгжүүлэн, лабораторийн шинжилгээний  хариуг шуурхай гаргадаг болох

Одоогийн байдлаар Эрүүл мэндийн төвд 17-20 төрлийн шинжилгээг  түргэвчилсэн оношлуур буюу тестийн аргаар хийж байна.

Шинээр  2017 онд  лабораторийн тоног төхөөрөмж нэмэгдээгүй байна. 

40

3.1.5.Сумын Эрүүл мэндийн төв, Жаргалантын эмнэлгийн автомашины парк шинэчлэл, багийн эмч нарыг унаагаар хангах ажлыг зохион байгуулна.

130

3.1.5.1. Хуваарийн дагуу эмнэлэг, эрүүл мэндийн төвүүдийн авто машины парк шинэчлэлтийг хийж, багийн эмч нарыг унаажуулах.

2017 онд Жаргалтын их эмчийн салбарт УАЗ-ПУРГОН авто машинаар парк шинэчлэл хийгдсэн.

40

3.1.6. Эрүүл мэндийн байгууллагуудыг бодлогоор дэмжинэ

131

3.1.6.1. Уламжлалт анагаах ухааны болон бусад чиглэлээр эрэлт хэрэгцээнд нийцсэн өрсөлдөх чадвар сайтай хувийн хэвшлийн эмнэлэг, сувилал байгуулах, хөгжүүлэхийг дэмжинэ.

2016 оноос уламжлалын мэргэжлийн эмч ажиллуулан бариа засал, тангаар эмчлэх, хануур төөнуур,зүү,бумба тавих зэрэг уламжлалын 10 тусламж үйлчилгээ үзүүлж байгаагын зэрэгцээ  УВЧ, ИСКИРА,  хүзүү, нурууны татлага, лааны тосон эмчилгээ, улаан гэрэл, давсан зам, зэрэг 10 иад төрлийн физик эмчилгээ ххийж байна Эдгээрийн үр дүнд эмийн бус эмчилгээг өргөнөөр нэвтрүүлснээр төсөвт тодорхой хэмжээний хэмнэлт гарч үйлчлүүлэгдэд эмйин бус эмчилгээг  олон төрлөөр хүргэсэн.

Мөн энэ хугацаанд  Японы засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар хүзүү, нурууны татлагны аппарат, нуруу, булчинг хөгжүүлэх төхөөрөмж, шарлагын аппарат зэрэг 300,0 гаруй сая төгрөгийн техник,тоног төхөөрөмжийн хангалт хийсэн.

40

3.1.7. Нөхөн үржихүйн тусламж, үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг дэмжих замаар сэргийлж болох эх, хүүхдийн эндэгдэлд нөлөөлөх хүчин зүйлийг багасгана.

132

3.1.7.1. Эх, хүүхдийн нарийн мэргэжлийн тусламж үйлчилгээ үзүүлдэг эмч, эмнэлгийн мэргэжилтний мэдлэг, ур чадварыг тасралтгүй дээшлүүлж, чанар, аюулгүй байдлыг хангасан, нотолгоонд суурилсан тусламж үйлчилгээний технологийг нэвтрүүлэх.

    Эх барих эмэгтэйчүүдийн эмч, Хүүхдийн эмч, мэргэшсэн эх баригч нараар хангагдсан Цаашид Эх барих эмэгтэйчүүдийн эмч, хүүхдийн мэргэжлийн эмч бэлтгэхээр хүний нөөцийн төлөвлөгөөнд орсон.

40

133

3.1.7.2. Нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд, хүүхдийн өвчний цогц менежмент болон эх, хүүхдийн эрүүл мэндэд чиглэсэн стратеги, хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлэх, “Эх хүүхдэд ээлтэй” үйлчилгээг нэвтрүүлэх.

Нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд хөтөлбөр , эх, нярайн эрүүл мэнд стратегийг хэрэгжүүлэн стратегийн хэрэгжилт 92%, НҮЭМ-ийн хөтөлбөр 94,3%-ийн хэрэгжилттэй  байна Төрж байгаа  жирэмсэн эмэгтэйчүүдийг 100% хяналтанд авч жирэмслэлт, төрөлтийн асуудлыг шийдвэрлэж байна

40

3.1.8. Хүн амын дунд эмийн зохистой хэрэглээг төлөвшүүлж, үр дүнтэй, аюулгүй эм зүйн тусламж, үйлчилгээг хөгжүүлнэ.

134

3.1.8.1. Хүн амын дунд эмийн зохистой хэрэглээг төлөвшүүлэх,антибиотикийн төрлийн эмийг  эмчийн жороор олгох соёлыг бүрдүүлэх.

Хүн амд эмийн зохистой хэрэглээний талаар сургалт, сурталчилгааг эмийн эргэлтийн сантай хамтран нийт 1301 хүнд явуулж, хувийн болон эмийн эргэлтийн сантай хамтран жороор эмийг өгч хэвшүүлэх ажлыг зохион байгуулснаар дур мэдэн эм худалдан авдаг, худалдаалдаг байдлыг 61%-иар бууруулсан үр дүн гарсан

40

135

3.1.8.2. Эмийн эргэлтийн сангын менежментийн хувьчлалд хяналт үнэлгээ хийлгэж, хувийн хэвшлийн хэлбэрээр хөгжүүлэх.

Менежментийн гэрээгээр ажиллах хугацаанд Өвөрхангай аймгийн өмчийн газарт хагас бүтэн жилээр нийт 2 удаа хийж гүйцэтгэсэн ажлын тайлан явуулсан. Эмийн сангийн гадна, дотор талд засвар үйлчилгээ хийж, дотор талын тоног төхөөрөмжинд шинэчлэл хийж эмийн санг стандартын дагуу болгож, үйлчлүүлэгчдэд таатай нөхцөлийг бүрдүүлэн ажиллаж байна. Эмийн хангалтыг сайжруулж, зайлшгүй шаардлагатай эм /ЗШЭ/-ийн хангалт 90%-тай байгаа ба эмийн чанар аюулгүй байдалд анхаарч зөвшөөрөлтэй эм ханган нийлүүлэх байгууллага /ЭХНБ/ -тай гэрээ хийж эмийг татан авч үйлчилж байна.

40

136

3.1.8.3. Хувийн хэвшлийн эмийн сангуудад хяналт үнэлгээ, зөвлөн туслах ажлыг зохион байгуулах.

Хувийн хэвшлийн 2 эмийн санд сумын эмийн хяналтын зөвлөл 2 удаа хяналт тавьж, эмийн чанар аюулгүй байдал, иргэдэд жоргүй эм худалдах байдалд хяналт тавьж илэрсэн зөрчлийг 72,5%-иар багасгасан. Мөн иргэдэд эмийн зохистой хэрэглээг төлөвшүүлэх зорилгоор хувийн 2 эмийн сантай хамтарч иргэдэд эмийн зохистой хэрэглээний талаар гарын авлага, боршур, зурагт хуудсаар мэдээллийг тогтмол байршуулж мэдээллээр хангаж байна. Хувийн хэвшлийн эмийн сангуудад шаардлагатай мэдээлэлээр тогтмол хангаж, зөвлөн туслах ажлыг хэвшил болгосон.

40

137

3.1.8.4. Эрүүл мэндийн  даатгалын хөнгөлөлттэй үнээр үйлчилдэг эмийн жагсаалтыг нийтийн хэрэглээ болгож хэвшүүлэх.

Эрүүл мэндийн даатгалын хөнгөлттэй үнээр  30.1 сая  төгрөгний  эмээр эмийн эргэлийн сангаас үйлчилсэн байна. Эрүүл мэндийн даатгалын сангаас хөнгөлөлт үзүүлдэг эмийн нэр төрөл нэмэгдсэн боловч сард 2сая 500 мянган төгрөгний хөнгөлөлт үзүүлэх эрх орж ирдэг нь  сарын эхний 10 хоногтоо дуусдаг. Цаашид эрүүл мэндийн даатгалын сангаас орж ирдэг  эмийн хөнгөлөлтийн санхүүжилтийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

3.2. БОЛОВСРОЛ

3.2.1. Багш,  сурагчдын сурч, хөгжих орчныг сайжруулж, иргэдэд үзүүлэх боловсролын үйлчилгээг чанартайзохион байгуулан, сургалтынчанар хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ.

138

3.2.1.1. “Жаргалант” багт Ерөнхий боловсролын сургуулийн хичээлийн байр барих.

Холбогдох газруудад уламжлан аймгийн ЭЗН-ийг хөгжүүлэх  2018 оны үндсэн чиглэлд тусгуулсан

16

139

3.2.1.2. Сумын төвд Цэцэрлэгийн шинэ барилга барих.

Хугацаа болоогүй.

140

3.2.1.3. Жаргалант багийн цэцэрлэгт урлаг заалтай, цэцэрлэгийн барилгын өргөтгөл шинээр барих.

Хугацаа болоогүй

141

3.2.1.4. Сумын төв, Жаргалант багт тус бүр 100 хүүхдийн хүчин чадалтай дотуур байр шинээр барих

ДЗОУБ-ын төсөл хөтөлбөрөөр 180 сая, аймгийн ЗД-ын нөөц сангаас 96 сая төгрөгийг орон нутагт шийдвэрлэн  нийт 276 сая төгрөгөөр 60 хүүхдийн хүчин чадалтай дотуур байр баригдаж байна.

40

142

3.2.1.5. Хүүхэд харах үйлчилгээг хувийн цэцэрлэгийн үйл ажиллагаагаар дэмжин ажиллах.

Сумын хэмжээнд хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгч 6 иргэн 30 хүүхэд авч хуулийн дагуу үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Сумын Засаг даргын захирамжаари байгуулагдсан ажлын хэсэг 2 удаа хяналт хийсэн ямар нэгэн зөрчил ирлрээгүй, эцэг эхчүүдээс гомдол гараагүй үйл ажиллагаа нь хэвийн ажиллаж байна.

40

143

3.2.1.6. Байгууллагын цэцэрлэг өдөр өнжүүлэх бүлгийг ЕБС бүрэн дунд 2 дугаар сургуульд ажиллуулах асуудлыг аймгийн холбогдох мэргэжлийн байгууллагатай хамтран судалж, боломжтой гэсэн дүгнэлт гарвал хэрэгжүүлэх

Сумын засаг дарга болон сумын Засаг даргын тамгын газраас байгууллагын дэргэд цэцэрлэгтэй болох асуудлаар холбогдох газруудад санал хүргүүлсэн боловч боломжгүй гэсэн хариу ирсэн тул цэцэрлэгийн асуудал цаашид шийдэгдэх   боломжгүй болсон.

Сурагчдын математик сэтгэлгээг хөгжүүлэх, олимпиад уралдаан тэмцээнд амжилт гаргах, хүүхдийг зөв төлөвшүүлэх, хичээлийн бус цагийг  үр бүтээлтэй өнгөрүүлэх зорилгоор математикийн хөгжүүлэх сургалтанд  бага ангийн 2-5-р ангийн 40 сурагчдыг хамруулан АБТА, МУ-ын Тэргүүлэх зэрэгтэй ахмад багш Д.Лхагвасүрэн хичээллүүлж байна. Хичээллэх анги танхимын хувьд 1 ангийг хүүхэд хөгжүүлэх анги болгон тохижуулан, хичээллэх цагийн хуваарийг нарийн гарган хичээллэх явцад хяналт тавьж сургалтын үр дүнг тооцон ажилласан.          

40

3.2.2. Ерөнхий боловсролын сургууль, цэцэрлэг, дотуур байрын сургалтын болон үйлчилгээний орчин нөхцөлийг сайжруулах

144

3.2.2.1. Сургууль, цэцэрлэгүүдийн цахилгаан хангамж, дулаан хангамж, цэвэр, бохир усны дэд бүтцийг үе шаттайгаар нэмэгдүүлэх.

ЕБС-ийн 2 дугаар сургууль, Сумийн төв, Жаргалантын СӨББ үүд нь өөрсдийн хөрөнгийн боломжинд тулгуурлан цэвэр бохирын асуудлаа шийдвэрсэн. Энэ хугацаанд сумын ЗДТГ-ын бохирын машинаар үйлчилгээг үзүүлсэн боловч энэ нь үйл ажиллагаа  нь бүрэн тогтворжоогүй  цаашид цэвэр бохирын машиныг тогтвортой ажиллуулах асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай

40

145

3.2.2.2. Шаардлага хангасан сургалтын кабинетийн тоог нийт ангийн 70 %-д хүргэх.

ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль нь22 ангитай  2016-2017 оны хичээлийн жилд дунд ангийн Монгол хэл, газар зүйн кабинет шинээр, физик, бага ангийн хүн байгалийн кабинетийн гэрчилгээг сунгуулсан нийт 4 кабинетийг гэрчилгээжүүлсэн. 2017-2018 оны хичээлийн жилд олимп сурталчилах танхим, хөгжим, бага ангийн байгалийн ухаан, бага ангийн STEMсургалт, зэрэг кабинетуудыг шинээр, дунд ангийн математик, анли хэл,  эрэгтэй технологи, бага ангийн монгол хэлний 1, 2, бага ангийн дүрслэх урлагийн кабинетийн гэрчилгээг сунгуулахаар нийт 4 кабинетийг   БСШУС-ын сайдын 2006 оны 253дугаар тушаал, Өвөрхангай аймгийн БСУГ-ын  2007 оны 01тоот  тушаалуудыг үндэслэн кабинетэд тавигдах шаардлагын дагуу кабинетийг сургууль дээрээ ажлын хэсэг байгуулан үнэлгээ өгч шаардлага хангасан гэж үзэн үнэлгээ дүгнэлтийг БСУГ-т хүргүүлээд байна.

ЕБ-ийн 1 дүгээр  сургууль нь12 ангитай бөгөөд монгол хэлний 2, математикийн 1, физикийн 1, түүх нийгмийн 1, сэтгэх чадварын 2, нийтдээ 7 стандарт хангасан кабинет сургалтын үйл ажиллагаа явуулж байгаа ба шинээр биологи-хүн орчин, газарзүй, технологи \эрэгтэй\ зэрэг 3 кабинетыг шинээр гэрчилгээжүүлэхэд бэлэн болоод байна.

Жаргалантын ЕБС нь9 ангитай. Монгол хэл”, “Хими”, Газар зүй” “Англи хэл”,” Технологи”, “Бага ангийн монгол хэл”,  “Бага ангийн математик”, “Математик” зэрэг 8 кабинет стандартын шаардлага хангасан гэрчилгээтэй ба  “Англи хэл”,” Технологи”, “Бага ангийн монгол хэл”, зэрэг 3 кабинет хугацаа нь дууссан тул дахин аттестатчилалуулан сунгалт хийлгэж сургалтын үйл ажиллагааг хэвийн явуулж байна.

ЕБС-иудын сургалтын кабинетийн тоо

40

3.2.3. Суралцагчийг бие даан, бүтээлчээр суралцахуйд суралцах боломж олгох, цаашид дээд болон мэргэжлийн боловсрол эзэмшихэд бэлтгэх зорилгоор сургалтын хөтөлбөрийг сурагчдад сонголт хийх боломжтойгоор хэрэгжүүлнэ.

146

3.2.3.1. Хүүхэд, залуучуудын сэтгэн бодох,техникийн сэтгэлгээг хөгжүүлэх зорилгоор ерөнхий боловсролын сургуулиудад робот, оюуны спортын сургалт зохион байгуулахад шаардагдах сургалтын орчин бүрдүүлэн, зарим сургуулийн ахлах ангиудыг эх хэл, байгалийн ухаан, техник технологи, гадаад хэл, нийгмийн ухаан, спорт, урлагийн боловсрол олгох зэрэг төрөлжсөн хэлбэрээр хөгжүүлэх.

ЕС-ийн 1 дүгээр  сургууль ньЭнэ хичээлийн жилд хүүхэд залуучуудын сэтгэн бодох, техник сэтгэхүйг хөгжүүлэх зорилгоор “Шатар” дэд хөтөлбөр, “Нэг сургууль 10 клуб”-ын хүрээнд сурагчдын өөрөө удирдлах байгууллагын “Эко”,”Сэтгүүлч”,” Мэтгэлцээн-Илтгэх урлаг”, “Ангийн дарга нарын”, “Ёс зүйн”, “Гэгээ” номын, “Урлахуйн ертөнц” дизайн технологийн, “Өсвөрийн аврагч, “Өсвөрийн цагдаа”, “Өсвөрийн эмч” клубүүд, сурагчдын техник сэтгэхүйгхөгжүүлэх зорилгоор “Лего робот”-ын , техник спортын, мөн гар бөмбөг,сагсан бөмбөг, хөнгөн атлетикийн, шүлэг яруу найраг, дуу-даралтат хөгжмийн, IQ-ийн, бага ангийн математикийн, монгол бичгийн гэсэн  сурагчдыг хөгжүүлэх 21 дугуйлан секцэд давхардсан тоогоор 317 сурагч хамрагдаж байна.

ЕС-ийн 2 дугаар сургууль нь Роботын сургалтаар дамжууланбүтээлч сэтгэлгээтэй буюу инженер сэтгэхүйтэй сурагчдыг бий  болгохзорилгоор 6-12-р ангийн 15 сурагчийг хамруулан 2 ээлжээр хичээллүүлсэн. Робот сургалтад хамрагдсан сурагчид нь LEGOMINDSTOR программ дээр робот машиныг бүх төрлийн хөдөлгөөн хийх блок системүүдыг хийж сурсан.  10-р сараас эхлэн бага ангийн 1-5-р ангиуд ХГҮА-ын 1 цаг дээр 1 цаг сунгаад сүүлийн цагуудад 7 хоногт 2 цагаар сургалтаа хичээллүүлж эхэлсэн. Энэ сургалтаар сурагчдын сэтгэн бодох чадвар болон техник сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Монгол хэл, англи хэлний хичээлийн ЭЕШ-нд сурагчдыг амжилттай бэлтгэх зорилгоор сонсох даалгавар хийх өрөө тасалгааг тохижуулан ажиллаж байна. Бүрэн дунд боловсролын цөм хөтөлбөр хэрэгжиж  байгаатай холбогдуулан ахлах ангийн сурагчид бүх  судлагдахууны хичээлүүдээс сонгон суралцаж сонгон гүнзгийрүүлэх хичээлийг 10-р ангид долоо хоногт 1-2 цаг, 11, 12-р ангид долоо хоногт 2-3 цагаар судалж байна. Бүтэн жилийн туршид 10-р ангийн 27 сурагч  физик, англи хэл, нийгмийн ухаан гэсэн 3-н хичээлийн 215 цаг, 11-р анийн 17 сурагч физик, англи хэл, нийгмийн ухаан, математик гэсэн 4-н хичээлийн 315 цаг, 12-р ангийн 50 сурагч математик, англи хэл, нийгмийн ухаан гэсэн 4-н хичээлийн 315 цаг тус тус гүнзгийрүүлэн судлаж байна.

       Жаргалантын Ерөнхий боловсролын сургууль нь .БСШУСЯ-ны Боловсролын Чанарын Шинэчлэл төсөл-ийн хүрээнд 1-5-р ангийн сурагчдад зориулсан 3 төрлийн 14 багц нийт 3,578,000 төгрөгийн STEMсургалтын хэрэглэгдэхүүнтэй болж сургалтандаа  амжилттай хэрэглэж 1-3-р ангийн  112 хүүхэд 1-р багцыг, 4-р ангийн 34 сурагч 2-р багцыг, 5-р ангийн 32 сурагч 3-р багцыг тус тус хичээлийн цагт багтаан судалж байна. Монгол уламжлалаас суралцах техник технологийндугуйлангийн 6-12-р ангийн   эрэгтэй сурагчид ямааны арьсыг боловсруулан түлхүүрийноосор, бэлэг дурсгалын зүйл сүлжиж сурлаа.

3.2.4.Боловсролын байгууллагуудад шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг үе шаттайгаар хийж, хүүхдэд ээлтэй сургалтын орчин нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

147

3.2.4.1. Боловсролын байгууллагуудыг цахим тоног төхөөрөмж, ухаалаг самбар, техник, хэрэгсэл, хатуу, зөөлөн эдлэл, зарим тоног төхөөрөмж, тоглоом наадгайгаар хангах ажлыг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх.

Энэ хугацаанд   ЕБ-ийн 1,2 дугаар сургууль, Жаргалтын ЕБС, байгууллагууд  нь БСШУС-ын яамны санхүүжилтээр 13010,0 мянган төгрөгийн Stem сургалтын хэрэглэгдэхүүн,ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль, Жаргалтын ЕБС,  номын сангийн номны тоог нэмэгдүүлэхэд 1030,3 мянган төгрөг,ЕБ-ийн 1,2 дугаар сургууль, Жаргалтын ЕБС байгууллагууд нь сургалтын тоног төхөөрөмж, техник хэрэгсэл, багш нарын өрөөны ширээ сандлыг нэмэгдүүлэх, хүүхэд хөгжлийн өрөө тохижуулах, спорт заал,  компьютер техник хэрэгсэлийн завсар, гал тогоо номын санг камержуулах  зэрэгт хандивлагч байгууллага, иргэдийн хандив тусламж, байгууллагын төсвийн боломжинд тулгуурлан  24718,8 мянган төгрөгийн техник тоног төхөөрөмж , эд хогшил авч, засвар үйлчилгээ хийж  Жаргалтын СӨББ д   зөөлөн эдлэл авахад  5500,0 мянган төгрөг, тоглоом наадгай авахад  1100,0 мянган төгрөг,  тоног төхөөрөмж авахад 3400,0 мянган төгрөгийг орон нутгийн хөгжлийн сангаас олгож дэмжлэг үзүүлж

цахим тоног төхөөрөмж, ухаалаг самбар, техник, хэрэгсэл, хатуу, зөөлөн эдлэл, зарим тоног төхөөрөмж, тоглоом наадгайн хангалтыг нэмэгдүүлсэн байна.

40

148

3.2.4.2. Сургууль, цэцэрлэгийг стандартын шаардлага хангасан эрүүл ахуй, ариун цэврийн байгууламжтай болгож, “Хүүхдэд ээлтэй сургууль, дотуур байр” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх.

ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль, Сумын төв, Жаргалант багийн СӨББайгууллагууд нь цэвэр бохирын асуудалаа өөрсдийн хөрөнгийн нөөц боломжинд тулгуурлан шийдвэрлэсэн бөгөөд энэ хугцаанд сумын ЗДТГ-ын бохирын машин нь нь Алтан нутаг үйлчилгээний төв, ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль, Сумын төв, Жаргалант багийн СӨББайгууллагууд болон зарим нэг айлын бохирыг зхйлуулах үйлчилгээ үзүллсэн байна. Цаашид бохирын машины үйл ажиллагааг тогтвортой ажиллуулах асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай.

 ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль нь 2016-2017 оны хичээлийн жилд ДЗОУБ-тай хамтран “Хүүхдэд ээлтэй сургууль” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд залуу багш нарын клубтэй хамтран Эрдэнэт хотын лабортари 14-р сургууль, 8-р сургуулийн  үйл ажиллагаатай тус тус  танилцаж харилцан туршлага солилцлоо. Хүүхдэд ээлтэй орчин бүрдүүлэхэд онцгой анхааран анги кабинетийг тохижуулан гэрчилгээжүүлэх, камержуулах,  орчны тохижилтын бусад ажлуудыг хийснээс гадна эргүүл эцэг эхийг тогтмол ажиллуулж сурагчдын сургуулийн орчинд аюулгүй байх нөхцлийг бүрдүүлээд байна.

ЕБ-ийн  1 дүгээр  сургууль ньдотуур байранд 2.165.000 төгрөгний хөрөнгө оруулалт хийсэн бол сургуулийн анги, танхимын орчинг сайжруулахад зориулж эцэг эхийн хандив тусламжаар 8.580.000 төгрөгний ханын шкаф, тавиуруудыг хийлгэждотуур  байрны гаднах оо-ыг шинэчилж, ариун цэврийн шаардлага хангасан муу усны нүхтэй болсноор, байр орчмын хөрсийг бохирдуулах байдал багассан. Байрны гаднах эвдэрч хэмхэрсэн зарим хашаа, хайсыг засварлаж,   11 тасгийн хаалга, 21 ширээ, 29 сандал, 16 цонх, паарыг будаж өнгө үзэмжийг сайжруулсан бөгөөд коридорын 4 гэрлийг шинээр сольж,  9 тасгийн цонх, 23 цонхны салхивчны  шилийг  шинээр шиллэж сурагчдын дулаан духтай амьдрах орчин нөхцөлийг бүрдүүлж өглөө

Жаргалтын ЕБС нь хичээлийн байр, дотуур байрыг цэвэр усанд холбож стандартын шаардлага хангасан шинжилгээнд шалгарсан усыг хэрэглэж байна.

*Дотуур байрны уурын зуухны өрөө байсан пистулийг ажилчдын хүчээр засварлан сурагчдын телевиз үзэх амрах өрөө болгон тохижуулж урсгал засварын зардлаас 580,000 төгрөгийн зардлыг гаргаж засварлалаа.

*ДЗОУБ-ын төсөл хөтөлбөрөөр 180 сая, аймгийн ЗД-ын нөөц сангаас 96 сая нийт 276 сая төгрөгөөр 60 хүүхдийн хүчин чадалтай дотуур байр  эрүүл ахуй, ариун цэврийн байгууламжтай баригдаж ашиглалтанд орж байна.

*Шинэ дотуур байр нэг ч тавилга байхгүй тул   багш ажилчдынхаа сэтгэлийн хандив тусламжийн  2,276,000 төгрөгөөр 2 жишиг тасаг тохижууллаа.

*Сурагчдын амьдрах нөхцөл боломжийг сайжруулж ажилчдын дунд “ДОТУУР БАЙР МИНИЙ ХОЁР ДАХЬ ГЭР”  уралдаан зарлаж  тэргүүний тасаг шалгаруулан үүнд 250,000 төгрөгийн эд зүйлс авч  үр дүнтэй зохион байгуулан тохижууллаа.

40

149

3.2.4.3. “Жаргалантын” сургууль цэцэрлэгийг интернэт сүлжээнд бүрэн холбох.  

Жаргалант багийн төвдМобикомын 4G сүлжээ орж сургуулийн хэмжээнд290,000 төгрөгөөр “Манай интернет”,  190,000 төгрөгөөр зөөврийн төхөөрөмж авч багш сурагчдын цахим хэрэглээг нээж өглөө. Ингэснээр боловсролын системд сургууль дээрээ нэвтрэх боломжтой болсон.

40

150

3.2.4.4. СӨБ-ын байгуулагын дээврийг засварлах.

Хугацаа болоогүй.

3.2.5. Хүүхдийн авьяас, ур чадварыг хөгжүүлэх, хүмүүжил, төлөвшил, үндэсний өв уламжлал, зан заншил, эх оронч сэтгэлгээ, амьдрах ухаанд суралцуулах бодлого баримтлан ажиллана.

151

3.2.5.1. Хүүхэд, залуучуудыг бүтээлч сэтгэлгээтэй, шийдвэр гаргах, хамтарч ажиллах чадвартай, үндэсний хэл, соёл, уламжлалаа эрхэмлэдэг иргэн болгон төлөвшүүлэх, гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх зорилго бүхий  “Оюунлаг Өвөрхангай” аймгийн дэд хөтөлбөрийг, хэрэгжүүлэх.

Оюунлаг Өвөрхангай” аймгийн дэд хөтөлбөрийг, хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд сургуулиуд дараах ажлуудыг зохион байгуулсан байна. Үүнд:

ЕБ-ийн  1 дүгээр  сургууль ньсурагчдын танин мэдэхүйг хөгжүүлэх чиглэлээр БАЗАН, НУЗАН, БУЗАН-үүд болон багш нар өөрсдийн мэргэжил, хариуцсан үйл ажиллагааны хүрээнд танин мэдэхүйн “Halloween” аймшгийн баяр, “Маскарад” багт наадам, ДОХ-ын эсрэг өдөрт зориулсан “Дэвжээ” тэмцээн, “Алтан хонх”, “Үсэглэлийн хаад”, “Тунгаамал”, “Хэн хамгийн хурдан унших вэ?”, “Хэн сайхан бичих вэ?”, “Хүрэл тулга”, “Уран жиргээ”, “Яруу зохист” тэмцээн, Төр нийгмийн зүтгэлтэйн Х.Чойбалсан, Ю.Цэдэнбал нарын мэндэлсний ойд зориулсан уралдаан тэмцээн, МУ баатар Л.Аюушын тухай ханын сонингийн уралдаан, “Алдаагүй бичигтэн хамт олон” шалгаруулах уралдаан, Нутгийн тухай дуу шүлгийн уралдаан, “Таван цагариг-2017” спортын бага наадам, “Бага олимп-2017” хөтнгөн атлетикийн тэмцээн, “Дээлтэй Монгол” өдөрлөг,“Эгшиглэн-2017” урлагийн наадам, “Сэтгэмж-2017” урлалын наадам, “Сэтгэшгүй-2017” сэтгэх чадварын наадмуудыг зохион байгуулагдсан бол, багш, ажиллагсдын дунд спорт, урлаг, урлалын “Авьяас-2017” наадам, эцэг эхчүүдийн дунд урлаг спортын тэмцээн уралдаан зэрэг нийт 31 төрлийн тэмцээн уралдааныг зохион байгуулж давхардсан тоогоор 3000 орчим сурагч, 136 багш, ажилтан ажиллагсад, 454 эцэг эх, иргэд хамрагдлаа.

Сумын цагдаагийн тасагтай хамтран “Архи тамхины хор хөнөөл” сэдэвт сургалтад ахлах ангийн 50 сурагчийг хамруулав. Сургалтын үр дүнд сурагчид маань хорт зуршлаас хэрхэн сэргийлэх арга зүйд суралцаж, өөрсдийн мэдлэгийг бүтээж чадлаа.

Мөн  ДЗОУБ-ын байгууллагын дэмжлэгтэйгээр “Цахим орчин дахь хүүхэд хамгаалал” сэдэвт сургалтыг ангийн дарга нар болон клубын ахлагч сурагчдад зохион байгуулж, үе тэнгийн сургагч багшаар бэлгэсэн.

Сургуулийн орчинд гэмт хэрэг зөрчил гарахаас урьдчилан сэргийлэх, эцэг эхийн оролцоог сайжруулах зорилгоор “School police” эцэг эхийн эргүүлийг 2017 оны 10 сараас эхлэн ажиллуулж байна.

ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль нь амьдрах чадвар, ХГҮА, иргэний боловсрол хичээлийг танхимын болон танхимын бусаар орж сурагчид эрүүл хооллох, монгол ёс зүй, сум орон нутгийн дурсгалт газруудыг танин мэдэж түүгээр сургалт зохион байгуулж улирал бүр самбарт тайлангаа тавьж хэвшсэн. Оюуны хөгжлийн IQ-төвтэй хамтран сурагчдын математик сэтгэлгээг хөгжүүлэх зорилгоор сэтгэх чадварын сургалтыг хуваарийн дагуу 7 хоногт 2 удаа нийт 4 цагаар хичээллэж байгаа бөгөөд уг сургалтад бага ангийн 99 сурагч хамрагдаж байна

Хүүхэд нэг бүрийн хөгжлийг дэмжиж, оролцоог нэмэгдүүлэх, ХӨУБ болон сайн дурын клубүүдийн үйл ажиллагааг тогтмолжуулж, хүрээг тэлэх зорилгоор 2016-2017 оны хичээлийн жилээс сургууль дээрээ 9 клубийг нээж ажиллуулахаар болж клубийн чиглүүлэгч багш нарыг сонгосон. Чиглүүлэгч багш нар өөрийн клубтээ хамрагдах сурагчдыг элсүүлж, зорилго, уриа, тангараг, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөгөө гаргасан. Энэхүү 9 клубт 6-12-р ангийн 250 гаруй  сурагчийг элсүүлсэн байна. Мөн 9 клубийн самбарыг сургуулийнхаа 2 давхарт гарган танилцуулга, үйл ажиллагааны төлөвлөгөө мэдээлэл зэргийг байршуулан ажиллаж байна. Хүүхэд өсвөр үеийнхний хөгжил, хамгааллын хөтөлбөрийг дэмжсэн “ОРОЛЦООД ХӨГЖЬЕ” аргачлалын охид хөвгүүдийн ялгаатай байдал, хэрэгцээ, жендэр, эрүүл харилцаа, муу зуршлууд зэрэг хичээлүүдээр дамжуулан өсвөр үеийнхэнд өөрийгөө болон бусдыг хамгаалах, амьдрах ухааны чадвар эзэмшүүлэх сургалтад клубийн чиглүүлэгч багш нар  хамрагдан клубийн сурагчид болон эцэг эхчүүдэд сургалт зохион байгуулсан.  

• Модуль-1: Өөрийгөө болон бусдыг танин мэдэх хөгжүүлэх үйл ажиллагаа
• Модуль -2: Харилцааны эерэг сөрөг шинжүүд
• Модуль – 3: Хүн бүр адилхан уу?
• Модуль – 4: Хүүхдийн эрх ба дарамт шахалт
• Модуль – 5 : Архи тамхины хор хөнөөл гэсэн 5-н модуль сургалтыг амжилттай зохион байгуулсан.

Монгол хэлний багш нар  өдөр дээлтэй монгол өдөрлөгийг зохион байгууллаа. Өдөрлөгийн хүрээнд багш сурагч бүр монгол дээлээрээ гоёсноос гадна 1-12-р ангийн сурагчдын дунд “Үндэсний тоглоомоороо наадья” тэмцээн зохион байгууллаа. Уралдаанд 1-12-р ангийн 34 баг оролцож өөрсдийн сорин өрсөлдлөө. Тус өдөрлөг нь сурагчдад монгол ёс заншил, тоглоом наадгайгаас суралцах, түгээн дэлгэрүүлэх, монгол дээлээрээ бахархах боломжийг бүрдүүлж өгсөн үр дүнтэй ажил боллоо. Мөн  6-12-р ангийн нийт сурагчдад захирал Б.Баярмагнай, нийгмийн ажилтан Б.Билгээ нар “Сурагчдын дагаж мөрдөх дэг, хүүхдийн эрх, үүрэг, хүүхэд хамгаалал, сургууль дотор баримтлах дэг, гар утасны зөв зохистой хэрэглээ”-ний чиглэлээр сургалт зохион байгууллаа. Сургалтад нийт 345 сурагч хамрагдлаа.

Өвөрхангай аймгийн цагдаагийн газраас “Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, гэр бүлийн хүчирхийлэл, архидан согтуурахтай тэмцэх нь”  сэдэвт сургалтад өсвөрийн цагдаа клубийн сурагчдыг хамруулсан ба сургалтад суусан сурагчид  өөрсдийн сонссон мэдсэн зүйлээрээ сургуулийнхаа 6-12-р ангийн 50 гаруй сурагчдад сургалтыг 2 удаа зохион байгуулж, гарын авлага зөвлөмж тараалаа. Цаашид сурагчид маань хамтран сургуулийн 6-12-р ангийн сурагчдын дунд харилцаа болон гарч болох гэмт хэргүүдийн талаар сургалтуудыг сар бүр хийж хэвшлээ. Энэ нь сурагчдын төлөвшил, хүмүүжил харилцааг сайжруулахад хийсэн том арга хэмжээ болсон юм.

      Жаргалтын ЕБС нь нь энэ зорилтын хүрээнд “Алтан үеийн зохиолчдоо алдаршуулъя “ аян зохион байгуулж уран уншлага, дүр тоглолт, анги хамт олноороо шүлэг чээжлэх, гар зургийн уралдаан, бүтээлийн уралдаан , зохиолчдын намтар бүтээлтэй танилцах гэх мэт ажил зохион байгууллаа.  Мөн бага дунд, ахлах насны ангилалд ангиуд дунд Ч.Лодойдамба,  П.Хорлоо,  Ч.Лхамсүрэн, Ч.Ойдов нарын уран бүтээлээс сурагчид үзүүлбэр тоглолтыг зохион байгуулсан байна.

40

152

3.2.5.2. Оюуны спортыг хөгжүүлэх зорилгоор “Шатар” аймгийн дэд хөтөлбөрийн хэрэгжүүлж”Сайн ноён”шатрын клубын үйл ажиллагааг эрчимжүүлнэ.                   

Энэ зорилтын хүрээнд ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль нь Бид шатарчин” хөтөлбөрийн хүрээнд 2016-2017 оны хичээлийн жилд нийт сурагчдын 55 хувийг шатарт сургах зорилт тавин ажиллаж байгаагын зэрэгцээ сурагчдыг шатар бие даан сурах нөхцөлөөр бүрдүүлэх зорилгоор шатрын клубтэй болсон. Улмаар сурагчид шатар, даам тоглох, сурах орчинг бүрдүүлэхэд анхаарч  анги бүр шатартай болж сурагчид завсарлагаа болон хичээлийн бус чөлөөт цагаараа шатар тоглон өөрийгөө хөгжүүлж байна. Мөн сургуулийн гадна үүдний талбайд шатрын буудал зурж, дулааны улиралд анги хамт олноороо шатар тоглох таатай орчныг бүрдүүлж өгсөн.Мөн анги, бүлэг, сургуулийн аварга болон нэрэмжит тэмцээнүүдийг үе шаттайгаар зохион байгуулж, бүс, аймгийн хэмжээнд зохион байгуулагдсан тэмцээн уралдаанд сурагчдыг тогтмол оролцуулж байна. Сурагчдыг шатарт сургах зорилгоор сургууль дээрээ  шатрын анхан болон дунд шатны сургалтыг хичээллүүлж байгаа бөгөөд 2016-2017 оны хичээлийн жилд нийт  54 сурагч хамрагдсан байна.  ЕБ-ийн 1 дүгээр сргууль нь өсвөрийн сургагч багш нар 7 хоногт 2 цагаар хичээллэж нийт 35 хүүхэд хамрагдсан.

Жаргалантын ЕБС ньШатар хөтөлбөрийг  хэрэгжүүлж  сургуулийн сурагч бүр, багш ажилчин бүр шатар тоглож сурах хөдөлгөөн өрнүүлж анхан шатанд 74 сурагч, дунд шатанд  20 сурагч, тэмцээн уралдаанд оролцдог чадварлаг хүүхэд 26 тогтмол хичээллэж байна. Энэ хугацаанд нийт  106 сурагч шатараар хичээллэсэн байна.

40

153

3.2.5.3. Төрийн болон төрийн бус байгууллага, хүүхдийн өөрөө удирдах байгууллагын хамтын ажиллагааг сайжруулж,сурагчдын дунд буй үе тэнгийнхний дарамтыг таслан зогсоох

    ЕБС-иуд дээр өсвөрийн цагдаа бүлгэмийн хүүхдүүд болон эцэг эхийн байнгын эргүүл жижүүр ажиллаж хүүхдүүдэд хяналт тавьж ажиллаж байна. Мөн сургуулийн нийгмийн ажилтан сурагчдад сургалт мэдээлэл өгч үүний үр дүнд хүүхдүүдийн дундах бие биенээ дээрлэхэх, дарамтлах асуудал багассан байна.

40

154

3.2.5.4. Зорилтод бүлгийн хүүхдүүдийн боловсролын тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэх чиглэлээр Боловсролын олон нийтийн зөвлөлийн үйл ажиллагааг түгээн дэлгэрүүлэх, дэмжин ажиллах.

Зорилтот бүлгийн 2-5 настай СӨББ-д хамрагддаггүй хүүхдүүдийн 7 хүүхдийн СӨББ-д хамруулсан. Мөн ДЗОУБ-с 24 хүүхдэд \нэг бүрийн үнэ 50.0 төгрөг\  1200.0 төгрөгний  хичээлийн хэрэглэл өгсөн. “Гэр бүлийн орчинд сургуульд бэлтгэх” хөтөлбөрт хамрагдаж буй сурагчдын 62 эцэг эхэд сургалтыг ОНБЗ-тэй хамтран зохион явууллаа. 5 настай хүүхдийг гэр бүлийн орчинд хэл ярианы чадвар эзэмшүүлэх арга зүй” сургалтыг 1, 3-р саруудад төсөлд хамрагдсан 150 хүүхдийн эцэг эхэд зохион байгууллаа. Хүүхдийг нийгэмшихүйн хүрээлэл-Хүүхэд хамгааллын эерэг аргуудаас” сургалтыг төсөлд хамрагдсан 62 хүүхдийн эцэг эхэд зохион явууллаа. Гар цэвэр бол бие эрүүл” сургалтыг төслийн 30 хүүхдэд танилцууллаа. 5 настай хүүхдийн нас сэтгэхүйн болон бие бялдарын онцлог” сургалтыг төсөлд хамрагдаж буй сурагчдын 62 эцэг эхэд 6-р сард хийлээ.Дотуурбайр миний хүүхдийн 2 дахь гэр сургалтыг төслийн 150 хүүхдийн эцэг эхэд хийлээ.Миний хүүхэд юу сурав” сургалтыг 4-р сард төсөлд хамрагдсан 60 хүүхдийн эцэг эхийг хамруулан хийлээ.Төсөлд хамрагдсан 640 сурагчдын “Үр дүнгийн баяр”-ыг тэмдэглэн амжилттай хичээллэсэн 6 сурагч, 6 эцэг эхийг урамшуулан шагналаа.

40

3.2.6. Багшлах боловсон хүчний мэргэжил арга зүйн хөгжлийг дэмжих, тэднийг урамшуулах, харилцан туршлага солилцох боломжийг олгох, тэдний нийгмийн асуудлыг үе шаттайгаар шийдвэрлэхэд анхаарч ажиллана.

155

3.2.6.1. Багшийн ёс зүй, харилцаа хандлагыг дээшлүүлэх, багшлах боловсон хүчний нийгмийн хамгааллыг сайжруулах, тэдний эрүүл мэнд, хөдөлмөрийн үнэлэмж, орон байрны нөхцөлийг сайжруулах,багш нарын арга зүйн хөгжлийг дэмжих, тэргүүн туршлага, ур чадвараа түгээн дэлгэрүүлэх боломжийг олгох зорилго бүхий “Багшийн хөгжил” аймгийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх.

Хөтөлбөрийн биелэлт ЕБ-ийн 1 дүгээр сургууль 98,0 хувь, ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль  .97,6 хувь,  Жаргалтын ЕБС  96,8  хувьтай байна. Хөтөлбөрийн биелэлтийн тайланг хавсаргав.

40

156

3.2.6.2. Боловсрол, соёл, урлагийн салбарын гадаад харилцааг өргөжүүлэн хөгжүүлж, жил бүр тодорхой тооны уран бүтээлчид,багш, удирдах ажилтнуудыг гадаадад мэргэжил дээшлүүлэх сургалт, аялалд хамруулах.

 Ерөнхий Боловсролын сургуулиудын Монгол хэл уран зохиолын 3 багш   нь аймгийн БСУГ-аас зохион байгуулсан ӨМӨЗО-ны Шилийн гол аймгийн Шилийн хотын Ажил мэргэжлийн дээд сургууль дээр  “Монгол бичиг”-ийн сургалтанд  7 хоног, Өвөр Монголын Үндэсний бага сургууль дээр туршлага солилцох, судлах арга хэмжээнд 3 хоног аялалд хамрагдсан байна.

Мөн сумын СӨББ нь  хамт олноороо  ОХУ ын Улан-Үдэ   Итгэлт хамба, Байгаль далайн чиглэлд 5 хоног  аяласан. Багш нар аяласан хотоосоо тухайн орны түүхтэй холбоотой бэлэг дурсгал,тоглоом наадгай зэргийг худалдан авч сургалт үйл ажиллагаандаа ашиглаж байна

40

3.2.7. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн орчин нөхцөл чадварыг дээшлүүлэн,сэргээн засах үйлчилгээг нийгэм, хамт олонд нь түшиглэн үзүүлэх.

157

3.2.7.1. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг хамгаалах, тэдгээрийг хөгжүүлэх, нийгмийн амьдралд оролцох оролцоог дэмжих, сурах таатай орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн эрхийг хамгаалах” аймгийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй байнгын асаргаа сувилагаанд байдаг 36хүүхдийг эрүүл мэндийн сэргээн засах үйлчилгээ, сувилалд 6, унааны зардалд 2 хүүхдийг хамруулан нийт 61960,0 мянган  төгрөгийг олгосон байнна.  ХБИ-д болон хүүхдүүдийг сар бүрийн 10-нд урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулан сургалт, сурталчилгаагаа хийж хэвшсэн. Уг арга хэмжээнүүдэд давхардсан тоогоор 1250 гаран иргэд оролцсон.

40

3.2.8. Бүх нийтийн боловсролын үйлчилгээний хүртээмж, чанар менежментийг дээшлүүлж, орон нутгийн захиргааны байгууллагын үүрэг оролцоог нэмэгдүүлэн,“Насан туршийн боловсролын төв ”-ийн хүн амын насан туршийн боловсролыг дэмжигч, мэдээлэл түгээгч байх боломж нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

158

3.2.8.1. Сумын насан туршийн боловсролын төвд дэмжпэг үзүүлж, багш нарыг тогтвор суурьшилтай ажиллуулах, мэргэшүүлэх.

Сумын засаг даргын 2017 оны 11 дүгээр сарын 03-ны өдрийн А\128 дугаартай тушаалаар, нэгжийн тоо 1, ажилтан 4 орон тоотойгоор үйл ажиллагаагаа  явуулж байна. Төв нь материаллаг баазанги танхам, ширээ сандал, техник хангамж бүрдсэн

40

159

3.2.8.2. Сургууль завсардсан болон сургуульд огт элсэн суралцаагүй хүүхэд, залуучуудыг “Бага, суурь, бүрэн дунд боловсролын дүйцсэн хөтөлбөр”-ийн сургалтад хамруулах замаар боловсрол нөхөн олгох, ерөнхий боловсролын сургуульд шилжүүлэн суралцуулах ажлыг нэгдсэн удирдлага, зохион байгуулалтаар хангаж ажиллах.

    Дүйцсэн хөтөлбөрийн сургалтыг танхимаар жилд 8 сарын хугацаатай тогтмол хичээллэж ирсэн. 2016-2017 оны хичээлийн жилд бага ангид 30, холимог бүлэгт 6, 9-р ангид 9 суралцагч суралцаж, суурь боловсролын гэрчилгээг 9 хүн авлаа.

2017-2018 оны хичээлийн жилд бага ангид 24, холимог бүлэгт 14, 9-р ангид 6 суралцагч суралцаж байна. 

40

160

3.2.8.3. Насан туршийн боловсрол олгох сургалтыг бизнес-амьдрах ухааны, ёс суртахуун-төлөвшлийн, гоо зүйн, гэр бүлийн, байгаль орчны, иргэний боловсрол /эрх зүй, эрүүл мэнд, гамшгаас хамгаалах/ олгох гэсэн чиглэлээр сургалтын олон талт хэлбэрээр зохион байгуулах.

Архи үүссэн түүх,  хэрэглээ, жигшил” сургалтыг өсвөр насны 15, насанд хүрсэн 25 хүнийг хамруулан,  “Архи тамхины тухай хуулийн” сургалтыг цэргийн насны 40залуучуудад,  “Эрүүл мэнд эмнэлгээс биш айл гэр  хувь хүнээс эхэлдэг” сургалтыг 3, 8-р багийн 35 иргэнд, .“Аз жаргалтай  гэр бүл-2” сургалтыг сумын Ахмадын зөвлөл, Тэргэнцэртэй иргэдийн холбоо, Хаан банк, Төрийн банк, СӨББ, СТ, ЗДТГ,ЭМТ байгууллагуудын ажилтнууд, сумын төвийн иргэдэд болон гэр бүлийн 200 хүнд .“Цаасан урлал”  “Шүрэн наамал”   “Резинэн сүлжээс” сургалтуудыг дотуур байрны 47 сурагчдад   , “Мэргэжлээ хэрхэн сонгох вэ?” сургалтыг ЕБС-ийн 12-р ангийн сурагчдад , “Үе тэнгийнхний уулзалт” сургалтыг 1-р сургуулийн айл болон дотуур байранд амьдардаг 78 сурагч мөн  2-р сургуулийн 54, Жаргалантын 65 нийт197 сурагчдад тус тус явуулсан байна.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

3.3. СОЁЛ, УРЛАГ, СПОРТ

3.3.1. . Соёл, урлагийн байгууллагын материаллаг бааз, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, хөдөөгийн иргэдэд үзүүлэх зайны болон нүүдлийн үйлчилгээг өргөжүүлэн, соёл, урлагийн үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлж, соёлын  үйлдвэрлэлийг дэмжиж, соёл, урлагийн байгууллагуудыг мэргэжлийн боловсон хүчнээр бүрэн хангана.

161

3.3.1.1. Соёл, төвийн байгууллагын хөгжим, техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжөөр хангах.

“ Бидний авьяас-Бидний бахархал” төслийн хүрээнд тоглосон Орон ннутгийн авьяастнуудаас бүрдсэн нэгдсэн тоглолтоос орсон өөрийн орлогоос  430,0 мянган төгрөгийг караоке дууны панограммыг шинэчлэн 700 дуугаар баяжуулсан,  мөн 340,0 мянган төгрөгөөр соёлын үйлчилгээний орчин нөхцлийг сайжруулан диско гэрэл авсан.

40

162

3.3.1.2. Сумын соёлын төвийн барилгыг ашиглалтад оруулж, соёл, урлагийн үйлчилгээний орчин нөхцөлийг сайжруулах.

2017 оны 04-р сараас  Бүтээлч шинэ сонголт компанийн инженер болон ажилчдын 10 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажиллаж концерт заалны дүүжин таазны раам суурийг байрлуулж, 1,2 дугаар давхрын шал болон өрөөнүүдийн засвар үйлчилгээг хийж байна. 2017 оны 12-р сард ашиглалтанд оруулах төлөвлөгөөтэй байна.

28

163

3.3.1.3. Суман дахь Т.Намнансүрэнгийн музейг аймгийн Боловсрол, соёл урлагийн газар, аймгийн Музейтэй хамтран нэгдсэн мэргэжил, арга зүйн удирдлагаар ханган ажиллах.

     Олон улсын музейн өдрийг тохиолдуулан аймгийн музейгээс “Угсаатны зүйн” нүүдлийн  үзэсгэлэнг олон нийт хүүхэд  залуучуудад таниулан сурталчлах, сургалт сурталчилгаа, уралдаан тэмцээний  үйл ажиллагааг зохион байгуулсан. Нийт  200 гаруй иргэд, хүүхэд залуучууд хамрагдсан. Мөн  “Музейн үзмерийг хэн сайн мэдэх вэ” сэдэвт АХА  тэмцээнийг ерөнхий боловсролын сургуулийн 10-р сарын сурагчдын дунд зохион байгуулсан. Нийт 40 сурагч хамрагдсан.

28

164

3.3.1.4. “Уянгын  соёлын өдөр” арга хэмжээг жил бүр баг бүрт  зохион байгуулж, нүүдлийн ном, соёлын үйлчилгээг хэрэгжүүлэх.

Сумын хэмжээнд 10 гаруй шууданч иргэнээр хөдөөгийн багийн хот айлуудад нүүдлийн номын  сан ажиллуулж шинэ номоор үйлчилж  50 гаруй айл өрхийг нүүдлийн номын санд хамруулсан.

16

165

3.3.1.5. Хувь хүний бүтээлч сэтгэлгээ, ур чадвар, авьяас билгийг хөгжүүлэхүйц соёл, урлагийн шинэлэг ажлыг орон нутагт хэрэгжүүлэх боломжийг бүрдүүлж, “Соёлын үйлдвэрлэл” аймгийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх.

Хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг зохион байгуулах ажлын хүрээнд соёлын үйлдвэрлэлийн асуудлыг  соёлын төвийн эрхлэгчийн  ажлын байрны тодорхойлолтод тусган хариуцуулсан. Мөн сумын брэндсоёлын биет бус соёлын өв болох гэрийн эрээлэг цоохорлон будах түүнийг сэргээж улмаар бүтээгдэхүүн үйлчилгээнд нэвтрүүлж хөгжүүлэх   зорилгоор  Ногоон алт хөтөлбөрийн хүрээнд  өв залгамжлүүлэн 10 иргэнийг  сургалтанд хамруулахаар   бэлтгэл ажлыг зохион байгуулав.

16

166

3.3.1.6. Соёл, урлагийн нэгдсэн арга хэмжээ, уралдаан, наадам зохион байгуулах замаар хүүхэд залуучууд, ардын авьяастнуудын авьяас билгийг  хөгжүүлэх.

Олон улсын музейн өдрийг тохиолдуулан аймгийн музейгээс “Угсаатны зүйн” нүүдлийн  үзэсгэлэнг олон нийт хүүхэд  залуучуудад таниулан сурталчлах, сургалт сурталчилгаа, уралдаан тэмцээний  үйл ажиллагааг зохион байгуулсан. Нийт  200 гаруй иргэд, хүүхэд залуучууд хамрагдсан.

Соёлын үйлчилгээг бүх багуудад 7,8 саруудад зохион байгуулсан. Тухайлбал “Зургаан түмэн сарлагийн баяр”,   багуудын бэсрэг наадмаар нүүдлийн соёлын үйлчилгээг хүргэсэн. нийт давхардсан тоогоор 3000 гаруй иргэд үйлчлүүлсэн. Мөн “Эх үрсийн баяр”-ын арга хэмжээ, 2017 оны 9-р сарын 7 хоног бүрийн хагас сайн өдөр бүр “Ирээдүйн бүжиг” өдөрлөг, Кино үзвэр” Аймшгийн баяр” ын арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулж нийт давхардсан тоогоор 400  гаруй сурагчид үйлчлүүлсэн.

    Хүүхэд залуучууд, ардын авьяастнуудын авьяас билгийг  хөгжүүлэх. “Цагаан сар миний нүдээр”, Уянга сумын өнөөгийн өнгө төрх”  сэдэвт гар зургийн уралдаануудыг зохион байгуулж   нийт 30 гаруй сурагчид өөрийн бүтээлээр  оролцсон.

40

167

3.3.1.7. Сумаас төрж гарсан алдартнууд уран бүтээлчдийгурих, зохиол  бүтээлүүдийг орон нутгийн иргэдэдсурталчилах.

Жаргалант багийн Ерөнхий боловсролын сургууль болон албан байгууллага, аж ахуйн нэгж, иргэдэд  чөлөөт уран бүтээлч Г. Доржсүрэн “Жаргалант нутаг” шинэ номын үзсгэлэнгийн  нээлтийн арга хэмжээг зохион байгуулсан.Нийт 70 гаруй иргэд аж ахуйн нэгжүүд хамрагдсан

Элчин сайд, хүндэт иргэн Т.Залаа-уул 2017 оны 11-р сарын 24-25-ны өдрүүдэд “Дэлхий ертөнц” сэдэвт сургалтыг ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчид болон албан байгууллагуудад зохион байгуулсан. Нийт 300 гаруй албан хаагч, сурагчид хамрагдав.

40,

168

3.3.1.8. Мэргэжил олгох болон мэргэшүүлэх сургалтанд хамруулах, зохион байгуулах замаар сумын соёлын төвийнмэргэжлийн багшийн хангалтыг нэмэгдүүлэх.

2017 онд аймгийн  БСУГ-аас сумдын соёлын  төвийн эрхлэгч, сумын соёлын төвийн номын санч болон ерөнхий боловсролын сургуулийн номын санч нарын ур чадварын уралдааныг зохион байгуулж Ур чадварын уралдаанд соёлын төвийн эрхлэгч 2 дугаар байр, номын санч 3 дугаар байранл тус тус шалгарсан байна.

Бүжгийн багш Боловсрол Соёл урлагийн газар, аймгийн хөгжимт драмын театртай хамтран зохион байгуулсан  соёлын төвийн бүжгийн багш нарын 1 сарын сургалтанд хамрагдаж, “Муур бүжгэн жүжиг” тоглолтонд тоглож тайлангаа тавьсан.

        Мөн эрхлэгч Ц. Отгонханд Улаанбаатар хотод “Соёл урлагийн салбарын тогтвортой хөгжил удирдахуйн шинэлэг хандлага” сэдэвт 5 өдрийн  сургалтанд хамрагдсан. Байгууллагын  сонгон шалгаруулалтаар хөгжмийн багш шинээр авсан. 10 сараас хойш бүжгийн багшгүй байна. Бүжгийн багшийн сул орон тооны захиалгыг аймгийн БСУГ т хүргүүлсэн.

40

169

3.3.1.9. Сумын Засаг даргын нэрэмжит сумыняруу найргийн болон зохиолч,яруу найрагчидийн наадмыг зохион байгуулах

Жилийн ажлын төлөвлөгөөний дагуу 4-р улиралд явуулсан.Тус яруу найргын тэмцээн 2 үе шаттайгаар зохион байгуулахад нийт 86 гаруй иргэд оролцон нутаг орны холбогдолтой шүлэг,найргын тэмцээнд 1, 2, 3-р байр эзэлж,сум орон нутгын холбогдолтой шүлгийн тэмцээн зохион байгуулж 1, 2, 3-р байрыг эзлүүлэв..Мөн тусгай байранд 2 иргэн шалгарсан.

40

3.3.2. Соёл, урлагийн байгууллагын үйл ажиллагааг дэмжин соёл, урлагийн үйлчилгээг аялал жуулчлалтай холбон сурталчлах, хөгжүүлэх бодлого барин ажиллана.

170

3.3.2.1. Соёлын ажилтнууд, уран бүтээлчдийг  туршлага судлуулах, өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх чиглэлээр төрөл бүрийн сургалтанд хамруулах.

3.3.1.8.  Адил агуулгатай

171

3.3.2.2. Соёл, урлагийн ажилтны ажлын хариуцлагыг дээшлүүлэх зорилгоор ёс зүйн дүрмийгмөрдүүлж, үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийг дээшлүүлэхүйц хэрэгцээт соёл, урлагийн үйлчилгээг зохион байгуулах.

БСШУС-н яамны хэрэгжүүлэгч агентлаг нийслэлийн соёл урлагийн газар аймгийн БСУГ-тай хамтран “Соёл урлагийн ажилтны анхдугаар зөвлөгөөн”-ийг зохион байгуулж мөн ёс зүйн дүрмийг нийтээр дагаж мөрдөхөөр баталсан. Уг зөвлөлгөөнд байгууллагын ажилтнууд бүрэн хамрагдсан. Ёсзүйн дүрмийг мөрдөн ажиллаж байна.

40

3.3.3.Соёлын биет болон биет бус өв, түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалын хадгалах, хамгаалах, сурталчилах ажлыг сайжруулан, иргэд, олон нийтийн хяналт, оролцоог нэмэгдүүлнэ.

172

3.3.3.1. Музейн үзүүлэнгнэмэгдүүлж, үйл ажиллагааг нь өргөжүүлэн, соёлын өвийн боловсрол олгох ажлыг ЕБС, СӨББ болон бусад байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулж, соёлын өв сурталчлах төв болгох.

Сайн ноён хан Т.Намнансүрэнгийн Музейн үзүүлэнг нэмэгдүүлэх талаар судалгааг явуулж хөрөнгө оруулалт, санхүүжилтийн эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх төсөл боловсруулан ажиллаж байна. 2017 оны 6-р сард орон нутаг судлах танхимын музейн үзмэрийг сайн ноён Т.Намнансүрэнгийн музейн үзмэрт байрлуулан иргэд сурагчдад үзүүлэн таниулсан.

28

173

3.3.3.2. Төв халхын уртын дуу, морин хуурын  сургалтыг өргөжүүлэн уралдаан, наадам зохион байгуулах, шавь сургалтыг хөгжүүлэх  замаар төв халхын болон орон нутгийн онцлогтой биет бус өвийг  бүртгэн баримтжуулах, хамгаалах, сурталчлан түгээн дэлгэрүүлэх, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх ажлыг зохион байгуулах.

ЕБС-2”Энэ хичээлийн жилд дуу, хөгжмийн дугуйланд нийт 70 гаруй сурагчийг хамруулж сургуулийн болон сумын соёлын арга хэмжээнд тогтмол оролцож, Өвөрхангай аймагт зохион байгуулагддаг “Дуулах өв”, “Мартагдсан дууг сэргээн дуулах” уралдаануудад 5-н сурагчийг амжилттай оролцуулсан. Дууны дугуйлангийн төлөвлөгөөнд заавал сурах 5-н төв халхын уртын дууг заахаар төлөвлөөд байна.      Соёлын төвийн бүртгэлтэй уртын дууны уран сайханчдыг үйл ажиллагаанд хамруулан зуны сургалтыг төлөвлөж байна”Жаргалант”Уртын дууны багшаар СТА Ц.Ичинхорол ажиллаж дугуйланд 8 хүүхэд 3 дахь жилдээ, 6 хүүхэд 1 дэх жилдээ суралцаж байна.Нарийнтээл суманд болсон уртын дууны уралдаанд 12 ангийн сурагч Н.Хонгорзул дэд байр мөнгөн медаль , М.Бямбадорж тусгай байр эклэв.

Боловсролын чанарын шинэчлэл төслийн хүрээнд 10 ширхэг морин хуур хөгжимтэй болж 13 хүүхэд анхан шатны сургалтанд суралцаж байсан. 2017 оны 1 сард аймгийн ХДТ-ын хөгжимчин морин хуурч Ж.Энхбаяр болон  үндэсний хөгжмийн 5 багшийг цагаар хичээл заалгаж 15 хүүхэд нэмэгдсэн амжилттай. Одоогийн байдлаар 5 сурагч илүү сайн сурч шавь сургалтыг зохион байгуулж байна..

40

174

3.3.3.4. Иргэдтэй түүх соёлын үл хөдлөх дурсгалыг хадгалж, хамгаалах, урамшуулал олгох журам гарган, иргэд, олон нийтийн хяналт, оролцоог нэмэгдүүлэх.

Суманд орших түүх соёлын үл хөдлөх дурсгалт 23  газрыг  гэрээгээр эзэншүүлэх ажлыг Засаг даргын захирамжаар зохион байгуулан   нутгийн  иргэдэд гурвалсан гэрээгээр эзэншүүлж  23 хүнд 2300,0 мянган   төгрөгийн урамшуулал олгосон. Сайн Ноён Хан    Т.Нэмнансүрэнгийн      Түүх соёлын шл хөдлөх дургсалт газар болох Т.Намнансүрэнгийн хүй дарсан чулууг” Уянга нутгийн уугуул “Ариун мөрөн” ХХК-ны захирал Д.Тамирын хандиваар түүх соёлын гэрээт малчид болон соёлын төвийн албан хаагчид хамтран 5х5 харьцаатай  1 метрын өндөртэй төмөр хайсан хашааг барьж хамгаалсан.

40

3.3.4. Нийтийн биеийн тамир, спортыг бүх нийтийн хөдөлгөөн болгон өргөжүүлж, биеийн тамир, спортыг хөгжүүлэх, бие бялдрыг чийрэгжүүлэх төвүүдийн үйл ажиллагааг дэмжин, дугуйн замыгшинээр бий болгоно.

175

3.3.4.1. Сагсан бөмбөг, ширээний теннис, үндэсний сур, шагай, чөлөөт бөх, шатар, волейбол, хөл бөмбөг,  тэшүүр  үндэсний бөх, хөнгөн атлетикийн  спортыг түлхүү дэмжин, олимпийн төрлийн спортыг тэргүүлэх чиглэл болгож хөгжүүлэх.

    Сагсан бөмбөг, ширээний теннис, үндэсний сур, шагай, чөлөөт бөх, шатар, волейбол, хөл бөмбөг,  тэшүүр  үндэсний бөх, хөнгөн атлетикийн  спортыг түлхүү дэмжин хөгжүүлэхэд анхаарч сумын аварга шалгаруулах гар бөмбөг, сагсан бөмбөгийн  тэмцээн,Үндсэн хууль батлагдсан өдөрт зориулсан шагайн харваа,Төрийн албан хаагчдын бөхийн барилдаан, сургуулийн аварга шалгаруулах гар бөмбөгийн тэмцээн Монгол Улсын гар бөмбөгийн сдортын метер Д.Эрдэнчулууны нэрэмжилт эх, эцэгүүдийн дундах 4х100 м-ийн уралдаан, Ханхөгшин бүсийн аварга шалгаруулах нээлттэй гар бөмбөгийн тэмцээн, Сумын аварга шалгаруулах шатарын тэмцээн Атан зурхай шагайн байрны нээлтийн харваа, Тайлган шарав бөхийн өргөөний 4 жилийн ойн барилдаан зэрэг тэмцээнүүдийг зохион байгуулж 722  тамирчид оролцон. иргэд байгууллагуудын хандив тусламжаар 64980,0 мянган төгрөгөөр ивээн тэтгэсэн байна.мөн нийтийн биеийн тамир спортын арга хэмжээний хүрээнд сумын эрүүл мэнд төвбайгуулагдсан 80 жилийн ойн спортын арга хэмжээ, Эрүүл мэнд хөлгөөн мөсны баяр, Эрүүл мэнд үүсэж байгуулагдсан 80 жилийн ойн наадам, Бадрал багийн Эрх чөлөөний одонгийн наадамуудын зохион байгуулж нийт  9800,0 мянган төгрөг зарцуулсан байна.

40

176

3.3.4.2. Сумын Засаг даргын нэрэмжит  Сумын цолгүй бөхчүүдийн үндэсний бөхийн аврага шалгаруулах тэмцээнийг жил бүр  зохион байгуулах.

СумынЗасагдаргынивээлдорзохионбайгуулагдсанаймгийнхурцарсланЦ.МягмарсүрэнгийннэрэмжитсумынначинболонзалуубөхчүүдийнУянгасумынаваргашалгаруулахбарилдаанд 32 бөхтойргийнжурмаарбарилдаж  1-р байрандсумын начин  Б.Батжаргал,  2-р байрансумын начин Ц.Цогтбаяр, 3-р байрандзалуу бөх Д.Мөнхтогтох, 4-р байранд.бА.Бямбадоржнаршалгарч,  Уранбарилдаанышагналыгзалуу бөх М.Галбадраххүртсэнбайна. Сумын Засаг дарга 350,000 төгрөгөөр ивээн тэтгэсэн.

40

177

3.3.4.3. Сарлагын баяр,Адуучин тэмцээнийг  жил бүр зохион байгуулах.

Зургаан түмэн үхрийн баярыг зохион байгуулж сарлагын уралдаан, үхэр бугуйлдах, үхэр булгиулах, залуу бөхийн барилдаан зэрэг тэмцээнүүдийг зохион байгуулан  шилдэг бух, шилдэг саальтай үнээ, үхрийн уламжлалт бүтээгдэхүү, үхэр сүрэгтэй холбоотой шүлэг магтаал, сарлагатай шилдэг хос, шилдэг саальчин зэргийг шалгаруулан 1,2,3 байр болон тусгай байруудыг шалгаруулан мөнгөн шагнал олгож. сарлагын бүтээгдэхүүний үзэсгэлэн, зурагтын бичлэг хийлгэх зэрэг арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулан  5747,4 мянган төгрөг зарцуулсан байна

Бадрал 5 дугаар багийн Мааньтын хөндийд адуучин тэмцээнийг  уран уурагч, хангал булгуйлах, шургуулж уураглах, бөх барилдах гэсэн 4 төрлөөр зохион байгуулсан  . Тус тэмцээнд Хайрхандулаан, Тарагт, Уянга сумын залуу 32 малчид оролцсон. Малчин телевизийг урьж авч ирэн орон нутгаа суталчилан,  нэвтрүүлэг бэлтгэсэн. Хайрхандулаан, Тарагт, Уянга сумын нийт 300 гаруй малчид үзэж сонирхон оролцсон. Уг тэмцээнийг тус багийн малчин иргэд ивээн тэтгэв.

40

178

3.3.4.4. Сумын Засаг даргын нэрэмжит Хүүхдийн дугуйн уралдаан,Мотоциклийн уран жолоодлогын,Буудлагын тэмцээнийг  жил бүр зохион байгуулах.

АТӨЯХ-ийн үзлэгтэй хамт сумын цагдаагын тасгын хамт олон  Хүүхдийн дугуйн уралдааныг 8-12, 13-15 насны ангиллаар явуулж 32 хүүхэд хамрагдав. Тэмцээн зохион байгуулагдсан байна.2017-5-н сард АТӨЯХ-ийн үзлэгтэй хамт цагдаагын тасгын хамт олон амжилттай зохион байгуулсан.

40

179

3.3.4.5. Сумаас төрсөн улс аймгийн зэрэг цол хүртсэн тамирчидыг алдаршуулах суртчилах ажлыг зохион байгуулах.

Энэ онд 1 дүгээр багийн уяач Намхайнямбуугийн Цээсорогдорж, 2 дугаар багийн уяач Бат-Очирын Давааням, Чойгийжанцангийн Даваадалай,  3 дугаар багийн уяач Пүрэвбаатарын Алтангэрэл, 5 дугаар багийн уяач Лувсандавгын Майдаржав, Чунтын Гөлөгдорж, Сүрэнгийн Наранбаатар, Чойгилын Банзрагч, 8 дугаар багийн уяач Давааноровын Батзориг нарт <<СУМЫН АЛДАРТ УЯАЧ>>цол, Улсын гарамгай  мэргэн цол хүртсэн Гантулгын Бүддорж, аймгийн гоц мэргэн цол хүртсэн Даваадоржийн Бүрэнбаатар, Бямбасүрэнгийн Мөнхзаяа нарыг өргөмжлөл, тус бүр 20000 төгрөгөөр, Монгол Улсын тулгар төр байгуулагдсаны 2226, Их Монгол Улсын 811, ардын хувьсгалын 96жилийн түүхт ойн сумын баяр наадмын үндэсний бөхийн барилдаанд түрүүлсэн Амардэлгэрийн Ганзоригт “Сумын заан”, үзүүрлэсэн Сугарын Гүндалайд “Сумын начин” цолоор тус тус шагнасан.

40

180

3.3.4.6. Сумын ИТХ-ын нэрэмжит Өсвөрийн шатар, даамны аварга шалгаруулах тэмцээнийг жил бүр зохион явуулах.

Сумын ИТХ-ын нэрэмжит өсвөрийн шатар, даамны аварга шалгаруулах Тэмцээн зохион байгуулан явуулж  24 хүүхэд  оролцож   эрэгтэй, эмэгтэй гэсэн төрлөөр эхний 3 байр болон тусгай байрыг шалгаруулж Өргөмжлөл,медиалаар   шагнав .

40

3.3.5. Спортын төрөлжсөн клуб, холбоодуудын үйл ажиллагааг дэмжин, зэрэгтэй тамирчдын залуу халааг бэлтгэж, аймаг бүсийн чанартай зарим тэмцээнийг зохион байгуулж, их спортыг хөгжүүлнэ.

181

3.3.5.1. Спортын төрөлжсөн холбоод, өсвөрийн шигшээ багуудын үйл ажиллагааг дэмжин, орон нутагт хөгжүүлэх.

Тус суманд уяачдын холбоо, бөхийн холбоо, шагайн холбоо, сурын холбоо,  шатарын холбоо зэрэг спортын төрөлжсөн холбоод үйл  ажиллагаа явуулж байна. Энэ жил сумын шагайн холбоо нь иргэд байгууллагуудын хандив тусламжаар16000,0 мянган  төгрөгийн өртөг бүхий Алтан зурхай шагайн холбооны байрыг барьж ашиглалтанд орууллаа.  

 Энэ онд спортын холбоодыг үйл ажиллагаа, тэдний зохион байгуулсан уралдаан тэмцээнийг дэмжиж сумын Засаг дарга, аж ахуйн нэгж, албан байгууллага, бизнесмэн, иргэдээс шагайн харваанд – 18000,0  мянган төгрөг, Морин уралдаан – 18900,0 мянган төгрөг, Бөхөд – 17300,0 мянган төгрөг, Сур – 0 төгрөг Шатар – 1200,0 мянган төгрөг бусад \дугуйн уралдаан, 9 сарын 1, ахмадын спортын наадам .... г.м\ уралдаан тэмцээнд - 4985,0  мянган төгрөг

Нийт 60385,0 мянган төгрөг ивээн  тэтгэсэн байна.  Үүнээс сумын Засаг дарга 1585,0 мянган  төгрөг

40

182

3.3.5.2. Жилд 1-2 удаа аймаг болон бүсийн чанартай уралдаан тэмцээнд тамирчдыг оролцох нөхцөл боломжоор хангах

  Энэ хугацаанд ахмадуудын дунд зохион байгуулсан Ханхөгшийн спорт урлагын наадам, Ханхөгшин бүсийн аварга шалгаруулах гар бөмбөгийн тэмцээнд 370 хүн оролцож сумын ахмадын хороо, 2 дугаар 10 жил мвээн тэтгэж 1870,0 мянган төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн байна. Сумын алтанзурхай шагайн холбоо нь аймгийн шагайн холбоотой хамтран отог харвааг зохион байгуулж 90 гаруй тамирчид оролцож 2500,0 мянган төгрөг, аймгийн аварга шалгаруулах шатарын тэмцээнийг сумандаа зохион байгуулж 50 гаруй шатарчид оролцож 800,0 мянган төгрөг зарцуулсан байна.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

3.4.ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТ

3.4.1. Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих үйл ажиллагааны эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх замаар 400доошгүй ажлын байр бий болгоно

183

3.4.1.1. Сум хөгжүүлэх сангийн эх үүсвэрийг 500.0 саяас доошгүй, төгрөгийн эх үүсвэртэй болгох.

2011-2017 онд 197 төсөлд 937,3 сая төгрөг олгосноос  72 төслийн зээл бүрэн төлөгдөж, 125 төслийн  483,683,217 төгрөгний  зээлийн үлдэгдэлтэй байна.  “Сум хөгжүүлэх сан”-гийн зээлийн эх үүсвэр 417,304,217 төгрөг  болж  87,304,217 төгрөгөөр  нэмэгдсэн байна.

40

184

3.4.1.2. “Эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих аймгийн хөтөлбөр”-ийг зорилтот бүлгийн иргэдэдүзүүлэх хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих үйл ажиллагааг ногоон ажлын байрыг бий болгох санал санаачилгатай уялдуулж хэрэгжүүлэх.

Дэлхийн Зөн Олон Улсын байгууллагатай хамтран ажиллаж тус байгууллагын санхүүжилтээр 8*4 хэмжээтэй  3 хүлэмж авч зорилтот өрхүүдийг 3 бүл болгон ногоо тариулав

Швейцарын хөгжлийн агентлагт төсөл бичиж 1 иргэнд 1,0 төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилт олгуулав.

40

185

3.4.1.3. Шинээр ажлын байр олноор бий болгосон, тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж ажлын байраа хадгалан сумын  эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжих бодлого баримтлах

Төсөвт 10 байгуулагын 326 иргэн, 21 аж ахуй нэгж байгууллагын 187 иргэнд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөж байна.

Уул уурхай үйл ажиллагаа явуулж байгаа 46 аж ахуйн нэгж байгууллагад 713 иргэн ажиллаж байгаа боловч зөвхөн 187 иргэнд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөж байна Ажиллаж байгаа ажилчдад шимтгэл төлж ажилласан жилийг баталгаажуулсан аж ахуйн нэгж ховор байна Шинэ ажлын байр олноор бий болгосон, тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж ажлын байраа хадгалан сумын эдийн засаг,нийгмийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулж буй аж ахуйн нэгжүүдийг “ Ажил олгогчийн дэмжлэгт хамруулах”, Аймаг, сумаас гаргасан журамын дагуу шагнал урамшилд  тодорхойлоход .журмынболзол хангасан аж ахуйн нэгж байхгүй байна.

40

186

3.4.1.4. “Нэг өрх – Нэг ажлын байр” аймгийн хөтөлбөрийг  хэрэгжүүлэх

Одоогоор хөтөлбөр гараагүй байгаа боловч энэ зорилтын хүрээнд  Швейцарын хөгжлийн агентлагт төсөл бичиж 1 иргэнд 1,0 төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн санхүүжилт олгуулав.Зорилтот өрхүүдийн  дундийн хадгаламжийн сан 5 бүлд бий болов.Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөрт 2  өрх төсөлд хамрагдаж 10,0 сая төгрөгийн санхүүжилтээр  220 гаруй    толгой бог мал тус тус  олгосон. 4 малчин залуу малчдын зөвөлгөөнд оролцсон. Хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчийг дэмжих хөтөлбөр 3 иргэн хамрагдаж 9,0 сая төгрөгийн санхүүжилт олгогдсон.Ахмадын зөвлөх үйлчилгээ төсөлд  2 иргэн хамрагдаж 0,6 мянган төгрөгийн санхүүжилт олгосон.

28

3.4.2.Ажил мэргэжлийн чиг баримжаа олгох, зөвлөгөө мэдээллээр хангах, ажилд зуучлах үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлж, байгууллагын хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуй, хөдөлмөрийн харилцааг сайжруулна.

187

3.4.2.1. Ажил мэргэжлийн мэдээллийн  үйл ажиллагааг өргөжүүлэн мэргэжлийн чиг баримжаа олгох, зөвлөгөө мэдээлэл өгөх, ажилд зуучлах үйлчилгээнд  иргэдийг  хамруулах.

Дэлхий зөн олон улсын байгууллагатай хамтран Монголын хэрэглэгчийн удирдлагын академийн багш Доржхандаас “ Юмханаар юм хийх “ сургалтыг зохион байгуулж   зорилтот өрхийн 42 иргэн,  “Зах зээлд нэвтрэх” сургалтыг зохион байгуулж  33 зорилтот өрхийн 33 иргэн тус тус хамрагдсан.Иргэд маш идэвхитэй оролцож  санхүүгийн тооцоо хийх , юмханаар юм хийх, шууд ба шууд бус зардлын ялгаа , ашиг орлого, зарлагаа бүрэн тооцож сурсан.

     Албан байгууллагад 10 , хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч 27 бүгд 37 шинэ ажлын байр бий болсон. 32 иргэнийг ажлын байранд зуучилсан. Улаанбаатар хотын “Болор” сургалтын төвтэй  хамтран  30 хоногийн сургалтаар  тогооч 4, Цэцэрлэгийн туслах багш 4, ХАБЭАжилтан   15иргэн мэргэжил  эзэмших сургалтанд суралцсан. “Дэлгэрэх бүтээмж “ сургалтын төвөөс зохион байгуулсан аж ахуй эрхлэх сургалтанд аймгийн төвд 32 иргэнийг суралцуулан   сертифекат   олгосон. Үүнээс 12 нь зорилтот өрхийн гишүүн  байлаа.

     Зорилтот 50 өрхийн дунд Швейцарын хөгжлийн агентлагийн санхүүжилтээр 2 өдрийн “ өөртөө итгэх итгэл, харилцаа хандлага “ сэдэвт сургалтыг зохион байгуулсан.

40

188

3.4.2.2. Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, хөдөлмөрийн харилцаа, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйг сайжруулах чиглэлээр нийгмийн түншлэлийн байгууллагатай хамтран ажиллах.

Жаргалант багт  үйл ажиллагаа явуулж  байгаа төсөвт 3 байгууллага, Баян цэхч хангай ХХК хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн , хөдөлмөрийн харилцааны талаар шалгалт хийж  мэдээлэл  зөвөлгөө өгч ажилласан. Дээрхи байгууллага дээр хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйг судлах, үйлдвэрийн газрын хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа, үйлдвэрийн аюулгүй хүчин зүйлсийн  тухай хичээлээр сургалтыг зохион байгууллаа.Энэ сургалтанд нийт 200 гаруй ажилчин албан хаагчид оролцсон. Хөдөлмөрийн тухай хууль, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хуулийг хэрэгжүүлж ажиллаагүй байна. Мөн сумын төвийн төсөвт байгууллагууд болон Хан-Арвай ХХК байгууллхгуудад шалгалт хийхэд  дараах нийтлэг зөрчил дутагдал илэрч байлаа .  Үүнд: зөвлөл байгууллаагүй,  мэдээлэлийн самбар байхгүй, зааварчилгаа өгдөг дэвтэр байхгүй, тоног төхөөрөмж дээр яаж ажиллах тухай зааварчилгаа  хийгээгүй. Уянга сумын цэцэрлэгээс өөр байгууллага хийгээгүй байлаа. Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн, хөдөлмөрийн харилцааны талын хугацаатай үүрэг өгч бүх байгууллага дээр эргэн биелэлтийг шалгав.

Мөн суманд үйл ажиллагаа явуулж буй алтны уурхай эрхлэгч иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийн Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуй хариуцсан ажилтнууд, уурхайн эздүүдэд ажлын байран дахь хортой аюултай хүчин зүйлс, түүнээс сэргийлэх арга зам, хөдөлмөрийн харилцаа, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн хууль тогтоомж, дүрэм, журмуудын талаар сургалт, мэдээллийн ажлын зохион байгуулж, ном, гарын авлага өгч ажиллалаа. Сургалтанд 17 албан хаагч хамрагдаж, ХАБЭА-н талаарх мэдлэгээ дээшлүүллээ

ХАБЭА-ийн мэргэжилээр 15иргэн мэргэжил  эзэмших сургалтанд суралцсан.ХХҮГ-ын /Хөдөлмөрийн харилцаа, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн асуудал хариуцсан мэргэжилтэнтэй хамтарч 2017 оны 26-28 өдрүүдэд уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа аж ахуйн нэгж байгууллага , иргэдийн хөдөлмөрийн харилцаа ,хөдөлмөрийн аюулгүй байдал ,эрүүл ахуйд нэг бүрчлэн шалгалт хийж , зөвөлгөө өгч ажилласан.49 аж ахуй нэгж, иргэд хамрагдсан.

40

189

3.4.2.3. Хөдөлмөрийн хөлсний бүрэн олголтын байдалд хяналт тавих чиглэлээр байгуулсан аймгийн орон тооны бус зөвлөлтэй хамтран ажиллах.

/ мэргэжлийн Хөдөлмөрийн байцаагчтай  /

Төсөвт 10 байгууллагын 326 ажилтан, 21 аж ахуй нэгж байгууллагын 187 иргэнд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөж байна.

Уул уурхай үйл ажиллагаа явуулж байгаа 46 аж ахуйн нэгж байгууллагад 713 иргэн, үүнээс 106 эмэгтэй ажиллаж байгаа боловч зөвхөн 187 иргэнд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөж байна.

Уул уурхай үйл ажиллагаа явуулж байгаа 46 аж ахуй нэгжийн хөдөлмөрийн хөлсний олголтын байдалд хяналт шалгалт хийж үзэхэд  дараа зөрчил нийтлэг байлаа..

• Цалин хөлсийг баримтаар олгоогүй, , иргэдийг нийгмийн даатгалд хамруулахгүй
• Ээлжийн амралт болон амралт, ажлын цагийн гормыг баримтлан ажиллахгүй
• Ажилчидтай хөдөлмөрийн гэрээг байгуулаагүй,
• Ажлын байранд тодорхойлосон ажил үүргийг гүйцэтгүүлэхгүй

Илэрсэн зөрчлийг арилгуулах талаар хугацаатай үүрэг даалгавар өгч гүйцэтгэлийг эргэн шалгав.

40

3.4.3. Мэргэжлийн боловсрол сургалтын байгууллагтай сумын хөгжлийн тэргүүлэх салбарын/мал аж ахуй,  аялал жуулчлал, уул уурхайн үйлдвэрлэл / хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт, нийлүүлэлттэй уялдуулж, суралцагчдыг ажил олгогчийн гэрээ, захиалга дээр тулгуурлан элсүүлж, ажил олгогчийн шаардлагад нийцсэн мэргэжилтэй ажилтан бэлтгэж, төгсөгчдийг ажлын байраар хангана.

190

3.4.3.1. Сумын хөгжлийн тэргүүлэх чиглэлээр ажил олгогчийн захиалгад тулгуурлан чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөрөөр мэргэжлийн өндөр ур чадвар, хөдөлмөрийн соёл, төлөвшил бүхий мэргэжилтэй ажилтанг бэлтгэх Мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төвүүдтэй ажил олгогч  аж ахуйн нэгжүүдийг холбож , хамтын ажиллагааг  дэмжинэ.

Хассан

Аймгийн мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвтэй хамтран сумын ажил,  мэргэжилгүй залуусыг мэргэжилтэн бэлтгэх 1 жилийн сургалтанд үнэ төлбөргүй хамруулан оёдол, тогоочийн ангийн сургалтыг сумандаа  хичээллүүлж   2ангид 58 иргэн  суралцаж төгсөв.

Албан байгууллагад 10 , хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч 27 бүгд 37 шинэ ажлын байр бий болсон. 32 иргэнийг ажлын байранд зуучилсан. Улаанбаатар хотын “Болор” сургалтын төвтэй холбож 30 хоногийн сургалтаар  тогооч 4, Цэцэрлэгийн туслах багш 4, ХАБЭА-ийн мэргэжилээр 15иргэн мэргэжил  эзэмших сургалтанд суралцсан. “Дэлгэрэх бүтээмж “ сургалтын төвөөс зохион байгуулсан аж ахуй эрхлэх сургалтанд аймгийн төвд 32 иргэнийг суралцуулан мэ мэргэжил  олгосон. Үүнээс 12 нь зорилтот өрхийн гишүүн  байлаа.

40

191

3.4.3.2. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих зээлийн чанарыг ахиулах зорилгоор Мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төвийг төгсөгчид болон гадаад, дотоодын үйлдвэр компаниудад дадлагажсан ажилтнуудад хөнгөлөлттэй зээл олгож, бизнес инкубаци, ахуйн үйлчилгээний төвүүдтэй холбож, тэднийг ажлын байраар хангах, гарааны бизнесийг хөгжүүлэх /Солонгост ажиллаад

ирсэн хүмүүүсийг  гэх мэт/хассан

Сум хөгжлийн сангийн зээлээр 26  төсөлөөр 41 иргэн байнгын ажлын байр бий болгож өрхийн үйлдвэрлэл эрхлэж байна. Эдгээрээс  1 төсөл нь бизнес хөгжлийн төвд үйл ажиллагаа явуулж байна.

28

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

3.5.ХҮҮХЭД, ЗАЛУУЧУУД,ГЭР БҮЛ

3.5.1. “Хүүхдэд ээлтэй аймаг” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, хүүхдийн хүмүүжил төлөвшилд анхаарч, авьяас чадварыг нээн хөгжүүлэх, чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх орчин нөхцөлийг сайжруулна.

192

3.5.1.1. Хүүхдэд ээлтэй аймаг” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, бүх нийтээр хүүхдийн эрхийг хүндэтгэх, хүмүүжил төлөвшилд нь анхаарах, хүүхдийн амьдрах, хөгжих, нийгэмших орчныг сайжруулахад төр, төрийн бус байгууллага, олон улсын байгууллага, иргэд, олон нийтийн хамтын ажиллагааг сайжруулах.

Хүүхэд өсвөр үеийнхний оролцоог нэмэгдүүлэх, тэдний өмнө тулгамдаж байгаа асуудалыг гаргаж ирэх түүнийг шийдвэрлэх арга замыг тодорхойлох, цаашдын бодлого, шийдвэрт хүүхдийн эрх, хамгаалалд иргэд, олон нийт, нийгэмд үүрэг хүлээгчдийн санал бодлыг тусгах, тэдний анхаарлыг хандуулах зорилгоор “Хүүхдэд ээлтэй орон нутаг” хүүхдийн чуулганыг ЕБ-ын 3 Сургуулийн сурагчид, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн төлөөлөл, НБТТ-д суралцаж байгаа хүүхдүүдийн төлөөлөл, ААН-ийн төлөөлөл-9, ТББ-4, сургуулиудын эцэг эхийн төлөөлөл, албан байгууллагуудын дарга эрхлэгч нар, аймгийн цагдаагийн газрын хүүхдийн байцаагч, сумын удирдлагууд гэсэн 180 хүний бүрэлдэхүүнтэй зохион байгууллаа. Уг чуулганаар хүүхдүүд хүүхдэд ээлтэй орчин, хүүхдэд ээлтэй боловсролын үйлчилгээ, хүүхдэд ээлтэй эрүүл мэндийн үйлчилгээ, хүүхдэд ээлтэй засаглал хүүхдийн оролцоо, хүүхдэд ээлтэй өрх гэр гэсэн 5 бүлэгт хуваагдан өөрсдийн тулгамдсан асуудлыг гарган шийдвэр гаргагчдад хүргэн зарим нэг асуудлыг газар дээр нь шийдвэрлүүллээ. Хүүхдийн элч сонгох үйл ажиллагааг зохион байгуулж санал хураалт явуулж Б.Болормаа-87 хүүхдийн саналаар сумын хүүхдийн элчээр сонгогдож батламжаа гардан авлаа. Чуулганы үеэр сумын хүүхдийн нэгдсэн зөвлөлийн хүүхдүүдийг сонголоо. Мөн хамтран ажилладаг байгууллага, ААН, ТББ-ын дарга эрхлэгч нарыг сумын Хүүхдийн төлөө зөвлөлийн сайн үйлстэн-9, Хүүхдийн анд-15, Манлайлагч хүүхэд-10 алтан медиалуудаар тус тус шагнаж урамшууллаа. Мөн хүүхдийн эрхий хамгаалах өдөр Цэцэн даян төрийн бус байгууллагатай хамтран аймгийн хүүхдийн баярын арга хэмжээнд сумаасаа 50 хүүхдийг оролцууллаа. Сумын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрөөр 540 хүүхдүүдэд бэлэг гардуулан өгч төрөл бүрийн тэмцээн уралдаан зохион байгууллаа. Сумын хүүхдийн төлөө зөвлөлийн дэргэдэх сумын Хүүхдийн нэгдсэн зөвлөлийг 15 хүүхдийн бүрэлдэхүүнтэй  байгуулан  дотор нь удирдлагын алба, санхүүгийн алба, мэдээлэл сурталчилгааны алба байгуулж хүүхдүүдийн тулгамдсан асуудал, хөгжил, оролцоо зэрэг бусад асуудлыг ил гаргах, шийдвэр гаргачдад хүргэж хамтрах ажиллаж байна. Мөн 16 нас хүрч иргэний үнэмлэхээ авч байгаа 21 хүүхдүүдийг иргэний андгай өргүүллээ. Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхэлэгч 6 иргэн 30 хүүхдийг  хамруулан ажиллаж байна.  Мөн аймгийн онцгой байдлын албатай хамтран аврагч, өсвөрийн цагдаа, өсвөрийн эмч бүлгэмийн хүүхдүүдийг сургагч багшаар бэлтгэн гамшгийн үеийн бэлэн байдал хангах өөрсдийгөө хэрхэн хамгаалах уу, анхны тусламж үзүүлэх зэрэг сэдвээр сургалтанд хамруулсан. Хүүхдийн хүмүүжилд сөргөөр нөлөөлөх цахим тоглоомын газруудын хяналтыг чангатгаж цагдаагийн хэсэгтэй хамтран байнга эргүүл хийж гэрээний нөхцөл зөрчсөн Г.Мөнхжаргалын цахим тоглоомын газрын үйл ажиллагааг зогсоосон. Одоо суманд үйл ажиллагаа явуулж байгаа 1 цахим тоглоом ын газар байгаа. ЭМТ-тэй хамтран бага насны хүүхдийн түлэгдэлт, ахуйн осол гэмтлээс урьчилан сэргийлэх аян өрнүүлсэн. Хүүхдүүдийн дунд мэргэжлээ хэрхэн сонгох вэ , Хүүхдийн эрхийн тухай хууль, Хүүхэд хамгааллын тухай хууль, хүүхдийн тусламжийн 108 утасны тухай, үе тэнгийн дарамт шахалт гэж вэ, гэмт хэрэгт холбогдох түүнээс урьдчилан сэргийлэх болон бусад сэдвүүдээр  15 удаагийн сургалт хийж 800 орчим хүүхдүүдийг хамруулсан.

40

193

3.5.1.2. Хүүхэд, залуучуудыг хөгжүүлэх, чөлөөт цагийг зөв боловсон, үр бүтээлтэй өнгөрүүлэх, амьдралын зөв дадал, зуршилд сургах, мэргэжлийн чиг баримжаатай болгох зорилгоор тэдний эрэлт хэрэгцээ, хүсэл сонирхолд нийцсэн төрөл бүрийн секц, дугуйлан хичээллүүлэх, ажил, мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх, сэтгэл зүйн боловсролыг дээшлүүлэх, хүмүүжил төлөвшилд нь эерэгээр нөлөөлөх сургалт, мэдээллийн олон талт  ажиллагаа явуулах.

2016-2017 оны хичээлийн жилд 15 төрлийн хөгжүүлэх сургалт, авьяас хөтөлбөрийн хүрээнд 5 төрлийн дугуйланг хичээллүүлж давхардсан тоогоор 1464 сурагчдыг хамруулан хөгжүүлж байгаагийн зэрэгцээ  1 сургууль 10 клуб аяныг  өрнүүлэн ажиллаж байна. Үүнд шатарт-240, урлагт-801, спортод-773 хүүхэд хамрагдаж нийт сурагчдын 80 орчим хувь нь хөгжүүлэх дугуйлан секцэнд хамрагдаж байна.  

Урлаг урлалын дугуйлан үүнд:

спортын дугуйлан үүнд:

 Мөн дугуйлан секцийг авьяаслаг сурагчид болон ардын авьяастнуудаар удирдуулан ажилласан нь сурагчдын идэвх оролцоог нэмэгдүүллээ. Дугуйлангийн сурагчид багш, сурагч, эцэг эхчүүд, иргэд, олон нийтэд өөрсдийн сурч мэдсэн зүйлээ сургуулийн бахархлын өдрөөр тайлагнадаг.  Сургуулийн нийт багш ажилчдын 70% нь залуучууд тул тэдний дунд “Гэр бүл” сургалтыг улиралд 1 удаа зохион байгуулж хэвшжээ. Гэр бүлийн хүчирхийлэл гэж юу вэ?, гэр бүлийн хүчирхийллийг яаж таслан зогсоох уу хаана мэдээлэх үү сэдэвт сургалтыг цагдаагийн хэсэгтэй хамтран 180 орчим иргэдэд хийсэн. 

40

194

3.5.1.3. Хүүхэд, залуучуудын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэхзорилгоор цэцэрлэгт хүрээлэнгийн спортын талбайн үйл ажиллагааг сайжруулна.

Хэрэгжээгүй

-

3.5.2. Хүүхэд, гэр бүлд чиглэсэн хөгжил, хамгааллын үйлчилгээний нэр төрөл, хамрах хүрээг нэмэгдүүлнэ.

195

3.5.2.1. Хүүхэд, гэр бүлийн нөхцөл байдлыг үнэлэх, болзошгүй эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх, үнэлгээг тооцох программтай болох.

Хүүхдийн тусламжийн утас 108 нь гэр бүлийн хүчирхийлэл, үл хайхрал, гэмт хэрэгт өртсөн болон өртөж болзошгүй дуудлага бүрийг хүлээн авч программд оруулдаг. Уг  программд дээр ажиллах эрх нь одоогоор сумын мэргэжилтэнд байхгүй ба дуудлага, кейс бүрийг аймгийн ГБХЗХГ-т явуулж программд оруулж байна.

40

196

3.5.2.2. Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх чиглэлээр төрийн бус байгууллагын оролцоог нэмэгдүүлж, төр, иргэний нийгмийн байгууллагын хамтарсан сүлжээг бий болгох, хүний эрхийн зөрчлийг илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг тогтмолжуулах.

Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль, хүүхэд хамгааллын, хүүхдийн эрхийн тухай хуулиудаар 6 багийн иргэдэд сургалт хийлээ. Уг сургалтанд 2800 гаран хүн хамрагдсан байна. Мөн  Олон улсын гэр бүлийн өдрөөр ДЗОУБ-тай хамтран шинээр гэр бүл болсон 20 залуу гэр бүлүүдийн дунд гэр бүлийн андгай өргөх ёслол зохион байгуулж гэрлэсний гэрчилгээг нь хүндэтгэлтэйгээр гардуулан өгч гэр бүлийн андгайнд гарын үсэг зуруулсан. Мөн энэ үеэр ханьтайгаа хамтдаа хөгжөөнт тэмцээнийг зохион байгуулсан.

40

197

3.5.2.3. Эрх нь зөрчигдсөн хүүхэд,  эмэгтэйчүүдийг хамгаалах, сэтгэл зүйн зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ, хүүхдийн тусламжийн утасны сүлжээг бий болгон, бат бэх гэр бүлийг төлөвшүүлэх ажлыг үе шаттай зохион байгуулах.

Хамтарсан багаараа 22 кейс илрүүлэн ажиллаж байнгын гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлддэг байсан иргэдэд шаталсан арга хэмжээ авч гэр бүлээр нь нийгэмшүүлэх сургалт, зөвлөгөөнд хамруулан тус бүр 1-3 сарын хугацаанд ажилласны үр дүнд гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага багасч архи уудаг байсан иргэд архи уухаа больж гэр бүл амгалан тайван амьдрах нөхцөл боломжоор хангадсан үр дүн гарсан.  Хамтарсан багийг чадвахижуулах 3 аяны хүрээнд зохион байгуулсан ажлаараа дэд байр эзлэн 500 ам доллораар шагнуулсан мөнгөөрөө      гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн болон өртөх эрсдэлтэй хүүхэд, эмэгтэйчүүдийг хамгаалах өрөөний тохижилтын  эд хогшилтой болсон.

 Мөн эрх зөрчигдсөн, үл хайхрах явдалд өртсөн 2 хүүхдийг УБ хотын “Өнөр бүл” асрамжийн газарт шилжүүлэн амьдрах, сурах, хөгжих орчинг сайжруулсан. Гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн болон сэтгэл гутралд орсон 79 хүүхэд, эцэг эхэд сэтгэл зүйн зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлсэн. Олон улсын гэр бүлийн өдрийг тохиолдуулан шинээр гэр бүл болсон 20 залуу хосуудын дунд гэр бүлийн андгай өргөх ёслол зохион байгуулж гэр бүлийн батлахыг нь гардуулан өгсөн. Уг арга хэмжээний үеэр гэр бүлийн халуун дотно харилцааг бэхжүүлэх, гэр бүлийн үнэ цэнэ, бие биенээ ойлгох сургалт, ханьтайгаа хамтдаа хөгжөөнт тэмцээн зохион байгуулсан.

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

3.6.НИЙГМИЙН ХАМГААЛАЛ

3.6.1. Нийгмийн дэмжлэг тусламж зайлшгүй шаардлагатай зорилтот өрх, иргэний амьжиргаанддэмжлэг үзүүлж, нийгмийн харилцаанд идэвхтэй оролцох нөхцөлийгбүрдүүлнэ.

198

3.6.1.1. Өрхийн амьжиргааны түвшин тогтоох судалгаанд үндэслэн зорилтот бүлгийн өрхүүдийгоновчтой тодорхойлж, тэдэнд үзүүлэх нийгмийн үйлчилгээг чанаржуулж, хамтын ажиллагааг сайжруулах.

Өрхийн мэдээллийн нэгдсэн санд тулгуурлан зорилтот 50 өрхийг сонгон авч жилийн эхний үнэлгээ хийж сумын иргэдийн төлөөлөгчдийн хуралаар оруулан баталгаажуулан ажиллаж байна. Үүний үр дүнд 1 өрхийг Швайцарын хөгжлийн банкнаас 1000,000 төгрөгийн санхүүжилтээр бараа материал авч өгч түүгээрээ дээл цамц бусад зүйл хийж өрхийн амьжиргаагаа дээшлүүлж байна. Мөн бусад байгууллагуудтай хамтран амьдрах ухааны сургалт, эрүүл мэндийн төвтэй хамтран эмнэлэгийн үзлэг оношлогоо соёлын төвтэй хамтран урлагийн наадамыг тус тус зохион байгууллаа.   Мөн  хүнсний эрхийн бичгийн үйлчилгээнд 200 өрхийн 936 иргэнд 115.817.000 төгрөгийн эрхийн бичиг олголоо. Нийгмийн даатгалын байцаагчтай хамтран эрүүл мэндийн үйлчилгээнд 526 иргэнийг эрүүл мэндийн даатгалыг 2017 оныг дуустал бөглүүлж     30,297,600 төгрөг зарцууллаа.  Шүүх өмгөөллийн үйлчилгээнд 6 иргэнд 421,200 төгрөг, түлшний хөнгөлөлтөд 8  ахмад настанд 1,120,000 төгрөгийн тусламжыг тус тус үзүүллээ.

40

199

3.6.1.2. Ахмад настныг нийгмийн амьдралд идэвхтэй оролцуулах, тэдний амьдралын туршлага, мэдлэг чадварыг залуу үеийнхэнд өвлүүлэх, ахмад настны хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжиж,  ахмадуудад зориулсан амралт, чийрэгжүүлэлтийн болон чөлөөт цагийн танхим байгуулах.

Сумын  хэмжээнд нийт 690  ахмад настан амьдарч байгаагаас 253 ахмад настан хөдөлмөр эрхлэж ажил амьдралын туршлага, мэдлэг чадвараа залуу үеийнхэнд өвлүүлэн амьдарч байна.

Оосор бүч, ширмэл ширдэг хийх чиглэлээр 1 өндөр настанд  1,0 сая төгрөг, мод модон эдлэлийн чиглэлээр 1 өндөр настанд 10,0 сая төгрөг, хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сангаас  хөгжүүлэх сургалт  явуулах чиглэлээр 2 ахмад настай иргэнд  560  мянган төгрөгийн санхүүгийн дэмжлэг, үзүүллээ.Мөн ахмад настны бүлийн төсөл хүлээн авч шалгаруулан П. Тогоотав ахлагчтай “Гялс” бүлийн төсөлд 1,000,0мянган   төгрөгийн санхүүжилт олголоо.

       Ахмад настны эрүүл мэнд чийрэгжүүлэлтийн чиглэлээр ахмадын өргөөнд  сэргээн засах өдөр өнжүүлэх  ажиллаж 140 ахмад настаныг  хамрууллаа. Мөн  ахмадын өргөөг  түшиглэн ахмад  настны чийрэгжүүлэлтийн танхим байгуулахаар зөвшөөрөлийг нь авч газрын асуудал нь  шийдвэрлэгдсэн ирэх онд ашиглалтанд оруулахаар ажиллаж байна.Сумын Ахмадын өргөөний үйл ажиллагаа тогтмолжсоноор ахмадууд өдөр бүр ярилцаж зөвлөлдөх,  спортоор  тоглох, цэнгээнт бүжиг хийх боломжтой болсны зэрэгцээ ахмад настангууд сар бүр цуглан  эмчид үзүүлэн зөвөлгөө авах, ЗДТГ-ын ажилтнуудаас цаг үеийн ажлын мэдээлэл, хууль эрхзүйн зөвөлгөө авах зэрэг арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулсан.

40

200

3.6.1.3. Ахмад настнууд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, эрх нь зөрчигдсөн хүүхэд, эмэгтэйчүүд, архины хамааралтай иргэдзэрэг зорилтот бүлгүүдэд сургалт, зөвлөгөө,мэдээлэл өгөх ажлыг тогтмол зохион байгуулж, олон улсын байгууллага, хувийн хэвшил, иргэд, иргэний нийгмийн байгууллага, мэргэжлийн холбоодтой хамтарч ажиллах.

Сумын ЗДТГ –ын ажил хариуцсан ажилтнууд нь  иргэдийн дунд  архи, тамхи, мансуурах болон согтууруулах ундааны хор уршгийг ойлгуулах сургалтыг зохион байгуулж шог зургийн уралдаан зохион байгуулав.Өнөөнийн байдал сэдэвт жүжигчилсэн тоглолт зохион байгуулсан.Зорилтот  бүлгийн  45 өрхийн гишүүд оролцсон.Ахмад настнуудад эрүүл хооллолт, эрүүл мэнд, ахмад настны нийгмийн хамгааллын хуулийн талаар  ахмадын өргөөнд  6 удаа сургалт зохион байгуулж , эрх нь зөрчигдсөн хүүхэд эмэгтэйчүүдэд өдөр тутам мэдээлэл зөвлөгөө өгч, эмзэг бүлгийн иргэдийн хандлага өөрчлөх болон эрүүл ахуй,  хүний эрх, гэр бүлийн хүмүүжил, бусад сэдвүүпээр  “Эх нутгийн хөгжил” ТББ, Хүний эрхийн  төв, ДЗОУБ, Аймгийн МСҮТ, Эрүүл мэндийн газартай  хамтран 5 удаа сургалт зохион байгуулан ажилласан байна.  Ахмад настны нийгмийн хамгааллын тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн талаар ахмадын өргөөнд 2 удаа 60 гаруй ахмад настанд мэдээлэл зөвлөгөө өгч, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд өрх толгойлсон эцэг, эх  зорилтот өрхийн иргэдэд өдөр тутам мэдээлэл зөвлөгөө өгч ажиллаж байна. Мөн 140 ахмад настанг байнгын өдөр өнжүүлэхэд хамрууллаа. Хөгжлийн бэрхшээлтэй  36 хүүхэд,  хөгжлийн бэрхшээлтэй 24 иргэнд 8,400,000 мянган төгрөгийн түлшний дэмжлэг үзүүллээ. Мөн рашаан сувилалд 8 хүүхэд,  16 иргэнийг хамрууллаа.

Мөн сумын ЭМТ нь   “Тэргэнцэтэй иргэдийн холбоо” ТББ, сумын ахмадын холбоотой хамтран хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, ахмад настангуудад сар бүр нийгмийн эрүүл мэндийн сургалт суртчилгаа явуулж үзлэг хииж хэвшсэн. Энэ арга хэмээнд давхардсан тоогоор 1500 гаруй хүн хамрагдсан  байна.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдмйэ эрхийг хамгаалах өдрийг тохиолдуулан “Тэргэнцэртэй иргэдийн холбоо”ТББ нь аймгийн ЗДТГ-ын хуульзүйн хэлтэс,  амйгийн  хүний эрхийн ажилтантай хамтран 30 гариу иргэдэд сургалт зохион байгуусан.

Сумын НТБТөв нь .“Аз жаргалтай  гэр бүл-2” сургалтыг сумын Ахмадын зөвлөл, Тэргэнцэртэй иргэдийн холбоодын гишүүдэд сургалт явуулсан байна.

Нийт  690 ахмадын 119 нь байгууллагуудад харьяадагдаж байна. Ахмадуудад  дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх ажлыг байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулж байна.

           Ахмадуудад үзүүлсэн дэмжлэг, туслалацаа

40

201

3.6.1.4. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан дэд бүтцийг нэмэгдүүлэх.

Хийгдсэн ажил байхгүй.

0

3.6.2. Эрүүл мэнд, нийгмийн  даатгалын  үйлчилгээг иргэдэд түргэн шуурхай хүргэх, мэдээллийн дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлснээр хамрагдалтыг нэмэгдүүлнэ.

202

3.6.2.1. Малчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийг нийгмийн даатгал, сайн дурын даатгалд хамрагдах боломжийг хэрэгжүүлж, нийт иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалд бүрэн хамруулах.

    Энэ онд малчид болон хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч иргэд нийгмийн даатгалын шимтгэлийг сайн дураараа сайн төлсөн. Нийгмийн даатгалын сайн дурын шимтгэлийн  орлогын төлөвлөгөө 3-р улиралд 11-р сарын байдлаар 176767,5 төгрөг оруулахаас 221578,8 төгрөгний орлого нийгмийн даатгалын санд оруулж 125,3%-н биелэлттэй нийт 1016 даатгуулагч хамруулсан.Эрүүл мэндийн даатгалын хураамжийн орлогын төлөвлөгөө 3-р улиралд 11-р сарын байдлаар 67848,3 төгрөг оруулахаас 72492,8 төрөг оруулж 106,8%-н биелэлттэй нийт давхардсан тоогоор 1922 хүн хамруулж, үүнээс малчин, ажилгүй,хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч иргэн 1727,мэргэжлийн сургуульд суралцагч 195 оюутан хамруулсан. Сайн дурын даатгал болон эрүүл мэндийн даатгалд малчид, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгчдийг бүрэн хамруулсан.

40

203

3.6.2.2. Хувийн хэвшилд /уул уурхай / ажиллагсдын эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтөнд бүрэн хамруулж, цалин хөлсний хэмжээгээр төлүүлэх ажлыг бүх нийтийн хэвшил болгох.

Хувийн хэвшил /уул уурхай/ ажиллагсдын эрүүл мэнд нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтөнд нийт 22 аж ахуйн нэгж байгууллага хамруулж 2017 оны 01-р сараас 11-р сарыг дуустал нийгмийн даатгалын санд 207346300 төгрөг тушааж 97,5%-н биелэлттэй дутуу болон илүү төлөлтгүй сар бүр нд7,нд8 тайлан авч хяналт тавин ажиллаж байна

40

204

3.6.2.3. Нийгмийн даатгалын цахим мэдээллийн санг ашиглаж, хүссэн мэдээллээ шуурхай чирэгдэлгүй авах талаар даатгуулагч иргэдэд хэвлэл мэдээллээр сургалт явуулж хэвших.

Нийгмийн даатгалын шимтгэл,эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл болон бусад тэтгэвэр,тэтгэмжийн үйлчилгээг цахим мэдээлэлийн сан ашиглан ноогдуулалт болон төлөлтийг тухай бүр хийж иргэдийн хүссэн мэдээлэлийг ndaatgal.mn сайтаар орж бүх мэдээлэлээ авч байна.

40

3.6.3. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд үзүүлэх нийгмийн даатгалын үйлчилгээг чанаржуулна.

205

3.6.3.1. Эмнэлэг, хөдөлмөрийн магадлах комиссын нүүдлийн хурлыг суманд хуваарийн дагуу зохион байгуулна

2017 онд суманд  нүүдлийн хуралын тов зарлагдаагүй. 2017оны 09-р сард  Өвөрхангай аймгийн БОЭТ дээр Дотор,Мэдрэл,Сэтгэц,Чих хамар хоолой гэсэн 4-н чиглэлээр нийт 112 груптэй иргэнийг авч очиж Улаанбаатараас ирсэн Эмнэлэг,хөдөлмөрийн магадлах комиссын нүүдлийн хуралаар оруулж оношилгоо,шинжилгээ хийлгэсэн.

28

206

3.6.3.2. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд болон тэдний гэр бүлийг осол гэмтэл болон халдварын бус өвчлөлийн эрсдэлт хүчин зүйлийн талаар анхан шатны мэдлэгтэй болгох, нэгэнт өвчилсөн болон осол гэмтэлд өртсөн үед нөхөн сэргээлтийг гэрийн нөхцөлд хийж, хүндрэлээс сэргийлэх сургалтыг  сумын эмнэлгүүдээр гүйцэтгүүлэх.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд 10 цугралтаар “ Осол гэмтлээс  урьдчилан  сэргийлэх” Амьдралын буруу хэвшлээс үүдэлтэй өвчин эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх, зэрэг сэдвээр давхацсан тоогоор 402 иргэнд явуулсан. Гэрийн сувилхуйн баг  “Тэргэнцэртэй иргэдийн холбоо” ТББ-тай хамтран 12 иргэнд гэрийн сувилахуйн тусламж үйлчилгээг үзүүлж, 5 ахмад настан ветиминжуулсан. Мөн  12 иргэний ар гэрийнхэнд асаргаа сувилгаа, эмийн зохистой хэрэглээ, гэрийн нөхцөлд хийх дасгал хөдөлгаанүүд, болон харилцаа хандлагын талаар сэтгэлзүйн зөвөлгөө өгсөн.

40

207

3.6.3.3. Сум,  багийн эмч, багийн Засаг дарга нарыг хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн талаар нэгдсэнсудалгаатай болгож, эмчлэн эрүүлжүүлэх, нийгмийн баталгааг нь хангах.

Багийн эмч, гудамж хороолол хариуцсан эмч, мэргэжилтэн  болон багийн дарга нар багийнхаа хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн судалгаатай болсон. Судалгаагаар нийт 247 хүн байгаагаас дотор 25, зүрх судас 13, мэс засал гэмтэл 76, хавдар 8, чих хамар хоолой 47, сэтгэц мэдрэл 75 байна. Хөгжлүийн бэрхшээлтэй 57 байна.

.Хөгжлийн бэрхшээлтэй байнгын асаргаа сувилагаанд байдаг 36хүүхдийг эрүүл мэндийн сэргээн засах үйлчилгээ, сувилалд 6, унааны зардалд 2 хүүхдийг хамруулан нийт 61960,0 төгрөгийг олгосон байнна.  ХБИ-д болон хүүхдүүдийг сар бүрийн 10-нд урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулан сургалт, сурталчилгаагаа хийж хэвшсэн. Уг арга хэмжээнүүдэд давхардсан тоогоор 1250 гаран иргэд оролцсон. Мөн хүүхэд харах үйлчмлгээнд 6 хүүхэд СӨББ-д 1 хамруулсан. Хөгжлийн бэрхшээлтэй нийт 247 иргэнийг урьдчилан сэргийлэх үзлэг, нарийн мэргэжлийн эмчид 100% хамруулж, 132 иргэнийг эмнэлэгт хэвтүүлэн эмчилсэн. 

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

БҮЛГИЙН ҮНЭЛГЭЭ

Д/Д

АРГА ХЭМЖЭЭ

ХЭРЭГЖҮҮЛСЭН ҮЙЛ  АЖИЛЛАГАА, ҮР ДҮН

ҮНЭЛГЭЭ

ЗДТГ

ИТХ

ДӨРӨВ. ЗАСАГЛАЛЫН БОДЛОГЫН ЗОРИЛГО, ЗОРИЛТУУД

4.1.ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ

4.1.1. Төрийн албан хаагчдын хариуцлагыг нэмэгдүүлж, мэргэжлийн мэдлэг, ур чадварын хувьд шаардлага хангахгүй, ёс зүйн алдаа гаргасан төрийн албан хаагчдад хариуцлага тооцож, төрийн үйлчилгээг иргэдээр үнэлүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

208

4.1.1.1. Төрийн албан хаагчдыг ажлын байранд тавигдах шаардлагын дагуу аттестатчилж, ажил үүргийн давхардал, мэргэжил, ур чадвар, ёс зүйг үнэлж, хариуцлагыг өндөржүүлэх.

Энэ онд  49 төрийн албан хаагчдад холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу хариуцлага тооцож, 1 албан хаагчийг ажлаас  халж, 17  төрийн албан хаагчид  сануулах, 31 албан хаагчид цалинг бууруулах сахилгын шийтгэл тус тус ногдуулсан байна.  Үүний дотор  20 төрийн албан хаагчид ёс зүйгээс нь хамруулан хариуцлага тооцсон байна. Энд 10 төрийн байгууллагаас Жаргалантын ЕБС, хүн эмнэлгийн салбар  төсөвт байгууллага нь нэг ч  ажилтанд хариуцлага тооцоогүй ажилласан байна. Энэ онд төрийн албан хаагчдын ажлын хариуцлага, ёс зүй, харьцаа хандлагатай холбоотой  1 гомдол ЭМТ д ирж холбогдох албан тушаалтанд аога хэмжээ тооцсон байна.

40

209

4.1.1.2. Төрийн албан хаагчийн цалин, нэмэгдлийг ажлын бүтээмж, иргэдэд үзүүлсэн үйлчилгээний чанартай нь уялдуулж олгодог зарчим нэвтрүүлэх.

Энэ онд давхардсан тоогоор нийт 931  төрийн албан хаагчидад 148,1 мянган  төгрөгийн урамшуулал олгосон байна. Мөн ИТХ-ын дарга, Сумын Засаг даргатай байгуулсан үр дүнгийн гэрээний үнэлгээг үндэслэн 4 менежерт төгрөгийн, аймгийн Засаг даргатай байгуулсан үр дүнгийн гэрээний үнэлгээг үндэслэн 2849,5 мянган төгргийн мөнгөн урамшил олгосон байна.

      Мөн 2017  онд ЗДТГ нь ажилтнуудын 2016 оны  үйл ажиллагаа, мэргэжил ур чадварын үнэлгээг үндэслэн   3 ажилтанд шинээр зэрэг дэв олгуулж зэрэг дэвийн нэмэгдэлд   874,0  мянган төгрөг, 2 ажилтны  цалингийн шатлалыг нэмэгдүүлж 839,0  мянган төгрөг  олгосон байна.

40

210

4.1.1.3. Байгууллагуудын үйл ажиллагааны үр дүнг хөндлөнгийн байгууллага болон иргэд, үйлчлүүлэгчдээр үнэлүүлэх, үнэлгээний дүнг үйл ажиллагаанд ашиглах.

2017 оны 1 дүгээр сард сумын үйл ажиллагаанд аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын ажлын хэсэг  6 бүлэг 19  үзүүлэлтээр хяналт шинжилгээ  үнэлгээ хийж сумын ерөнхий үнэлгээ 83,3 хувь буюу сайн үнэлгээтэй үнэлэгдсэн. Сумын ЗДТГ нь иргэдээс үйл ажиллагааны ил тод байдал,  ёс зүй, харилцаа, бусад санал гэсэн асуултуудаар  2017 оны 1 дүгээр сард төрийн захиргааны 10  ажилтны үйл ажиллагаанл санал асуулга явуулан иргэдийн үнэлгээтэй уялдуулан үйл ажиллагаа мэргэшлийн түвшинг үнэлж дүгнэв. 

ЕБ-ийн  1 дүгээр сргууль нь  сургуулийн “Тайлант өдөрлөг”-өөр  дотуур байрны сурагчдын  хоолны амталгаат үзэсгэлэнг иргэд болон эцэг эх,  нутгийн удирдлагад сонирхуулан тайлагнаж, эцэг эх, иргэдийн санал хүсэлтийг авахад “Амт чанартай, хүртээмжтэй сайхан хоолтой юм байна” гэсэн үнэлгээ өгсөн.  Мөн улирал бүр сурагчдын дунд хоолны  санал хүсэлтийн хайрцаг аялуулж  гарсан саналын дагуу зохих ажлуудыг зохион байгуулж хэвшсэн.

ЕБ-ийн  2 дугаар сургуульд аймгийн мэргэжлийн хяналтын боловсрол хариуцсан улсын байцаагч Д.Нэргүй тус сургууль дээр ажиллан  73 шалгуурын дагуу хяналт үнэлгээ хийж хангалттай буюу бага эрсдэлтэй гэж үнэллээ. Энэ үнэлгээ нь хамгийн дээд буюу А гэсэн үнэлгээ юм. Стандарт хангалтаар хангалттай буюу 63%- тай, орчин нөхцлөөр хүүхдийн сурч боловсрох таатай орчин бүрдүүлж аймагтаа жишиг болохуйц гэж үнэлсэн байна.

Мөн Үдийн цай хөтөлбөрийн хэрэгжилтэд Өвөрхангай аймгийн МХГ болон эрүүл мэндийн газартай  хамтран явуулсан төлөвлөгөөт бус хяналт  болон МХГ-аас явуулсан төлөвлөгөөт хяналт үнэлгээнд   2017 оны 04, 05-р саруудад 2 удаа тус хөтөлбөрийн хэрэгжилтэд хүнсний аюулгүй ажиллагааны  хяналтын хуудас №6 –аар шалгагдажБАГА ЭРСДЭЛТЭЙ  гэсэн дүгнэгдсэн. 2017 онд байгууллагын үйл ажиллагааны тайланг сумын багийн иргэд болон сургуулийн эцэг эхчүүдэд 5 удаа тайлагнаж, тэдний санал хүсэлтийг сонсож ажилдаа тусган ажилласан.

Жаргалантын ЕБС, сумын СӨББ байгууллагууд нь  хичээлийн жилд 2 удаагийн үнэлэлт, санал авч үйл ажиллагаандаа дүгнэлт хийж төлөвлөгөөндөө тусган хэрэгжүүлж байна

     Жаргалантын СӨББ нь нээлттэй хаалганы өдрийг  2 дуаа зохион байгуулж давхардсан тоогоор 315 хүн хамрагдсан Нээлттэй хаалганы өдрөөр байгууллагын үйл ажиллагааны тайланг тавьж,сургалт явуулж хоолны болон сургалтын хэрэглэгдэхүүний үзэсгэлэн гаргаж санал хүсэлт авч иргэд ,эцэг эхээр үнэлүүлж тайлант концерт тавьж үйл ажиллагаагаа бүрэн дүгнүүлсэн.Давхардсан тоогоор 450 үнэлгээний хуудас ажлын чиг үүрэг бүр дээр гаргаж эцэг эх иргэд олон нийтээр үнэлүүлэхэд хангалттай сайн үнэлгээгээр  95% нь үнэлсэн байсан Иргэд , эцэг эхээс ирсэн саналыг үйл ажиллагаандаа мөрдөн ажилладаг цэцэрлэгийн захиргааны зүгээс нийт эцэг эхийн хурлыг хичээлийн жилийн эхэнд ,хичээлийн жилийн төгсгөлд хийж хичээлийн эхэнд хийсэн хурлаар гарсан саналыг жилдээ тусган ажилладаг Бүлэг бүр эцэг эхийн хурлыг шаардлагатай тохиолдол бүрт хийдэг ба гурван бүлэг жилд 22 удаа хурал зохион байгуулж   эцэг эхийн 421 саналыг авч үйл ажиллагаандаа тусган хэрэгжүүлсэн  байна.

Сумын ЭМТ нь Чанарын баг хэвтэн эмчлүүлэгчид, амбулатриорор үйлчлүүлэгчдээс улирал тутам  сэтгэл ханамжийн судалгаа авч судалгааг нэгтгэн дүгнэлт хийн ажиллаж байна.ЭМТ-өөр үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийн судалгааны 1,2,3-р улиралд дүгнэлт хийхэд хангалттай бус үнэлгээ авсан  үйл ажиллагаануудад  сайжруулах төлөвлөгөө гарган ажилласан.
Сэтгэл ханамжийн судалгааны дагуу хийсэн үйл ажиллагаа

ЭМТ-өөр үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийн судалгааны эхний 1,2,3 улиралд дүгнэлт  сэтгэл ханамжийн судалгаагаар хангалттай бус үнэлгээ авсан 7 үйл ажиллагааг сайжруулах төлөвлөгөө гарган ажилласан.

-Эмнэлгийн гадаах машины зогсоолыг тэмдэгжүүлсэн. ЭМТ-ийн зүүн талд зогсоол гаргасан

-Эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүйг сайжруулах сарын аян зохион байгуулж ёс зүйн багаас эмч мэргэжилтнүүдэд 2 удаагийн сургалт  зохион байгуулж үр дүнг тооцсоноор хариуцлага,хандлага ёс зүй сайжирсан

-Иргэдээс ирэх санал хүсэлтийг хүлээн авч, иргэдтэй уулзах санал бодлыг нь солилцох өдөртөй болсон, хуваарийг гарган ил байршуулж олон нийтэд танилцуулсан

-Эмийн багаас тасалдаж байгаа болон ар гэрээс олуулсан эмийн талаар судалгаа гарган эмийн мэдээлэл хийж шаардлагатай эмээр дахин тасалдуулаагүй

Эдгээрээс гадна сумын цагдаагийн тасан, Мал эмнэлгийн нөхөрлөл зэрэг байгууллагуудиргэдэд тайлангаа тавьж  иргэдээс сэтгэл ханамжийн судалгааг авч ажилдаа тусган ажиллав. 

40

4.1.2. Cумын ИТХ, ЗДТГ-ын материаллаг бааз, ажиллах орчин нөхцөлийг сайжруулна. / БИНХ, БЗД орно /

211

4.1.2.1.

4.1.3. Сумдын хөдөөгий нзарим багт багийн  төвийг шинээр барьж, багийн Засаг дарга нарыг унаагаар хангана.

212

4.1.3.1. Таац багийн төвийн барилгыгшинээр барих.

Хугацаа болоогүй.

-

213

4.1.3.2. Багийн Засаг дарга нарыг унаагаар хангах, ажиллах нөхцөлийг сайжруулахад анхаарах.

Хугацаа болоогүй.

-

214

4.1.3.3. Хөдөөгийн багийн төвийн үйл ажиллагааг тогтмолжуулах.

     Хөдөөгийн багийн үйл ажиллагааг сайжруулж БИНХурал болон төрийн үйлчилгээг шуурхай хүргэж хөдөөгийн багийн төвүүдийн үйл ажиллагаа тогтмолжсон. Хөдөөгийн багт “Нээлттэй хаалга”ны өдрийг улирал бүр зохион байгуулсан. Ахмадын жилийн хүрээнд баг бүрт ахмадын “Өдөрлөг” зохион байгуулсан.

40

4.1.4.Төрийн албан хаагчдын сонгон шалгаруулалтыг цахим хэлбэрээр зохион байгуулж, олон нийтэд ил тод, нээлттэй явуулна.

215

4.1.4.1. Төрийналбанд орох иргэний сонгон шалгаруулалтыг цахим хэлбэрээрил тод, нээлттэй зохион байгуулж, төрийн үйлчилгээний албан хаагчдынхувьд сонгон шалгаруулалтын аймгийн журмыгхэрэгжүүлэх,

    2017 оны 12 сарын 10 ны байдлаар төсөвт 10 байгууллагад  шинээр төрийн захиргааны ажилтан  3,  багийн Засаг дарга 3, эмч, эмнэлгийн мэргэжилтэн 3,  багш. 24, нягтлан бодогч 2,  архив бичиг хэргийн ажилтан-2,  номын санч 1,  үйлчлэгч  зэрэг  үйлчилгээний ажилтан-14, нийт 50 ажилтан  томилогдсноос 3 багийн Засаг дарга Багийн Засаг даргын сонгуулиар, төрийн захиргааны 2 ажилтаныг аймгийн төрийн албаны  зөвлөлтэй зөвшилцөн,1 ажилтныг хөдөлмөрийн гэрээгээр авч ажилуулсан байна. Төрийн үйлчилгээний бусад байгууллагуудад шинээр томилогдсон 44 ажилтнаас аймгийн БСУГ-ын сонгон шалгаруулалтаар 15 багшийг, бусад ажилтнуудыг байгууллагын  сонгон шалгаруулалт зарлан шалгаруулан томилсон байна.  Мөн 2017 онд Засаг даргын дэргэдэх албадад 10 хүн ажиллаж байгаагаас энэ онд цагдаад 3, нийгмийн даатгалд 1, байгаль хамгаалагч  1, халамжийн ажилтан 1 тус тус томилогдсон нь харьяа агентлагаас шууд томилогдсон байна. Төрийн албан хаагчдын томилгоотой холбоотой ямар нэгэн гомдол маргаан гараагүй.

40

216

4.1.4.2. Төрийн албаны шалгалт/ үйлчилгээний албан хаагчдийн /зохион байгуулахдаа тухай бүр  өрөөгнь камержуулж, ил тод ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлэх.

. Одоогоор ийм байдалд шилжээгүй

-

4.1.5. Төрийн албан хаагчдыг чадавхижуулах зорилтот хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, шинжлэх ухаан, технологийн ололтод тулгуурлан мэдлэгийн менежмент олгоход түлхүү анхаарна.

217

4.1.5.1. Төрийн албан хаагчдыг чадавхижуулах хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх.

      2017 оны 12 сарын 10 ны байдлаар Тус сумын  10төрийн байгууллагад   283 төрийн албан хаагч ажиллаж байгаа бөгөөд тайлант хугацаанд улс, аймаг,  бүсээс   зохион байгуулсан удаагийн сургалтанд давхардсан тоогоор 556 төрийн албан хаагч хамрагдаж сургалтын төлбөрт  3903,6 мянган төгрөг, албан томилолтын зардалд 6430,4 мянган төгрөг зарцуулсан байна.

Мөн байгууллага бүр өөрсдийн байгууллага дээр  ажилтнуудаа чадавхижуулах сургалтуудыг тасралтгүй зохион байгуулан ажиллаж ирсэн байна. Сумын ЗДТГ нь байгууллагын ажилтнууддаа Захиргааны ерөнхий хууль, ажлын байрны тодорхойлолт боловсруулахаргачлал, үр дүнгийн гэрээ байгуулахарга зүй  сэдвээр сургалт  зохион байгуулав.Аймгийн Засаг даргын 2017 оны а/525 дугаар захирамжаар батлагдсан “Төрийн албан хаагчдын сургалт-хөгжил” аймгийн хөтөлбөрийг 2018 оноос эхлэн хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна.

40

218

4.1.5.2. Төрийн албан хаагчдад шинжлэх ухаан, технологийн ололт, мэдлэгийн менежментэд тулгуурлан мэргэшүүлэх, төрийн албаны мэргэшсэн, чадварлаг байх нөхцөлийг дэмжих.

    Энэ хугацаанд   төрийн албан хаагчдыг мэргэшүүлэх ажлын хүрээнд  сумын СӨББ нь 2017 оны хичээлийн жилд БМДИ-ын 1,5 дахь жилийн сургалтанд 2, архив албан хэрэг хөтлөх анхан шатны сургалтанд нярав 1,  хамрагдан  Сэрүүлэг дээд сургуулийн СӨБ-ын багш бэлтгэх эчнээ ангид 2 туслах багш,  ,Сумын эрүүл мэндийн төв,   ахлах сувилагч, Архив бичиг хэргийн ажилтан  Архивын ерөнхий газарт ЕБС-ийн 2 дугаар сургууль, сумын СӨББ-ын архив, бичиг хэргийн ажилтнууд албан хэрэг хөтлөлтийн мэргэжил олгох 1 сарын сургалтанд, Сумын ЭМТ-ийн 1 үйлчлэгч  Энэрэл Анагаах ухааны сургуулиас  явуулж байгаа Туслах сувилагчийн  сургалтанд, Жаргалант хүн эмнэлгийн 1 сувилагч   Улаанбаатар хотод дархлаажуулалтын 3 сарын курст тус тус суралцсан байна.

Сумын Татварын байцаагч нь Удирдлагын академид суралцах нөхцөлөөр ханган зарим таварыг ажилтнуудад хуваарилан хураалтыг хийлгэх, ойр албан тушаалтнаар мэдээ тайланг гаргуулах гэх мэтээр ажлыг зохицуулж байна.

40

4.1.6.Багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын үйл ажиллагааг Иргэний танхимын үйл ажиллагаатай уялдуулж, аймгийн Мэдээлэл, шуурхай удирдлагын төвтэй холбон, чиг үүргийг өргөтгөнө.

219

4.1.6.1. Сумын Иргэний танхимын ажиллах үлгэрчилсэн журмыг / аймгийн / хэрэгжүүлж, үйл ажиллагааг өргөтгөх.

       Сумын ЗДТГ-ын иргэний танхимаар 32 удаа  явуулж давхардсан тоогоор  1780 иргэн, төрийн албан хаагчдад  сургалт сурталчилгаа, хэлэлцүүлэг  зохион байгуулж цаашид иргэний танхимыг үйл ажиллагааг сумын ИТХ д харьяалуулахаар төлөвлөн туслах ажилтан ажиллуулахаар аймгийн ИТХ д санал явуулсан боловч  орон  тоо  батлагдаагүй.

28

220

4.1.6.2. Иргэдийнөргөдөл шийдвэрлүүлэх үйл ажиллагаагхөнгөвчилөхөөс гадна судалгаа шинжилгээний үндсэн дээр бодлого тодорхойлоход иргэдийн санаа бодлыг тусгах боломжийг бий болгох зорилгоор суманд шуурхай удирдлагын орон тооны бус зөвлөлийг байгуулах.

  Нийт 1703 өргөдөл, гомдол ирснээс 222 гомдол, ажилд орохыг хүссэн 92 өргөдөл байна. Гомдлын 184 нь хүүхдийн мөнгөтэй холбоотой, 32 нь тэтгэвэр, тэтгэмж, ажилласан жил нөхөн тооцох, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлттэй холбоотой, 6 нь албан тушаалтнуудтай холбоотой байна. Ажилд орохыг хүссэн 92 өргөдөл ирснээс 47 хүн шинээр ажилд орсон байна. Сумын Засаг даргын 36 захирамжаар иргэдээс ирсэн өргөдлийг шийдвэрлэсэн.

      Гомдлын 184 нь хүүхдийн мөнгөтэй холбоотой байсныг шинээр программд оруулж хүүхдийн мөнгө олгогдож эхэлсэн.  32 нь тэтгэвэр, тэтгэмж, ажилласан жил нөхөн тооцох, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлттэй холбоотой гомдлуудыг аймгийн Эрүүл, мэнд нийгмийн даатгалын хэлтэст уламжлан шийдвэрлэсэн. Албан тушаалтнуудтай холбоотой 6 гомдлыг сахилгын шийтгэл ногдуулах, цалин бууруулах болон холбогдох байгууллагад уламжлан шийдвэрлэсэн.

40

221

4.1.6.3. Сумын Шуурхай удирдлагын орон тооны бус зөвлөлийг Иргэний танхимуудад түшиглэн байгуулж, түүнийг аймгийн Мэдээлэл, шуурхай удирдлагын төвөөс мэргэжил арга зүйн нэгдсэн удирдлагаар хангах.

хэрэгжээгүй.

0

4.1.7. Төр, төрийн бус байгууллага, Хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэн өргөтгөж, төрийн зарим ажил, үйлчилгээг төрийн бус байгууллага, хувийн хэвшлээр гүйцэтгүүлнэ.

222

4.1.7.1. Төрийн зарим чиг үүргийгтөрийн бус байгууллага, хувийн хэвшлээр гүйцэтгүүлэх ажлын шинэчлэн баталсан жагсаалтыг хэрэгжүүлэх.

      Сумын төвийн төсөвт байгууллагуудын халаалт дулааны үйл ажиллагааг  Хан-Арвай ХХК, Жаргадант багийн төсөвт байгууллагуудын халаалт дулааны үйл ажиллагааг  Баянцэгч ХХК  байгууллагууд гэрээгээр гүйцэтгэ байна.  Мөн бизнес хөгжлийн төвийн удирдлага зохицуулалт, сахиул, цэцэрлэгт хүрээлэн, наадмын талбайн харуул хамгаалалт, орчны цэвэрлээний ажлыг  иргэдтэй гэрээ байгуулан безнис хөгжлийн төвийн түрээсийн орлого,  ЗДТГ-ын харьяа худгийн орлогоор  ажлын хөлсийг олгож гэрээгээр гүйцэтгүүлж байна.

     Сумын эрүүл мэндийн төв нь Тэргэцэртэй иргэдийн холбоо” ТББ-тай хамтран  хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд сургалт сурталчилгаа зохион байгуулах, гэрийн эргэлт, гэрийн тусламж үйлчилгээг, Ахмадын холбоотой хамтран ахмадуудад сургалт, дасгал хөдөлгөөн зааж сургах ажлыг тус тус гүйцэтгүүлэн Сайн дурын идвэхтэн 25 ээжийг бэлтгэн  0-5 насны хүүхдийг гэрээр эргэж жин, өндөр үзэх, биеийн жингийн индекс тодорхойлох, хүүхдийн асаргаа сувилгааны талаар эхэд зааж сургах чадвахжуулах сургалтад хамруулан бэлтгээд байна.

      Мөн энэ хугацаанд төрийн бодлого, шийдвэр, үйл ажиллагааг иргэдэд сурталчлахад зориулан Өвөрхангайн элч  сонинд  380,000 төгрөг, Малчин телевизд  2100,0 мянган  төгрөгөөр тус тус  гүйцэтгүүлсэн байна.   Уянгын мэдээ сонин, Арвайхээр телевизтэй хамтран ажиллаж 3 удаа, Уянгын мэдээ сонинд 3 удаа, Арвайхээр телевизээр 5 минутын мэдээлэл хийсэн байна.  

Сумын төвийн хог хяаягдал зайлуулах үйлчилгээг иргэдийн бүлгээр гүйцэтгүүлж байна.

40

4.1.8. Төрийн үйлчилгээг чирэгдэлгүй, шуурхай болгоход чиглэсэн шинэ дэвшилтэт хэлбэрийн үйлчилгээг тууштай нэвтрүүлж, иргэдийн тавьсан асуудлыг шуурхай шийдвэрлэдэг болгох, бүрдүүлэх бичиг баримтын нэр төрлийг цөөлөх, хялбаршуулах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлнэ.

223

4.1.8.1. Цахим хэлбэрээр олон төрлийн үйлчилгээ/ архивын лавлагаа, эд хөрөнгийн гэх мэт /үзүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх.

Төрийн мэдээ, тайланг албаны цахим шуудангаар илгээж, төсөвт байгууллагууд цахим хуудсаар дамжуулан иргэдэд мэдээллийг шуурхай хүргэхэд анхаарч байна. Энэ хугацаанд сумын ЗДТГ нь сумын Засаг даргын хөтөлбөрийн холбогдох заалт, түүний биелэлт, зэргийг байгууллага  ажилтнуудаас цахимаар авав.

40

224

4.1.8.2. Төрийн үйлчилгээг үзүүлэхэд шаардагдах бичиг баримтын нэр төрлийг цөөлөх, хялбаршуулах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх.

     Наториат, иргэний бүртгэл, халамж , нийгмийн даатгал, газар олголтонд иргэдээс бүрдүүлж байгаа бичиг баримтын нэр төрлийг судлахад анхан шатанд цөөрсөн бичиг баримт байхгүй байна. Цөөлөх эрхзүйн орчин бүрдээгүй .

0

225

4.1.8.3. Суманд бүртгэл мэдээллийн онлайн системийг нэвтрүүлэх техникэдийн засгийн үндэслэлийг тооцож, үе шаттай хэрэгжүүлэх.

-Энэ онд тус  суманд  бүртгэлмэдээллийн онлайн  системийг  нэвтрүүлэх ажил  эхлээд одоогийн байдлаар   тооцоо судалгаагаа  хийж эхлээд байна.  Ирэх оны төсөвт тусгуулан судалгаанд  дээр үндэслэн дээрх ажлыг хийж эхэлнэ.

16

226

4.1.8.4. Жаргалант, Таац багт нэг цэгийн үйлчилгээг тодорхой тогтсон хувиараар  улирал тутамд хүргэх

Жаргалант Таац багт нээлттэй хаалганы өдөрлөгийг1-р улиралд зохион байгуулсан.

40

4.1.9.Төрийн байгууллагад дотоод хяналт шалгалтын нэгж ажиллуулж, тэдгээрийг мэргэжил арга зүйгээр ханган ажиллана.

227

4.1.9.1. Дотоод аудитын үйл ажиллагааны үр дүнд суурилж, төрийн байгууллагуудын үйлчилгээ болон менежментийг сайжруулах.

Сумын Засаг даргын Тамгын газрын даргын 2017 оны 10 дугаар сарын 25 ны өдрийн А/13 тоот  тушаалаар дотоод хяналтын багийн бүрэлдэхүүнийг шинэчлэн байгуулж  байгууллагын дотоод хяналтын чиглэлээр  2017 оны  11, 12 дугаар сард хийх ажлын төлөвлөгөө боловсруулав.

    2017 оны 10 дугаар сарын 25 ны өдөр  Тамгын газрын даргын тушаалаар  Тамгын газрын хүний нөөцийн томилгоо,ажиллагсадын хувийн хэрэг бүрдэлт, цалин тогтоолт, олголтонд дотоодын хяналт хийх 3 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг байгуулан хяналт шалгалт явуулж дүнг дотоод хяналтын багаар хэлэлцэн  цалин буруу тогтоосон 1, нэмэгдэл илүү олгосон 3 хүний зөрчлийг илруулэн цалингаас суутган тооцохоор, хувийн хэргийн баяжилт хийгдээгүй 4 хүний хувийн хэргийг баяжуулж, 3 хүний хувийн хэргийг шинээр бүрдүүлэв.  Мөн 2017 онд шинээр томилогдсон 3 хүнээс Захиргааны ерөнхий хууль зөрчин томилсон 1 хүний тушаалыг хүчингүй болгон, түр томилсон 1 хүний ажлын байрыг зарлуулж төрийн албаны шалгалт өгүүлэхээр , Төрийн албаны зөвлөлтэй зөвшилцөлгүйгээр Төрийн албаны тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийг зөрчин томилсон 1  хүнийг  төрийн албаны зөвлөлд дахин санал явуулахаар шийдвэрлэв. Мөн ЗДТГ-ын төсвийн зарцуулалтанд дотоодын  хяналт хийх 3 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг томилон ЗДТГ-ын төсвийн зарцуулалтыг хянаж харилцагч байгууллагуудтай тооцоо нийлж  төсөв хэтэрч өр үүссэн албан томилолт, бичиг хэргийн зардлын  зарцуулалтыг зогсоож, батлагдсан төсөвгүйгээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа  Бизнес хөгжлийн төвийн  түлш, халаалт, ажиллагсадын цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэлын зардлыг тодотгуулах саналыг аймгийн ЗДТГ-ын Санхүү, төрийн сангийн хэлтэст хүргүүлэв. Мөн тайлант хугацаанд ЗДТГ-ын бизнес хөгжлийн төвийн үйл ажиллагаанд 3 хүний бүрэлдэхүүнтэй дотоодын хяналт 1 удаа хийсэн байна. 11.12 дугаар сард Засаг даргын захирамж, Тамгын газрын даргын тушаалын эрхзүйн үндэслэл, шинээр гарсан Тогтоол шийдвэрийг хяналтанд авсан байдал, аймгийн Санхүүгийн хяналт шалгалтаар тавигдсан актыг хэрэгжилт, байгууллагын ажилтнуудын техник, тоног төхөөрөмжийн хүрэлцээ хангамжийн байдал зэрэгт   дотоодын  хяналт хийхээр төлөвлөгөөнд тусгасан болно.

Харьяа төсөвт байгууллагууд нь дотоод хяналтын зөвлөлийг байгуулан ажиллаж  байгуулж ерөнхий боловсролын 2 дугаар сургуулийн  дотоод хяналт шалгалтын нэгж нь  2 дахь жилдээ үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа ба улирал бүр 1. Хуулиар хүлээсэн үүрэг хариуцлагын хэрэгжилтэд тавих хяналт, 2. Байгаль орчны нөлөөлөлд тавих хяналт, 3. Ажил үйлчилгээний чанарт хийх хяналт, 4. Хөдөлмөрийн нөхцөл аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуйн шаардлага, хөдөлмөрийн дотоод журмын хэрэгжилтэд тавих хяналт, 5. Өмчийн бүртгэл тооцоо, ашиглалт хамгаалалт, санхүү бүртгэлийн үйл ажиллагаанд тавих хяналт 6. Номын сангийн үйлчилгээ, кабинет ашиглалтыг сайжруулах үйл ажиллагаанд тавих хяналт” гэсэн 6 чиглэлээр хяналт шалгалтыг зохион байгуулж, илэрсэн зөрчил дутагдалыг арилгуулж тайлан мэдээг улирал бүрийн 20-ны дотор Өвөрхангай аймгийн мэргэжлийн хяналтын боловсрол хариуцсан Улсын байцаагчид хүргүүлэн ажиллаж хэвшсэн.

 Жаргалантын ЕБС нь  багш нарын хичээлийн бэлтгэл хангах, сургалтын стандарт хангалт сайжруулахад 3 удаагийн, эд хөрөнгийн бүрэн бүтэн байдалд 2 удаагийн, ажлын цаг ашиглалтанд 4 удаагийн хүүхдийн хүмүүжлийн доголдолд 6 удаагийн хоол хүнсний хадгалалт хамгаалалт, амт чанарт 12 удаагийн хяналт шалгалт хийсэн ба цаг ашиглалтад 6 зөрчил, эд хөрөнгийн эвдрэл 2 зөрчил, хүмүүжил доголдолд 3 зөрчил илэрч тодорхой хугацаагаар зөрчлийг арилгуулж сургуулийн захиргаанд мэдэгдсэн байна. Жилийн хугацаанд нийт 25 удаагийн шалгалтаар 11 зөрчил илэрч зөрчил арилгуулсан байна. Ерөнхий боловсролын 1 дүгээр сургуулмйн дотоодын хяналтын зөвлөл нь улирал тутам сургалтын стандарт хангалт, эд хөрөнгийн ашиглалт хамгаалалт, багш, ажилтнуудын мэргэжил боловсролоо дээшлүүлж буй байдал, үдийн цай хөтөлбөрийн хэрэгжилт, хөдөлмөрийн нөхцөл, авюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуй гэх чигдээр үлй ажиллагаа явуулсан байна.  СӨББ-үүд нь дотоод хяналтын  ажлыг улирал,  сараар ажлаа төлөвлөн байгууллагын үйл ажиллагаа, өмч хөрөнгө, санхүү бүртгэл, хүүхдийн хоол үйлдвэрлэл, хүнсний хадгалалт хамгаалалтанд хяналт тавьж, зөрчил дутагдлыг тухай бүр арилгуулан тайланг улирал тутам МХГ-т хүргүүлж хэвшсэн.Мөн дотоод аудитын  шалгалтын үр дүнгээс гарсан санхүүгийн  зөрчил зөвлөмжийн дагуу урьд онуудад гаргасан зөрчлүүдийг 2017 онд давтан гаргалгүй өр авлагагүй баланс тайлан гаргаж байна.

Сумын ЭМТ нь 6 чиглэлээр дотоод хяналтын үйл ажиллагааг явуулж ирсэн байна.

40

228

4.1.9.2. Хөрөнгө оруулалт, төсөл, хөтөлбөрт дотоод аудит хийх замаар эдийн засгийн үр ашгийг нэмэгдүүлж, зөвлөн туслах үйл ажиллагааг чанаржуулах.

Ерөнхий боловсролын 1 дүгээр сргууль нь БСШУЯ-ны тэтгэлэгээр ирсэн “Уянга хийцээ өвлөе, түгээе” төсөлд дотоодын хяналт хийж, төслийн санхүүгийн эцсийн шатны үнэлгээг аймгийн БСУГ болон БСШУЯ-нд хүргүүлж зөрчилгүй үнэлгээ, дүгнэлт авсан байна.

16

4.1.10. Иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад хийх төрийн хяналт шалгалтыг багасгаж, зөвлөн туслах үйлчилгээг нэмэгдүүлнэ.

229

4.1.10.1. Иргэд, аж ахуйн нэгж, байгуулагуудад хяналт шалгалтын нэгдсэн төлөвлөгөөний дагуу зөвлөн туслах багийг томилонажиллуулах.

Энэ хугацаанд. 7 удаагийн удирдамжаар давхардсан тоогоор 38 хүн ажлын хэсэгт орж иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллагуудад  бүх  6 удаа хяналт шалгалтаар, 1 удаагийн зөвлөн туслах шалгалтаар  ажилласан байна.

40

230

4.1.10.2. Зөвлөн туслах, мэргэжил арга зүйгээр хангах үйл ажиллагаанд шаардагдах материаллаг бааз, хүний нөөцийг чадавхижуулан ажиллуулах.

.   Хяналт шалгалт зөвлөн туслах ажиллагаанд 38 ажилтан оролцож,  999,8 мянган  төгрөгний шатахуун зарцуулсан байна.

28

4.1.11. . Төрийн байгууллагуудын хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах харилцааг нэмэгдүүлнэ.

231

4.1.11.1. Төрийн байгууллагууд үйл ажиллагаагаа сурталчилах зардлыг жил бүр төсөвтөө тусган хэрэгжүүлэх.

     Төсөвт тусгайлан зардал тусган төсөвлөдөөгүй ч энэ  хугацаанд үйл ажиллагаагаа сурталчилахад   сумын Засаг дарга, тамыгн газар нь   Өвөрхангайн элч  сонинд  1 удаа –  380,000 төгрөг, Сарлагын баяраар Малчин телевиз 1 удаа – 700,000, Адуучин тэмцээн Малчин телевирээр 1 удаа – 800,000 төгрөг, Эрүүл мэндийн төвийн ой Малчин телевээр 1 удаа  - 600,000 төгрөг, нийт 2,480,0 мянган төгрөг зарцуулсан байна. Мөн энэ хугацаанд харьяа төсөвт байгууллагуудаас  Жаргалантын СӨББ нь үйл ажиллагааг суртчилах иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэхийн тулд 2017 онд урлагийн төрлөөр 7, спортын 5 удаагийн уралдаан тэмцээн 22 удаагийн хурал, цуглаан 2 удаа нээлттэй хаалганы өдрийг  зохион байгуулж нийт 200,0 мянган төгрөг, Сумын эрүүл мэндийн төв нь 80 жилийн ой тэмдэглэн арга хэмжээний хүрээнд  бйагууллагын үүсэл, хөгжил,  ололт амжилт, байгуулага ажилтнуудаа танилцуулан сурталчилж 80 жилийн ойн ном гарган   300  г хэвлэн 10000,0 сая төгрөг,  Өвөрхангай өнгө сэтгүүлийг 300 ш захиалан гаргуулж 1200,0 мянган төгрөг, Өвөрхангайн илч сонинд  1 нүүр  250,0 мянган төгрөг, эрдэм шинжилгээний  бага хрулын номыг 30 хувиар хэвлүүлж 300,0 мянган төгрөг,  80 жилийн ойн түүхийн киног  5000,0 мянган төгрөг, 2 эмнэлгийн  сүлд дууг  хийлгэсэн зардалд 1000,0 мянган төгрөг  нийт 17750,0 мянган  төгрөгийг  зарцуулж иргэдийн хандиваар гүйцэтгэсэн байна. ЕБ-ийн 2 дугаар сургууль нь                Өвөрхангай өнгө сэтгүүлээр тусгай дугаар гаргуулж 300-ийг хэвлүүлэн тарааж байгууллагын танилцуулга, үйл ажиллагаагаа сурталчилсан байна.

40

232

4.1.11.2. Хөдөөгийн иргэдэд орон нутгийн цаг үеийн мэдээ, мэдээллийг шуурхай, хүртээмжтэй хүргэх, мэдээлэл солилцох нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх.

      Мөн энэ хугацаанд төрийн бодлого, шийдвэр, үйл ажиллагааг иргэдэд сурталчлахад зориулан Өвөрхангайн элч  сонинд  380,000 төгрөг, Малчин телевизд  2100,0 мянган  төгрөгөөр тус тус гүйцэтгүүлсэн байна.   Мөн Уянгын мэдээ сонин, Арвайхээр телевизтэй хамтран ажиллаж Уянгын мэдээ сонинд 3 удаа, Арвайхээр телевизээр 5 минутын мэдээлэл хийсны зэрэгцээ  Сумын Засаг даргын Тамгын газар нь 2017 оны 10 сарын 24 ны өдрөөс эхлэн Өвөрхангай аймаг Уянга сумын ЗДТГ гэсэн  нэртэй фэйсбүүк хаяг нээн  иргэдэд үйл ажиллагаагаа сурталчлах болон иргэдийг бусад шаардлагатай мэдээлэлээр хангаж байна.

Мөн ЕБС-2нь сургуулийн дэргэдэх “Уянга” сэтгүүлд сургуулийн эргэн тойронд буланг ажиллуулан эцэг иргэд олон нийтэд мэдээлэл өгч байна. Харьяа төсвийн бүх байгууллагууд нь өөрсдийн цахим хаягыг ажиллуулж  иргэдэд үйл ажиллагаагаа сурталчлах болон иргэдийг бусад шаардлагатай мэдээлэлээр хангаж байгаа төдмйгүй хоорондоо мэдээлэл солилцох нөхцөл бүрэн бүрдсэн.

Уянга –Цаг уур цахим хаяг тогтмол ажиллаж иргэд цаг агаарын мэдээллээ авах нөхцлөөр хангав.

40

4.1.12. Орон нутгийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэн, хөгжлийг дэмжих “Стандарттай Өвөрхангай” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ.

233

4.1.12.1. Цахилгаан, эрчим хүчний хэмжлийн эталонтөхөөрөмжөөр ханган, иргэдэд үйлчлэх үйлчилгээг чирэгдэлгүй болгох.

Хэрэгжих боломжгүй.

-

234

4.1.12.2. Стандарттай Өвөрхангай” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх.

Сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газруудадүнсний бүтээгдэхүүний сав боодлын шошгололтонд тавих шаардлага MNS 6648:2016 худалдааны газар, түүний үйлчилгээ ерөнхий шаардлага MNS 5021:2007 зэрэг стандартыг сурталчилсан.Стандартчилал, хэмжилзүйн газрын хэмжих хэрэгсэл болон бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний баталгаажуулалт, сургалт мэдээллийн чиглэлээр хийх ажлын удирдамжаар ажиллаж хүнсний худалдаа, үйлчилгээ, хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний газрын килограмм-ны баталгаажуулалтыг 2017 онд 2 удаа шалгаж баталгаажуулсан. Мөн стандартын шаардлага хангахгүй 2 цайны газар, 1 хүнсний мухлагийн тохиролын гэрчилгээг хурааж стандартчилал, хэмжилзүйн газарт хүргүүлсэн.

Уянга сумын бүх сургууль, цэцэрлэг, өдөр өнжүүлэхийн гал тогоо, 2 мал эмнэлэг болон 5 хүнсний дэлгүүрт стандартын шалгалт явуулж улсын байцаагчийн зөвлөмж, албан шаардлага зэргийг хүргүүлэн биелэлтэнд

хяналт тавьж ажилласан

40

4.1.13. Иргэн–цэргийн харилцааг бэхжүүлж, цэргийн насны залуучуудад эх оронч үзэл, хүмүүжил олгох төлөвшлийн орчинг бүрдүүлнэ.

235

4.1.13.1. Цэргийн албыг биеэр дүйцүүлэн хаах иргэдийн анхан шатны сургалт зохион байгуулах.

 Энэ онд  6 иргэний хүсэлтийг хүлээн авч сумын ИТХТ-ийн хурлаар хэлэлцүүлэн шийдвэрлүүлэн аймагт уламжилсан боловч 4 иргэн анхан шатны сургалтанд хамрагдаж цэргийн дүйцүүлэх албыг  биеэр дүйлцүүлэн хааж байна. 

40

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

4.2.ХУУЛЬ, ЭРХ ЗҮЙ

4.2.1. Иргэдийн нийтийн эрх зүйн боловсролыг дээшлүүлэх ажлыг иргэд, олон нийтийн эрэлт хэрэгцээнд нийцүүлэн зохион байгуулж, суманд хууль зүйн туслалцааны үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ.

236

4.2.1.1. Төрийн бүх шатны байгууллагууд “Эрх зүйн сургалт сурталчилгааны хөтөлбөр”-ийг жил бүр шинэчлэн боловсруулж, хэрэгжүүлэх.

    Аймгийн Засаг даргын А/157 дугаар захирамжаар  батлагдсан “Эрх зүйн сургалт, сурталчилгааны ажлын нэгдсэн төлөвлөгөө ” ны холбогдох арга хэмжээнүүдийг хэрэгжүүлж      сумын хэмжээнд  ЗДТГ-ын ажилтнууд нь  Захиргааны ерөнхий хууль, ажлын байрны тодорхойлолтын талаарх сургалт, Зөрчлийн тухай хууль, Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хууль, Ойн тухай хууль,  Байгаль орчныг хамгаалах тухай хууль, Иргэний бүртгэлийн тухай хууль, Хүн амын орлогын албан татвар, аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, галт зэвсгийн тухай, Газрын тухай хууль, Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн стандартын тухай аргазүйн зөвлөмж, Органик хүнсний тухай хууль, хүнсний аюулгүй байдалтай холбргдолтой журмууд, малын эмийн хэрэглээний тухай шэх мэт өөрсдийн ажилд холбогдох хууль журмуудаар 112 удаагийн сургалт, сурталчилгаа явуулж, мэргэжил аргазүйн зөвөлгөөг өгч   8720 төрийн албан хаагчид, иргэдийг хамруулсан байна. Үүнээс гадна харьяа төсөвт  болон эмийн сан байгууллагууд нь     107 удаагийн сургалтаар 13332 эмч, эмнэлгийн мэргэжилтэн, багш, иргэн, эцэг эх, сурагчдыг хамруулсан байна.    

40

237

4.2.1.2. Нийгмийн зорилтот бүлгүүдэд чиглэсэн эрх зүйн сургалт, сурталчилгааг зохион байгуулж, суманд эрх зүйн хөтөч ажиллуулах

Эмийн эргэлмйн сангаас өндөр настан, эмзэг бүлгийн иргэдэд антибиотик эмийн хэрэглээ, витаминжуулалтын ач тус сэдвээр 2 удаа сурталчилгаа хийж нийт 122,000 мянган төгрөгний витаминжуулалт хийж ажилласансумын ЭМТ нь ахмад настан- 10 удаа, ХБИ-6 удаасургалт явуулж давхардсан тоогоор 1800 гаруй хүнийг хамруулсан байна.  Сумын халамжийн ажилтан нь ахмад настнуудад эрүүл хооллолт, эрүүл мэнд, ахмад настны нийгмийн хамгааллын хуулийн талаар  ахмадын өргөөнд  6 удаа сургалт зохион байгуулж , эрх нь зөрчигдсөн хүүхэд эмэгтэйчүүдэд өдөр тутам мэдээлэл зөвлөгөө өгч, эмзэг бүлгийн иргэдийн хандлага өөрчлөх болон эрүүл ахуй,  хүний эрх, гэр бүлийн хүмүүжил, бусад сэдвүүпээр  “Эх нутгийн хөгжил” ТББ, Хүний эрхийн  төв, ДЗОУБ, Аймгийн МСҮТ, Эрүүл мэндийн газартай  хамтран 5 удаа сургалт зохион байгуулан ажиллаа

40

238

4.2.1.3. Орон нутагт ажиллах нотариатын үүрэг гүйцэтгэгчийн үйл ажиллагаанд хуулийн дагуу хяналт тавьж, нийгэмд эрх зүйн туслалцаа үзүүлэх чиг үүрэгтэйгээр ажиллуулах.

    Нотариатын үйлчилгээнд итгэмжлэл 24,албан бичгийн хуулбар 109,гэрээ 200,гарын үсгийн баталгаа 1,нотриатын мэдэгдэл 17,өвөлөх эрхийн гэрчилгээнд 38,гарын үсэг 1,бүгд 354иргэнд тус тус үйлчилгээ үзүүлж 277058 төгрөгийн орлого орон нутгын төсөвт оруулсан. Мөн энэ хугацаанд наториатын үйлчилгээг  12  иргэнд гэрээр очиж хийсэн. Мөн Засаг дарга нараар ирж үйлчилгээ авах боломжгүй иргэдийн судалгааг гаргуулан аваад байна.

Íîòàðèàтчийн ¿¿ðýã ã¿éöýòãýã÷дийг арга зүйн зөвлөмжөөр хангах сургалтанд хамрагдав. 

40

4.2.2. Хүний эрхийг дээдлэх Үндсэн хууль, хууль тогтоомжоор баталгаажсан зарчмыг хэрэгжүүлж, хүний эрхийн асуудлаар нутгийн захиргааны болон олон нийтийн байгууллага, иргэдээс гаргасан санал санаачилгыг дэмжиж, салбар хоорондын уялдаа холбоог сайжруулна.

239

4.2.2.1. Хүний эрхийн боловсрол, мэдээллийг олон нийтэд түгээх замаар нийгмийн бүлгүүдийн үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, эвлэлдэн нэгдэх эрхийг хангах ажлыг холбогдох байгууллагуудтай хамтран зохион байгуулах.

Хэрэгжих боломжгүй

-

240

4.2.2.2. Хүний эрхтэй холбогдолтой хууль тогтоомжийн хэрэгжилтэд хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хийж, хөндлөнгийн хяналт тавих ажлыг төрийн бус байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлэх.

хэрэгжээгүй

0

241

4.2.2.3. Хүний эрх, эрх чөлөө, иргэн, хуулийн этгээдийн хууль ёсны ашиг сонирхолд харшилсан шийдвэр гаргагчдад зөвлөн туслах үйлчилгээ үзүүлэх, хүлээлгэх хариуцлагыг нэмэгдүүлэх.

   2017 онд 166 сумын Засаг даргын захирамж, төсөвт байгууллагуудын дарга, эрхлэгч нарын 645 тушаал гарснаас үндсэн үйл ажиллагаатай холбоотой 352, боловсон хүчинтэй холбоотой 293 байна.. ЗДТГазар нь сумын Засаг даргын  104 захирамж,Тамгын газрын  даргын 23 тушаалыг аймгийн хууль зүйн хэлтэст хянуулсан байна. Хүний эрх, эрх чөлөө, иргэн, хуулийн этгээдийн хууль ёсны ашиг сонирхолд харшилсан шийдвэр гараагүй байна.

40

242

4.2.2.4. Бизнесийн шударга өрсөлдөөний эрүүл орчныг бүрдүүлэн хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах зорилтот арга хэмжээг жил бүр зохион байгуулах.

хэрэгжээгүй

0

4.2.3. Авлига, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх, хариуцлагын тогтолцоог бий болгоно.

243

4.2.3.1. Байгууллага бүр авлигын эсрэг үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг жил бүр шинэчлэн, тусгагдсан зорилт, арга хэмжээг хэрэгжүүлэх.

Сумын ЗДТГ нь нь 14 заалт бүхий авилгын эсрэг төлөвлөөг боловсруулан хэрэгжүүлж ажилтнуудад сургалт сурталчилгаа явуулах, иргэдийн бүрдүүлэх бичиг, баримт үнэ тарифын талаар мэдээлэ, захиргааны акт гаргах, тендер сонгон шалгаруулалт явуулах, хяналт шалгалтаар ажиллах, ажилтан томилох тухай бүрт ажилтнуудаас мэдүүлэг мэдүүлэг гаргуулан ажиллав, Мөн харьяа төсөвт байгууллага бүр авилгын эсрэг төлөвлөгөө боловсруулан хэрэгжүүлж гүйцэтгэл, үр дүнг тооцон ажиллаж тайланг холбогдох газарт хүргүүлж байна. Төлөвлөгөөнд соён гэгээрүүлэх арга хэмжээ болон сургалт, сурталчилгаа явуулах арга хэмжээг төлөвлөн хэрэгжүүлж энэонд сумын ЭМТөв Иргэдээс мэдээлэл авах “Санал хүсэлтийн хайрцаг” 3 газар ажиллуулж байна. 1 дүгээр сургууль нь санал хүсэлтийн хайрцаг ажиллуулж,  БСУГ-аас дунд ангийн 24 багш, 4 удирдах ажилтанд авилга, ашиг сонирхолын зөрчлийн талаархи  талаарх мэдээллээр сургалт зохион байгуулж,  Ерөнхий боловсролын 2 дугаар сургууль нь Тендер сонгон шалгаруулалтын ажлын хэсэгт орсон багш ажилчид оролцогч талуудтай ашиг сонихолын зөрчилгүй гэсэн мэдэгдэх хуудасыг тогтмол бөглүүлэн хуулийн хэрэгжилтийг ханган ажиллаж байна. Байгууллагын ил тод мэдээллийн самбарыг төсөв санхүү, хүний нөөц, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах, мэдээ мэдээлэл гэсэн чиглэлээр гарган               2 давхарын пистульд байршуулж мэдээллийг улирал бүр тогтмол шинэчлэн багш, ажилтан, сурагч, эцэг эх, иргэдэд сурталчлан таниулж, шинэ мэдээллээр тогтмол ханган ажиллан http://uyanga2-uv.edu.mn/вэб сайт болонУянга сум Хоёрдугаар сургууль гэсэн нэртэй фэйсбүүк хаягууддаа сургуулийн үйл ажиллагаа, ажлын байрны сонгон шалгаруулалт, багш сурагчдын амжилт, сургалт, дугуйлан секц, томоохон үйл явдлууд, санхүүгийн мэдээллийг олон нийтийн сүлжээгээр нээлттэй цацаж иргэд, эцэг эх, сурагчдад тогтмол хүргэх зэрэг ажлуудыг зохион байгуулсан  байна.

40

244

4.2.3.2. Төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг улирал бүр хэрэглэгчдээр үнэлүүлэх ажлыг хэвшүүлэн, үр дүнг тооцож ажиллах.

Сумын  боловсролын байгууллагууд нь эцэг эхийн хурал, тайлант өдөрлөгийг тогтмол зохион байгуулж, хичээлийн жилд хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагааны тайлан, дугуйлан секц, хөгжүүлэх сургалтуудын явц, үр дүнг тайлагнах, сурагчдын хийсэн бүтээлийн үзэсгэлэн, амжилт, бүтээн байгуулалтын талаар эцэг, эхчүүд, сум орон нутгийн удирдлага, сурагчдад тайлагнаж, эцэг эхчүүдийн санал, хүсэлтийг авч үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлж хэвшсэн. Мөн ЕБ-ын 1 дүгээр сургууль нь тайлант өдөрлөгөөр сургуулийн үйл ажиллагаа, үдийн цай, дотуур байрны хоол, хүнсний амт чанарын талаар санал асуулга авч ирсэн саналыг үйл ажиллагаандаа тусган ажиллаж байна.  Эцэг, эхийн хурал, тайлант өдөрлөгийг ЕБ-ын  1-р сургууль 2 удаа зохион байгуулж 956 хүн, ЕБ-ын 2-р сургууль нь 6 удаа зохион байгуулж 1980 хүн, Жаргалантын ЕБ-ын сургууль нь 4 удаа зохион байгуулж 250 хүн, сумын СӨББ 6 удаа зохион байгуулж 200 эцэг, эх, Жаргалантын СӨББ 2 удаа зохион байгуулж 315 хүн тус тус хамруулсан байна. Энэ хугацаанд эрүүл мэндийн байгууллага тайлан тавиагүй байна. Соёлын төв нь 3 удаа 200 хүнийг хамруулан багийн ИНХуралд үйл ажиллагаагаа тайлагнаж, үнэлгээ авсан байна.

40

245

4.2.3.3. Авлига, ашиг сонирхлын зөрчлийн талаарх мэдээлэл хүлээн авах ажлыг зохион байгуулж, мэдээлэл, мэдэгдлийн дагуу шалгах, хариуцлага хүлээлгэх.

Энэ онд шинээр томилогдсон 4 ажилтаны хөрөнгө орлогын мэдүүлэгийг гаргуулан Авилгатай тэмцэх газраар хянуулсан. Мөн байгууллагын  дарга, эрхлэгч, сургалтын менежер, төрийн захиргааны 13 ажилтны ХОМ-ийг шинэчлэн гарган хүргүүлсэн. Энэ онд авлига, ашиг сонирхлын зөрчлийн талаарх мэдээлэл ирээгүй.

   ЗДТГ-ын дотоод журам, Төрийн захиргааны албан хаагчийн ёс зүйн дүрэм, ажиллагсадын утасны дугаар, мейл хаяг,   ажил үйлчилгээнд мөрдөж байгаа үнэ тариф, бүрдүүлэх материалын нэрсийг гадна самбарт  ил тод байршуулан, ажилласагдын үйл ажиллагааг үнэлж дүгнэхдээ хэрэглэгчдийн үнэлгээг авч, ажиллагсадаар хөрөнгө орлогын мэдүүлэгийн тайлан, хяналт шалгалтаар ажиллах, газар олгох, ажилтан томилох,  үнэлгээний хороо, зөвлөлийн хуралд оролцоход  ашиг сонирхолын зөрчилгүйгээ илэрхийлсэн мэдэгдэл гаргуулж байгаа нь төрийн албан хаагчдыг  àâëèãà, õ¿íä ñóðòëààñ àíãèäбайлгахад үр дүнгээ өгч байна.

40

4.2.4. Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, таслан зогсоох, нийгмийн хэв журмыг хангахад хуулийн байгууллагуудын хамтын хүчин чармайлтыг чиглүүлж, гэмт хэрэг үйлдэгдэх шалтгаан нөхцөлийг судлаж, нийгмийн сөрөг үзэгдлүүдтэй тэмцэх ажлыг эрчимжүүлж, иргэдийн амар тайван амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлнэ.

246

4.2.4.1. “Архидалтгүй Өвөрхангай“ хөтөлбөрийн хэрэгжилтэнд үнэлгээ хийж, цаашид авах арга хэмжээг эрчимжүүлэн, архины хэрэглээг багасгах, хорт зуршлыг арилгах чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхэлдэг төрийн бус байгууллагуудыг дэмжин ажиллах.

“Архидалтгүй Өвөрхангай” хөтөлбөрийн хүрээнд архидан согтуурах явдалтай тэмцэх түүнээс урьдчилан сэргийлэх, иргэдэд архины хор холбогдлыг сурталчилан таниулах чиглэлээр Өвөрхангай аймгийн Засаг даргын 2017 оны  өдрийн 02 тоот захирамжийн хэрэгжилтийг хангах зорилгоор сумын Засаг даргын 2017 оны 10 дугаар сарын 18-ны өдрийн А/109 тоот захирамжаар архидан согтуурах явдлыг таслан зогсооё нэгдсэн арга хэмжээг сумын хэмжээнд зохион байгуулж уг захирамжаар албан байгууллага, аж ахуйн нэгжийн хамтын хүчин чармайлтыг чиглүүлж олон нийтийн эргүүлийг сумын Засаг даргын захирамжаар хувиар гарган батлуулж гэмт хэрэг зөрчилтэй тэмцэх, түүнээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр цагдаагийн байгууллагатай хамтран эргүүл шалгалтыг явуулж албан байгууллага иргэдэд санамж, сэрэмжлүүлэг, албан мэдэгдэл хүргүүлж биелэлтийг тооцон ажилласны гадна албан байгууллага, аж ахуйн нэгжүүдэд ажлын цагаар албан өрөөнд архидан согтуурах явдлыг таслан зогсоох, удирдлагуудын хяналтыг сайжруулах талаар үүрэг чиглэл, зөвлөмж хүргүүлж сумын засаг даргын тамгийн газраас “Ахидалтгүй баг хамт олон” нэртэй 6 сарын аянг төрийн болон төрийн бус байгууллагуудыг уриалсан ажлыг зохион байгуулж ажиллаж байгаа ба сумын хэмжээнд баяр ёслол болон нийтийг хамарсан арга хэмжээний үеүүдэд сумын Засаг даргын захирамжаар архи согтууруулах ундаагаар үйлчлэхийг түр хориглосон шийдвэрүүдийг гаргаж биелэлтэнд нь хяналт тавин ажиллаж байна. Сумын хэмжээнд согтууруулах ундааны зүйлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа 29 цэгүүдэд 1.235.400 төгрөгийн үнэ бүхий хуулийн булан, хууль сурталчилсан хулдаасан хэвлэл \архины хаалт\ зэргийг тарааж хууль бусаар болон хориглосон өдөр, насанд хүрээгүй болон согтуу иргэдэд согтууруулах ундааны зүйл худалдахгүй байх санамж сэрэмжлүүлэг хүргүүлж бүх дэлгүүрүүдийг камержуулж, камерын ажиллагаанд тогтмол хяналт тавьж байна.

40

247

4.2.4.2. Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх  болон бусад тодорхой төрлийн гэмт хэргийн гаралт, шалтгаан нөхцөлөөс хамааран зорилтод ажлыг жил бүр төлөвлөж хэрэгжүүлэх.

Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх болон бусад тодорхой төрлийн гэмт хэргийн гаралт, шалтгаан нөхцөлөөс хамааран зорилтод ажлыг жил бүр төлөвлөж хэрэгжүүлэх чиглэлээр гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлддэг иргэдийн судалгааг шинэчлэн гаргаж зөрчил гаргасан тухай бүрт аюулгүйн зэргийн үнэлгээ гарган аюулгүй зэргийн үнэлгээ өндөр гарсан айл өрхүүдийг Хамтарсан багаар эрсдлийн үнэлгээ гаргуулахаар албан бичгийг холбогдох албан тушаалтанд хүргүүлэн ажилласан. Гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдсэн 8 иргэдийн бүртгэл судалгаанд авч зөвлөгөө санамж өгч хор холбогдлыг ойлгуулан Зөрчлийн тухай хуулийн дагуу захиргааны арга хэмжээ тооцож  ажилласан байна

40

248

4.2.4.3. Малчдын бүлэг, нөхөрлөлийгхолбооныболонбусадтехникхэрэгслээрхангах, мал бүрийг коджуулах замаар малхулгайлахгэмтхэрэгтэйтэмцэх.

Малчдын бүлэг, нөхөрлөлийг холбооны болон бусад техник хэрэгслээр хангах чиглэлээр урьд өмнө ажиллаж байсан малчдын бүлэг нөхөрлөлийг  8 багийн иргэдийн нийтийн хурлаар шинэчлэн сумын ИТХТ-ийн тогтоолоор гишүүдийг шинээр томилуулан ажиллуулж үүрэг чиглэл зөвлөлмж өгч ажилласан байна.. Тухайн малчны бүлэг нөхөрлөлийн гишүүд болон ахлагч нарын холбоог мэдээллийн хэрэгсэл \ гар утас\-ээр холбогдож мэдээ мэдээлэл цуглуулан хамтран ажиллаж байна.

40

249

4.2.4.4. Сургуулийн хичээл тарах үеэр 16- 21 цагт цагдаа ,эцэг эхчүүд, олон нийтийн байцаагчийн хамтарсан эргүүлийг хувиараар ажиллуулах.

   Сургуулийн хичээл цуглах болон тарах үеэр 16-21 цагт цагдаа, эцэг эхчүүд, олон нийтийн эргүүлүүдийн хамтарсан эргүүлийг хувиарийн дагуу ажиллуулж зөвлөмж өгч энэ чиглэлээр олон нийтийн эргүүлийн хуваарийг 2017 оныг дуустал гарган сумын Засаг даргаар захирамж гаргуулан батлуулан хэрэгжүүлж ажилласнаар сургуулийн орчимд насанд хүрээгүй хүүхдүүдээс гэмт хэрэг, зөрчилд холбогдох явдал таслан зогсоогдсон байна. Олон нийтийн эргүүл ажиллаж эхэлсэнээр иргэд олон нийт, цагдаагийн хамтын ажиллагаа, гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх ажилд иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлээр тодорхой ажлуудыг зохион байгуулж хэрэгжүүлж ажилласнаар гудамж талбайд үйлдэгдэх гэмт хэрэг түүний дотор хулгайн гэмт хэрэг, зөрчил буурч иргэд төрийн болон цагдаагийн байгууллагын ажлыг ойлгон хамтран ажиллах идэвхи санаачлага өрнөж байгаа сайн үзүүлэлттэй байна.

40

250

4.2.4.5. Сумын ГХУСАЗөвлөлийн үйл ажиллагааг дэмжиж, олон нийтийн зөвлөлийн үйл ажиллагааг идэвхижүүлэх

1. Сумын ГХУСАЗЗөвлөлийн үйл ажиллагааг дэмжих чиглэлээр Цагдаагийн хэсгийн алба хаагчид сумын ГХУСАЗЗөвлөлтэй хамтран иргэдэд гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх санамж, сэрэмжлүүлэг, зарлал, албан мэдэгдэл зэргийг хүргүүлж ажилласан.

40

251

4.2.4.6. Олон нийт, цагдаагийн хамтын ажиллагааг шинэ шатанд гаргах ажлын хүрээнд гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, орон байрны хулгайн гэмт хэргийг илрүүлж, таслан зогсоох, нийтийн хэв журмыг хангах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа олон нийтийн зөвлөл, нөхөрлөл, бүлгэмийн үйл ажиллагааг бүх талаар дэмжин ажиллах.

1. Олон нийт, цагдаагийн хамтын ажиллагааг шинэ шатанд гаргах ажлын хүрээнд гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, орон байрны хулгайн гэмт хэргийг илрүүлж, таслан зогсоох, нийтийн хэв журмыг хангах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж  байгаа олон нийтийн зөвлөл, нөхөрлөл, бүлгэмийн үйл ажиллагааг бүх талаар дэмжин ажиллах чиглэл хариуцсан сумын хэмжээнд үйлдэгдэж эзэн холбогдогч нь тогтоогдоогүй эрүүгийн хэргүүдийг шалгах болон түүвэр төлөвлөгөөг гарган ажиллаж байгаа ба гэмт хэрэг үйлдэгдэн гарсан тохиолдол бүрийг түргэн шуурхай илрүүлэх, эрэн сурвалжлах, таслан зогсоох чиглэлээр шуурхай арга хэмжээнүүдийг авч хэрэгжүүлж ажилласны гадна Уянга сумын төв болон Жаргалант 1 дүгээр багт олон нийтийн цагдаагийн орон тоог бий болгох чиглэлээр аймгийн ИТХ, Засаг дарга, Цагдаагийн газрын удирдлагуудад сумын Засаг дарга, Цагдаагийн хэсгээс санал хүргүүлсэнээр тус сумын хэмжээнд олон нийтийн цагдаагийн 2 орон тоог батлуулж томилон ажиллуулсанаар оаргалант багт томилогдсон Э.Батчулуун нь өөрийн хүсэлтээр ажлаас чөлөөлөгдөж оронд нь ажиллах олон нийтийн цагдааг судлан сургалтанд хамруулж байна. Цагдаагийн хэсгийн зүгээс 2018 онд иргэдийн орон байрны хулгайн гэмт хэрэг болон малын хулгайн гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиглэлээр эрчимтэй үйл ажиллагааг явуулах гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэхэд сумын төвийг камержуулан цагдаагийн байгууллагаас сумын төвийг бүрэн хяналтандаа авч  ажиллах талаар сумын ИТХ, Засаг даргатай хамтран тодорхой арга хэмжээнүүдийг төлөвлөн зохион байгуулж ажиллаж  байна.

             2017 оны байдлаар Уянга сумын хэмжээнд 24 гэмт хэрэг үйлдэгдэн бүртгэгдсэн нь урьд оны мөн үеийнхээс 2 хэрэг буюу 9 хувиар өссөн үзүүлэлттэй байх ба үүнээс эзэн холбогдогч тогтоогдоогүй 3 хэрэг эзэн холбогдогч нь тогтоогдоогүй байна. Гэмт хэргийн илрүүлэлт 87.5 хувьтай байна. Үүнээс малын хулгайн гэмт хэрэг 2, орон байрны хулгайн гэмт хэрэг 2 тус тус үйлдэгдсэн байна.

40

4.3. ОНЦГОЙ БАЙДАЛ

4.3.1. Гамшигаас хамгаалах хууль тогтоомжийг сурталчилах, хэрэгжүүлэх ажлыг зохион байгуулан, аврах бүлгийн  сургалт, дадлагыг тогтмолжуулна.

252

4.3.1.1. Гамшгаас хамгаалах хууль тогтоомжийг сурталчилах ажлыг  тогтмолжуулах.

    Гамшгаас хамгаалах хууль тогтоомжийг сурталчилах ажлыг  тогтмолжуулах ажлын хүрээнд гамшгаас хамгаалах төлөвлөгөөг тодотгон шинэчилж хэрэгжүүлэхийн зэрэгцээ,   мэргэжлийн ангийн бүрэлдэхүүнд тухай бүр  тодотгол хийж удирдлагын сургалтыг 3 удаа зохион байгуулан  Монгол Улсын Засгийн газрын 2011 оны 339, 340 дүгээр тогтоолыг хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд сумын Засаг даргын  захирамж гарган гамшгийн аюулын тухай зарлан мэдээллийн дадлага, сургалтыг 2 удаа зохион байгуулж сумын  гамшгаас хамгаалах удирдах бие бүрэлдэхүүн,  төрийн захиргааны албан хаагчид, багийн Засаг дарга нар, байгууллагын дарга эрхлэгч нарын цугларалтыг зохион байгуулан Зарлан мэдээллийн дохиогоор ажиллах  ажиллагаанд сумын гамшгаас хамгаалахын мэргэжлийн ангийн   66, 10 байгууллага, 6 багийн  388  иргэд оролцож 30 тээврийн хэрэгсэл  оролцов.

            Дадлага сургалтын үеэр сумын Засаг даргын Тамгын газрын даргын үүрэг гүйцэтгэгч  гамшгаас хамгаалах тухай хууль тогтоомжуудын талаар мэдээлэл хийж Сумын Засаг дарга сумын удирдлага штаб, иргэдийн бэлэн байдалд үзлэг хийж үүрэг чиглэл өгөв.

40

253

4.3.1.2. Аймгийн Засаг даргын нэрэмжит бэлэн байдлын үзлэгт сайтар бэлтгэж ,амжилттай оролцох.

Энэ жил графикт тусгагдаагүй.

-

254

4.3.1.3. Гамшгаас хамгаалах иж бүрэн, команд штабын сургалт, дадлагыг суманд зохион байгуулах.

Энэ жил графикт тусгагдаагүй

-

4.3.2. Гал унтраах болон аврах техник, багаж хэрэгслийг дэс дараатайгаар шийдвэрлэж, суманд ой хээрийн түймэр унтраах  багаж хэрэгслийн бэлэн байдлыг хангана.

255

4.3.2.1. Онцгой байдлын бэлтгэл, бэлэн байдлыг хангах, гамшигтай тэмцэх чадавхийг дээшлүүлж, техник хэрэгслийн хангалтыг сайжруулах.

     Энэ зорилтын хүрээнд     болзошгүй цагийн байдлын үед хэрэглэх нөөцийн нэр төрөл, хэмжээг тодорхойлон бензин, шатах тослох материалын гэрээг Эх нутгийн буян  ШТС тай, Хүн малд шаардлагатай эм бэлдмэлийн гэрээг Сумын Эмийн эргэлтийн сан, Улаанцохио мал эмнэлэгтэй, хүнсний бараа Мандах дэргүүртэй гэрээ байгуулан ажиллаж нөөцын бэлэн байдалд хяналт тавин ажиллаж байна.

Сумын өвстэжээлийн аюулгүйн нөөцөд  өвс 8,2 тн, бяцалсан будаа 8 тн, хэвэг 20 шуудай, хувийн хэвшилийн хөрөнгө оруулалтаар Шуранга 4-р баг, Бөөрөлжүүт 6-р багт  тус тус 64м² талбай бүхийөвсний фонд барьж Шуранга багт 6,4 тн, Бөөрөлжүүт багт 6,5 тн өвс тус тус нөөцлөөд байна. Малчдын гар дээр 90 тн өвс, 3 тн гар тэжээл бэлтгэгдэв.

   Сумын мэргэжлийн ангийн удирдах бүрэлдэхүүний хувцас, хэрэгсэлийг жигдлэхэд анхаарч 3 ажилтныг хувцас, аранзаар хангав.        2017   онд гамшгаас хамгаалах зардлыг 3,0 сая төгрөгөөр төлөвлөн  ОНХСанд баталж сумын тэжээлийн нөөцөд Нарийн тээл сумаас өвс татахад 1728,6 мянган төгрөг,сумын төвд үер бууж гамшгийн нөхцөл үүсэхэд шатахууны зардалд 100,0 мянган төгрөг, удирдах бүрэлдэхүүний аранз авахад 104,5 мянган төгрөг,нийт 1933,1  мянган төгрөг зарцуулсан байна.

Мөн энэ хугацаанд  Жаргалант багийн ЕБС нь гамшгийн эрсдлийг бууруулах, Гамшгийн төлөвлөгөө хийх сургалтанд сургуулийн захирал, нийгмийн ажилтан нар хамрагдаж сургуулийн “Гамшгийн төлөвлөгөө”-г шинээр хийж батлуулсан. Мөн ЯХИС-д 1,000,000 төгрөгийн төсөл бичиж сургуулийн сурагчдад сургалт, сурталчилгаа, дадлага ажил хийлгэж гарцын тэмдэглэгээг байршуулах талбар бүрт байрлуулан,  гамшгийн үед дуугаргах дуут дохиотой болсон. Мөн хүрз, хувин, элс, жоотуу, зэрэг хэрэгслүүдийг авч галын сараатай болж сургуулийн объект болгонд хөдөлмөр аюулгүй байдлын зааварчилгааг хийлгэж хэвшлээ.Ерөнхий боловсролын 1 дүгээр сургууль нь  сургуулийн хашаанд нөөц боломжиндоо тулгуурлан галын сарааг шинээр барьсан ба хүрз-2, галын саваа-10,         элс-240 кг-аар багаж хэрэгслийн тоог нэмэгдүүлэн  ЯХИС-ийн дэмжлэгтэйгээр гарцын тэмдэглэгээ-20 ш, дуут дохио-1, сургалтын хэрэглэгдэхүүн-20ш ном гарын авлагатай болов.

Дээрхи арга хэмжээнд  1.426.0 төгрөг зарцуулав.

Ерөнхий боловсролын 2 дугаар сургууль нь  Японы хүүхдийг ивээх сангийн гамшгийн эрсдэлийг бууруулах төслийн хүрээнд сургуулийн 1-р давхарт 1.000.000 төгрөгний үнэ галын иж бүрэн багаж хэрэгсэлтэй болов. Орон нутгийн  хөгжлийн сангаас 14төрийн албан хаагчийн гар утсанд GPS суулгасан.

40

256

4.3.2.2. Ой, хээрийн түймэр гарах магадлал бүхий эрсдэлтэй саруудад урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохион байгуулж, ой, хээрийн түймэр унтраах багаж хэрэгсэлтэй болгож, бэлэн байдлыг хангах.

   Ой хээрийн түймрийн аюулаас урьдчилан сэргийлэх, хууль бус мод бэлтгэлээс сэргийлэх, ажлыг эрчимжүүлж Жаргалант, Таац, Шуранга, Бөөрөлжүүт, Өлт багийн нутгаар 13 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг гарч ажиллан айл өрх иргэдэд хууль тлгтоомжийг сурталчлан таниулж ой бүхий нутгийн айл өрхөөс батлагааа гаргуулан авсан

Сумын ЗДТГ  болон байгууллагуудад байгаа ой, хээрийн түймэр унтраах багаж хэрэгсэлийг тоолж сэргээн засварлан  бэлэн байдлыг ханган ажиллаж байна.

Энэ хугацаанд ой хээрийн түймэр гараагүй.  

40

257

4.3.2.3. Сумын Засаг даргын Нөөцийн санд болзошгүй цагийн байдлын үед хэрэглэх эх үүсвэрийг жил бүр төлөвлөх.

Гамшгаас хамгаалах арга хэмжээний зардлыг орон нутгийн хөгжлийн сангийн зардлаас төлөвлөсөн учир оны эхэнд тусгайлан төлөвлөөгүй. Харин Жаргалант багт  буусан үер бууж гамшгийн нөхцөл үүсэх үед шатахууны зардалд 100,0 мянган төгрөг, Шуранга 4 дүгээр багийн 1 айл түймэрт өртсөн галын нөхцөл байдлыг судлан , хохиролын үнэлгээг тогтооход 50,0 мянган төгрөгийн  шатахуун  зарцуулсан байна.

28

САЛБАРЫН ҮНЭЛГЭЭ

БҮЛГИЙН ҮНЭЛГЭЭ